J.J. de Kort
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
J.J. de Kort was een visboer die in 1942 en 1943 actief was op de Waterloopleinmarkt en de Albert Cuypmarkt. Hij verkocht vis vanuit een standplaats aan de Ten Katestraat. In 1940 kreeg hij een waarschuwing voor overtreding van regels rondom het bezetten van een marktplaats aan de Lindengracht. In 1942 dreigde zijn voorkeurskaart voor de Albert Cuypmarkt te vervallen. In 1943 werd hij geschorst door de Dienst van het Marktwezen wegens het onttrekken van goederen aan de officiële distributie en het verkopen van vis buiten zijn aangewezen plek of tegen regels in.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Dienstkaart of dossierkaart van een marktinspectie (waarschijnlijk Amsterdam).
Dit document is een administratieve kaart van de marktdienst, waarschijnlijk uit Amsterdam gezien het adres aan de Lindengracht (een bekende marktlocatie in de Jordaan). De kern van de zaak is een overtreding van de marktvoorschriften: "niet geregeld bezetten [van de] plaats op de markt". Uit de kaart blijkt een traject van handhaving: 1. **Eerste waarschuwing:** Op 4 juli 1940 werd er al een waarschuwing gegeven. 2. **Oproep:** Mevr. J.J. de Kort-Hallie (de vergunninghoudster) werd opgeroepen om te verschijnen op 20 of 23 september om 9 uur. 3. **Resultaat:** De inspecteur (waarschijnlijk H. van Moerkerken) noteert op 23 september 1940 dat de betrokkene voortaan weer twee keer per week haar plaats zal innemen. Dit lijkt de oplossing te zijn om de vergunning of de specifieke staanplaats (nr. 147) te behouden.
Officiële brief/oproep van een gemeentelijke instantie.
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging dat Mw. De Kort-Hallie dreigt haar plek op de sollicitantenlijst voor de Albert Cuypmarkt te verliezen. Zij bezat een "voorkeurskaart" (een bewijs dat recht geeft op een standplaats bij voorrang), maar maakte hier te weinig gebruik van. Ondanks een eerdere schriftelijke waarschuwing is haar aanwezigheid op de markt niet verbeterd. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 10 van het "Reglement op de Markten". Dit duidt op de strikte regulering van de Amsterdamse markten in die tijd; standplaatsen waren schaars en wie een plek had, moest deze ook daadwerkelijk bezetten. * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en formeel. De term "geschrapt" is definitief, hoewel er nog een laatste mogelijkheid wordt geboden voor een gesprek bij de Inspecteur. * **Taalgebruik:** Opvallend is het gebruik van de 'y' in woorden als "schriftelyke", "inschryving", "sollicitantenlyst" en "myn", wat destijds gebruikelijk was in ambtelijke spelling (de spelling-Marchant).
Getypte namenlijst op doorslagpapier.
De lijst is systematisch opgesteld op een schrijfmachine. De namen lijken alfabetisch geordend op achternaam. Bij veel personen staat een geboortedatum vermeld (dag-maand-jaar), waarvan de oudste dateert uit 1874 en de jongste uit 1918. Opvallende elementen zijn: * Toevoegingen zoals "Jr." en "Sr." (bij de familie Hendriks). * Vermeldingen van bedrijven ("Fa." staat voor firma, bijv. Fa.C.Hardsteen). * Een adresvermelding bij J. Koning (Van Woustraat 227 in Amsterdam). * Dubbele namen of aliassen tussen haakjes, zoals "C.Koning(Koopman)" en samengestelde achternamen als "Kouwenberg Sturm". * Enkele onvolledige of gecorrigeerde regels (bijv. E. de Kort en R.E.Jansen).
Document
Het document betreft een alfabetische lijst van personen (lopend van de letter K tot N). De structuur van de gegevens is consistent: achternaam met initialen, in veel gevallen gevolgd door een datum die zeer waarschijnlijk de geboortedatum is (gezien het bereik van ca. 1874 tot 1918). Bij getrouwde vrouwen lijkt de meisjesnaam achter de hoofdnaam te zijn gevoegd (bijv. *Kouwenberg Sturm* of *Mulder Ehrens*). Opvallend zijn de geografische verwijzingen. Alle genoemde locaties (o.a. *Van Woustraat, Bellamydwarsstraat, Rijnstraat, Ruysdaelstraat, Willemsparkweg* en *Amstelveld*) bevinden zich in Amsterdam. De sectie onder de naam *H.A. Muller* is specifiek omdat deze geen data bevat, maar enkel verschillende adressen of namen van contactpersonen tussen haakjes, wat duidt op een specifieke administratieve handeling of controle van deze persoon/personen op verschillende locaties.
Ambtsbrief (doorslag/afschrift).
* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving en een verzoek tot strafmaatregel. Een visboer genaamd J.J. de Kort Halli wordt beschuldigd van het onttrekken van goederen aan de officiële distributie. Hoewel hij een volledige toewijzing kreeg op de visafslag, bracht hij slechts de helft daarvan naar zijn officiële standplaats op de Albert Cuypstraat. * **Vergrijp:** Het niet te koop aanbieden van de volledige toegewezen voorraad suggereert dat de rest van de vis illegaal (op de zwarte markt) is verkocht of achtergehouden. * **Sanctie:** De Directeur heeft de handelaar reeds voorlopig geschorst en stelt de wethouder voor om via een officieel burgemeestersbesluit een uitsluiting van vier maanden op te leggen. * **Toon:** Zeer zakelijk, ambtelijk en gezagsgetrouw ("doe ik U toekomen", "geef U beleefd in overweging").
Document
* **Kernboodschap:** De afzender, J.J. de Kort (waarschijnlijk een visboer), reageert op een sanctie van de Dienst van het Marktwezen. Hij is voorlopig geschorst omdat hij buiten zijn aangewezen plek of tegen de regels in vis heeft verkocht in de Elandstraat. * **Argumentatie:** De schrijver voert een moreel argument aan: hij verkocht vis bij een "Hofje van oude van dagen" (een bejaardentehuis) op aandringen van de bewoners. Hij benadrukt expliciet dat hij zich aan de prijsvoorschriften heeft gehouden ("niet boven de gestelde prijs"), wat essentieel was tijdens de oorlogsjaren om beschuldigingen van zwarte handel te voorkomen. * **Toon:** De toon is uiterst onderdanig en beleefd, wat gebruikelijk was in formele correspondentie met autoriteiten in die tijd, maar hier extra wordt aangezet om clementie te verkrijgen ("Wel Edele Heer", "beleefd verzoek"). * **Administratieve sporen:** De verschillende stempels en handgeschreven noten in de marge tonen de bureaucratische verwerking. De notitie "afwachten bericht v R. Toezicht" wijst erop dat de marktmeester advies vroeg aan het Rijks-toezicht. ---
Doorslag (carbonkopie) van een adresbeschrijving op dun, licht doorschijnend papier (mogelijk vloeipapier of doorslagpapier).
Dit document is de voorzijde van een doorslag waarop enkel de adresgegevens van de ontvanger duidelijk leesbaar zijn getypt. De rest van de pagina bevat vage, in spiegelbeeld staande tekst die afkomstig is van de achterkant van het blad of van het originele document waar dit een doorslag van was. * **Opmaak:** De tekst is gecentreerd op het blad getypt. Het gebruik van underscores tussen de letters van "ALHIER" werd vaak gedaan om de bestemming extra te benadrukken in correspondentie binnen dezelfde stad. De toevoeging "(C)" achter ALHIER duidt waarschijnlijk op het stadsdeel 'Centrum' in Amsterdam. * **Conditie:** Het papier is fragiel en vertoont tekenen van ouderdom (vergeling). De doordruk van de achterzijde maakt het lezen van de hoofdboodschap op dit specifieke vlak lastig, maar de adresgegevens zijn scherp.
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats ten Katestraat 22-2-42
Waterlooplein — standplaats Ten Katestraat 22-2-42 ger
Waterlooplein — standplaats " 1-6-42
Waterlooplein — standplaats P
Waterlooplein — standplaats P
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).
# TRANSCRIPTIE No 77/40/M.1940 $\frac{24}{10}$ KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT. \---------- No. kaart ....3284.... uitgegeven als ..Kooper............ Naam ..J. de Jong.................. geboren .8. October 1917.......... woonplaats .Merelstraat 1 I Amsterdam-Noord Reden van inhouding. (Korte omschryving).
# TRANSCRIPTIE hopende op Uw medewerking met de meeste hoogachting = J H de Kort Goudsbloemstraat 154 2 hoog Amsterdam Jozua Hermanus de Kort geb 20-6-10 te Amsterdam [Diagonaal geschreven door ambtenaar/ontvanger:] afgedaan
# TRANSCRIPTIE en Vrijdag mee gemist zijn, zou het mij zeer aan- genaam zijn indien UEd. op mijn verzoek welwillend zoudt willen beschikken. In beleefde Afwachting teeken ik Hoogachtend J. H. de Kort. Goudsbloemstraat 154 I Amsterdam C. Plaats No 56. Markt: Hasebroekstraat.
# TRANSCRIPTIE *extra* VD/HG. den Heer J.H. de Kort, Goudsbloemstraat 154 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 9 27/41/6 M. 13 Juli 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 Juli jl. be- richt ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor in- williging in aanmerking kan komen. U dient er zorg voor te dragen, dat U voortaan regelmatig, dat wil zeggen minstens twee maal...