J.J. Brandenburgh
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
J.J. Brandenburgh was een marktkoopman die actief was op de Vischmarkt, Noordermarkt, Nieuwmarkt en Mosplein. In 1940 kreeg hij een berisping omdat hij zonder toestemming zijn standplaats op het Mosplein liet innemen door iemand anders. In 1941 klacht hij over illegale handelaren die zijn vis kwamen afperen. In 1942 verstrekte hij een verzoek voor een 'dubbele toewijzing aal'. Hij had een broer/zus genaamd Th. A. Brandenburgh. De specifieke producten zijn voornamelijk vis (aal, snoekbaars).
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte brief (doorslag of officieel afschrift) met handgeschreven kanttekeningen.
Deze brief is een formele waarschuwing aan een marktkoopman, de heer J.J. Brandenburgh. De aanleiding is een overtreding van de marktvoorschriften: hij heeft zich op 20 april 1940 op de markt aan het Mosplein laten vervangen door iemand anders zonder de vereiste voorafgaande toestemming van de directeur van het marktwezen. De toon van de brief is streng en ambtelijk ("Ik waarschuw U hierbij ernstig..."). Dit duidt op een strakke handhaving van de regels rondom marktplaatsen en vergunningen in die tijd. Het feit dat de brief is opgeslagen in een archief suggereert dat dit onderdeel was van een officieel dossier over de betreffende marktkoopman of de marktvoering in Amsterdam.
Dienstbrief / officiële waarschuwing.
* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan een marktkoopman, de heer J.J. Brandenburgh. Hem wordt verweten dat hij op 20 april 1940 (jl. staat voor 'jongstleden') zonder toestemming iemand anders zijn plaats heeft laten innemen op de markt aan het Mosplein. De brief sluit af met een ernstige waarschuwing om dit in de toekomst niet meer te doen. * **Toon:** De toon is formeel, autoritair en kortaf, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. * **Taal/Spelling:** Opvallend is de spelfout in het adres: "Bentinckstreat" in plaats van "Bentinckstraat". Verder wordt de toen gangbare spelling gehanteerd (bijv. "April" met een hoofdletter). * **Locatie:** Het Mosplein ligt in Amsterdam-Noord. De geadresseerde woonde in de Staatsliedenbuurt (Amsterdam-West).
Dienstverslag / Rapportage.
* **Kernboodschap:** Het rapport doet verslag van een klacht van vishandelaar J.J. Brandenburgh. Hij geeft aan dat hij na een officiële gemeentelijke keuring van zijn vis is achtervolgd door illegale handelaren ("beunhaas bootjes") die probeerden zijn snoekbaars buiten de officiële kanalen om op te kopen voor 65 cent per pond. * **Terminologie:** De term *"beunhaas bootjes"* duidt op ongeautoriseerde handelaren die op het water opereerden om schaarse goederen te bemachtigen voor de zwarte handel. * **Handel:** De vermelding van *"Gemeentelijke keuring"* is cruciaal; het toont aan dat Brandenburgh een legale handelaar was die zich aan de vigerende regels hield. Het feit dat hij melding maakt van de "beunhazen" suggereert een mate van intimidatie of frustratie over de oneerlijke concurrentie en illegale praktijken op het water. * **Prijs:** Er wordt een specifieke prijs genoemd: 0,65 gulden per pond voor snoekbaars. In de context van 1941 was dit een aanzienlijk bedrag, wat de waarde van verse vis in oorlogstijd onderstreept.
Document
* **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijsachtig papier. De tekst is getypt, met uitzondering van enkele ambtelijke aantekeningen in potlood of inkt. De staat van het document is redelijk, hoewel de randen lichte slijtage vertonen. * **Inhoud:** De brief is een dwingende mededeling aan een groep marktkooplieden. De vaste stallenzetter (iemand die tegen betaling kramen opbouwt en afbreekt) voor de markt op het Mosplein stopt ermee. Omdat er geen vervanger is gevonden, moeten de kooplieden per direct (binnen twee dagen) zelf voor hun kramen en transport zorgen. * **Administratieve details:** De lijst met geadresseerden is zeer gedetailleerd en bevat namen en woonadressen. Opvallend is dat de kooplieden uit de hele stad (en zelfs daarbuiten) komen om op de markt in Amsterdam-Noord te staan. De toevoegingen 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', en 'III' verwijzen naar de verdiepingen.
Administratief omslagvel of dossierstuk (archiefstuk).
Dit document is een administratieve vastlegging van een verzoek dat in mei 1942 werd ingediend door een zekere J.J. Brandenburgh. Het onderwerp van het verzoek is een "dubbele toewijzing aal". In de context van de bezettingstijd wijst dit op een aanvraag binnen het stringente distributiesysteem voor levensmiddelen. De rode markeringen (de letter "B" en de notitie "1 x gr aal") zijn administratieve besluiten of classificaties van de behandelende ambtenaar. De afkorting "gr" zou kunnen staan voor "groothandel" of een specifieke gewichtseenheid/kwaliteitsaanduiding die destijds gebruikelijk was in de visserijsector. Het dossiernummer "46P/179/1" suggereert dat dit stuk onderdeel uitmaakte van een groter dossier bij een overheidsinstantie, zoals een provinciaal voedselcommissariaat of een visserijautoriteit.
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Lindengracht
| 3 | 215 | J.J.Brandenburgh | 27-12-89 | Polanenstraat 43 II | x | |
Een getypte administratieve lijst van uitgegeven vergunningen.
| **3** | 215 | J.J.Brandenburgh | 27-12-89 | Polanenstraat 43 II | x | |
Getypte administratieve lijst van personen met persoonsgegevens en marktlocaties.
| J.J.Brandenburgh | 27-12-89 | Polanenstraat 43 IIIa | " | 10-4-37 |
Administratieve lijst
| J.J. Brandenburgh | 20 | 20 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 10-4-37
Waterlooplein — standplaats ~~J
Waterlooplein
Waterlooplein — standplaats ~~H
Waterlooplein — standplaats A
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE J.J. Koentjes. Bloemstraat 62 alhier. R A P P O R T -----------------
# TRANSCRIPTIE J. Briënne Lupinestr. 31 Hilversum _
# TRANSCRIPTIE In afwachting J. Brand 1^E Anjelierdwarsstr: 7^II Amsterdam C
# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk