J. Schalm, wonend/gevestigd aan de Van Woustraat 118-II te Amsterdam. gezien ik altijd handelaar in
versche visch geweest ben en mijn visch
betrokken heb van de volgende
groothandellaren in de jare 1938-1939-1940

X zijn Joden en hebben derhalve niet worden geraadpleegd

Hopend dat u met bovenstaande
gegevens genoegen kunt nemen.
Hoogachtend,
J. Schalm.

V. Woustraat
118 II * Inhoud: De vishandelaar J. Schalm legt verantwoording af over zijn inkoopcijfers bij diverse Amsterdamse groothandelaren. De tabel toont een dalende trend in de totale inkoopwaarde tussen 1938 en 1940.
* Betekenis van de markering: Drie namen (Wijnschenk, Vischschoonmaker en Gerritsen) zijn gemarkeerd met een kruisje. De bijbehorende voetnoot luidt: "X zijn Joden en hebben derhalve niet worden geraadpleegd".
* Historisch gewicht: De opmerking is een direct bewijs van de gevolgen van de Jodenvervolging in bezet Nederland. De afzender geeft aan dat hij zijn administratie niet kan staven met bewijsstukken van deze leveranciers, omdat zij als Joodse ondernemers uit het economische leven zijn verwijderd, zijn gedeporteerd of zijn ondergedoken. Het gebruik van deze reden als administratief excuus is typerend voor de bureaucratische realiteit van die tijd. * Locatie: De Van Woustraat ligt in de Amsterdamse Pijp, een wijk die destijds een aanzienlijke Joodse populatie kende. Veel van de genoemde groothandelaren waren bekende namen in de Amsterdamse vismarkt. Zo was Meyer Vischschoonmaker een bekende Joodse vishandelaar.
* Tijdsgeest: Hoewel het overzicht tot 1940 loopt, is het document vermoedelijk in 1941 of 1942 opgesteld, toen de anti-Joodse maatregelen van de bezetter de Joodse handel vrijwel volledig tot stilstand hadden gebracht. Het document illustreert hoe de Holocaust zichtbaar werd in de meest alledaagse facetten van de samenleving, zoals de boekhouding van een kleine zelfstandige. F. Goedhart H. Wijnschenk J. Schalm M. Vischschoonmaker V. Woustraat