M. Vischschoonmaker
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
M. Vischschoonmaker was een vischhandelaar actief op de Amstelveld en de Gaaspstraat. In 1940 betaalde hij registratiegelden (0,6% van de hoofdsom) voor een stand op de Waterlooplein (stand Houtkoper-dw-str 4 II 271,96). In 1942 had hij een stand op de Uilenburg (Lutmastr. t/o 203) met versche visch. In 1943 betaalde hij een bedrag van 3.500 voor een stand op de Waterlooplein (stand 15). De exacte reden van eventuele arisering of verdwijning is niet expliciet in de beschikbare documenten vermeld, hoewel administratieve lijsten uit 1943 en 1944 wijzen op de context van de bezetting.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).
Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.
Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.
* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.
Getypte namenlijst (ledenlijst of adressenregister).
Dit document is een getypte lijst van personen, alfabetisch geordend op achternaam (sectie O t/m V). De lijst bevat namen van gezinshoofden of volwassenen, vaak onderscheiden met "Sr." en "Jr." wanneer ze op hetzelfde adres of in dezelfde straat woonden. De adressen zijn zeer specifiek, inclusief huisnummers en verdiepingen (bijv. "II" voor tweede verdieping, "hs" voor huis/begane grond). De geografische spreiding concentreert zich op Amsterdamse volksbuurten zoals de Jordaan (Lindengracht, Westerstraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Quellijnstraat) en Amsterdam-Oost (Wagenaarstraat, President Brandstraat). De vermelding van "Wijk A" in Oostzaan duidt op een oudere administratieve indeling.
Handgeschreven lijst met namen en adressen.
* **Inhoud:** De lijst bevat zeven namen, in de meeste gevallen gevolgd door een Amsterdams adres. Bij twee personen staat een opmerking in plaats van een adres: "adres bekend" en "geen adres". * **Namen:** De achternamen 'Wijnschenk' en 'Vischschoonmaker' zijn specifiek en komen veel voor binnen de Joods-Nederlandse gemeenschap van Amsterdam in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Locaties:** Alle genoemde straten (Stadionweg, Tweede Jan Steenstraat, Blasiusstraat, Egelantiersstraat en de Houtkoopersdwarsstraat) bevinden zich in Amsterdam. De Houtkoopersdwarsstraat lag in het hart van de oude Joodse buurt (vlakbij het Waterlooplein). * **Handschrift:** Het handschrift is vlot en functioneel, wat wijst op een administratieve of logistieke aantekening.
Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.
* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).
Document
Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.
Document
* **Inhoud:** De vishandelaar J. Schalm legt verantwoording af over zijn inkoopcijfers bij diverse Amsterdamse groothandelaren. De tabel toont een dalende trend in de totale inkoopwaarde tussen 1938 en 1940. * **Betekenis van de markering:** Drie namen (Wijnschenk, Vischschoonmaker en Gerritsen) zijn gemarkeerd met een kruisje. De bijbehorende voetnoot luidt: *"X zijn Joden en hebben derhalve niet worden geraadpleegd"*. * **Historisch gewicht:** De opmerking is een direct bewijs van de gevolgen van de Jodenvervolging in bezet Nederland. De afzender geeft aan dat hij zijn administratie niet kan staven met bewijsstukken van deze leveranciers, omdat zij als Joodse ondernemers uit het economische leven zijn verwijderd, zijn gedeporteerd of zijn ondergedoken. Het gebruik van deze reden als administratief excuus is typerend voor de bureaucratische realiteit van die tijd.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).
| M. Vischschoonmaker | Houtkoopersdwarsstr. 4 I | Amsterdam | " 271,96 | " 1,63 |
Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.
| M. Vischschoonmaker | Houtkopersdwarsstr. 4 I | Amsterdam | " 271,96 | " 1,63 |
Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen.
| M.Vischschoonmaker | Houtkopersdwarsstraat 4 | " C. |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats Houtkoper-dw-str 4 II 271,96
Uilenburg — standplaats versche visch Lutmastr
Waterlooplein — standplaats 15
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE **BEDRIJFSCHAP VOOR VISSCHERIJPRODUCTEN** AFDEELING: Verd. BETREFFENDE: bederf BERICHT OP SCHRIJVEN: 21-7-'44 46a/136/1M BIJ ANTWOORD VERMELDEN: 15787/V/Kr BIJLAGE: ....... STUKS, T.W. ....... 'S-GRAVENHAGE, 26 Juli 1944. Den Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, 's-GRAVENHAGE. [Stempel:] Nº=46A/136/2 M. 1944 29/7 Naar aanleiding van Uw bovenvermelden brie...
# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven getypt:] **w.g. N. HAASNOOT** voor eensluidend afschrift BEDRIJFSCHAP VOOR VISSCHERIJPRODUCTEN, [Handtekening: *N. Haasnoot*] **Directeur**
# TRANSCRIPTIE **[Briefhoofd]** De Vakgroep Detailhandel in Visch, J.P. Coenenstraat 25, 's-G_R_A_V_E_N_H_A_G_E_ **[Rechtsboven]** 874 Markt 28 Februari 1944. **[Kenmerken en Onderwerp]** L.M. 53/2 -1944- straf vischventers. **[Inhoud]** In antwoord op Uw schrijven d.d. 18 Februari j.l. No.I/D/1987 deel ik U mede, dat het opleggen van een straf aan de gebrs. Brandenburg niet heeft plaats gevond...
# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven:] 757 **BEDRIJFSCHAP VOOR VISSCHERIJPRODUCTEN** **AFDEELING** Alg.Zaken. **BETREFFENDE** vestiging visch-winkel [laatste woord handgeschreven] **BERICHT OP SCHRIJVEN** .................................... **'S-GRAVENHAGE,** 28 Januari 1944. **BIJ ANTWOORD VERMELDEN** 2387/AZ/We. **BIJLAGEN** .................... **STUKS, T.W.** .........................
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport van een marktcontroleur/inspecteur. * **Datum:** 5 april 1942. * **Locatie:** Alkmaar (Houtkoopersdwarswal 4). * **Betrokken personen:** M. Vischschoonmaker (visverkoper), mevr. Vischschoonmaker, hun zoon, en H. Ossendorp (leverancier/tussenpersoon). * **Onderwerp:** Onregelmatigheden bij de verkoop en inkoop van spiering tijdens de...