J. Witzenhausen

Document

* **Inhoud:** J. Witzenhausen verzoekt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een officiële vergunning voor zijn zoon, Jes Witzenhausen. De zoon is achttien jaar oud en werkloos. De vader wil dat Jes hem helpt bij zijn kraam op de zaterdagmarkt op het Mosplein (Amsterdam-Noord). * **Motivatie:** De briefschrijver geeft twee redenen aan: enerzijds is de zoon werkloos en kan hij dus bijstaan in de bediening van klanten, anderzijds wil de vader een officieel bewijs hebben om problemen ("last") met de marktmeester te voorkomen. * **Schrijfstijl:** De brief is geschreven in een beleefde, formele toon met gebruik van de destijds gangbare spelling (bijv. "dezen weg", "zoodoende", "teeken ik"). Het handschrift is goed leesbaar en getuigt van een zekere mate van geletterdheid. De afkorting "o/y" bij Mosplein staat vermoedelijk voor "Over 't IJ", de gebruikelijke aanduiding voor de locatie van het Mosplein in Amsterdam-Noord.

Ambtelijke notitie / handgeschreven memorandum.

De notitie betreft de afhandeling van een verzoek van mevrouw J. Witzenhausen-Brilleman. Zij vraagt toestemming om haar achttienjarige zoon Leo als assistent te laten werken bij haar marktkraam op het Mosplein. De ambtenaar H. Dijkema adviseert positief ("geen bezwaar"), maar stelt een harde voorwaarde: alleen deze specifieke zoon mag helpen. De aanwezigheid van andere zonen of personeel ("knecht") is expliciet verboden. Opvallend is de procedurele strengheid: de vrouw is persoonlijk "ontboden" om deze voorwaarde aan te horen, en er wordt gedreigd met onmiddellijke intrekking bij de kleinste overtreding. De doorgehaalde tekst "niet vermeld f 7" wijst mogelijk op een administratieve onduidelijkheid over verschuldigde marktgelden of leges. De afkorting "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) duidt aan dat er op de achterkant van het origineel waarschijnlijk nog meer informatie staat.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief is een officiële reactie op een verzoek van de heer J. Witzenhausen van 2 juli 1940. De directeur van de betreffende dienst verleent toestemming aan de heer Witzenhausen om zich op zijn marktplaats op de markt Mosplein te laten bijstaan door zijn zoon Ies (Isaac). * **Beperkingen:** Er wordt nadrukkelijk vermeld dat het gaat om "bystaan" en expliciet "niet vervangen". Dit duidt op de strikte regelgeving rondom marktvergunningen; de vergunninghouder moest persoonlijk aanwezig zijn. De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de autoriteiten het recht behielden de toestemming op elk moment in te trekken. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke formele ambtelijke spelling (bijv. "hierby", "bystaan", "juli jl."). * **Administratieve sporen:** De aantekening "In de Kaart" suggereert dat deze mutatie is verwerkt in het administratieve kaartsysteem van de marktdienst.

Officiële brief/vergunning.

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer J. Witzenhausen van 2 juli 1940. De directeur verleent toestemming aan de heer Witzenhausen om op zijn marktstandplaats op het Mosplein (Amsterdam-Noord) hulp te krijgen van zijn zoon, Ies Witzenhausen. Er worden twee belangrijke voorwaarden gesteld: 1. De toestemming is "tot wederopzegging" (voorlopig). 2. De zoon mag zijn vader enkel "bystaan" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Het taalgebruik is zakelijk en ambtelijk. De spelling ("hierby", "bystaan") is representatief voor de type- en spellingsconventies in officiële documenten uit die periode.

Doorslag van een getypte brief op grijs-bruin archiefpapier.

* **Inhoud:** De brief is een formele oproep aan de heer J. Witsenhausen om zich te melden bij de bedrijfschef van de betreffende dienst. Dit is een reactie op een eerdere brief van Witsenhausen. De afspraak moet plaatsvinden in de "Centrale Hal", standplaats nr. H.69, tijdens een specifiek tijdslot in de ochtend. * **Locatie:** De "Centrale Hal" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Tijdens de bezettingsjaren werden dergelijke locaties vaak gebruikt voor administratieve doeleinden of voor de distributie van goederen en werkvergunningen. * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend ("verzoek ik U zich... te vervoegen"). In de context van 1942 heeft een dergelijke oproep vaak een verplicht karakter. * **Toestand document:** Het papier vertoont de typische kleur van oorlogspapier van mindere kwaliteit. De tekst is goed leesbaar, maar de doorslag is op sommige plaatsen wat vaag.

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Register of namenlijst in een gelinieerd schrift.

* **Indeling:** De lijst is geordend per pagina of sectie (kolom S: 5, 6, 7) en bevat volgnummers die niet strikt opeenvolgend zijn binnen de sectie, wat duidt op een selectie uit een groter register. * **Schrift:** Een duidelijk leesbaar, rechtopstaand cursief handschrift, typisch voor administratieve documenten uit de jaren '30-'40. * **Afkortingen:** Veelvoorkomende afkortingen zijn `Nw` (Nieuwe), `hs` (huis/begane grond), `dw` (dwars) en Romeinse cijfers (I, II, III) voor de verdiepingen. `Rapenb:` staat voor Rapenburgerstraat. * **Inhoud:** De namen zijn gegroepeerd per beginletter of familienaam (bijv. Cohen, Dotsch, Franschman), wat suggereert dat dit een alfabetisch register is.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/kennisgeving. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktdienst Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer J. Witzenhausen, Jodenbreestraat 52 I, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 25 juli 1940. * **Referentienummers:** HG.; 90/50/2 M. * **Kenmerken:** Getypte brief op papier met handgeschreven kanttekeningen in inkt.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Verzonden 4/3] HG. den Heer J.Witsenhausen, Jodenbreestraat 52 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 53/23/2 M. 4 Maart 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Februari jl. verzoek ik U zich een dezer dagen te vervoegen ten kantore van den bedrijfs- chef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No.H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur....

# DOCUMENT INFO * **Soort document:** Handgeschreven verzoekschrift * **Afzender:** J. Witzenhausen, Jodenbreestraat 51-II, Amsterdam * **Ontvanger:** Directeur van Marktwezen, Amsterdam * **Datum:** 2 juli 1940 * **Kenmerken:** Bevat een archiefstempel/kenmerk in de linkerbovenhoek: "No 90/50/M.1940 4/7" en een handgeschreven aantekening rechtsboven: "M.O. Insp." (vermoedelijk Marktwez...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. *Extra.* 2B/63/4 M. 8 November 1939. den Heer Mr.J.L.Frankenhuis, Advocaat en Procureur, Weteringschans 39, Amsterdam-Centrum. Wijk 5. In bijlage dezes heb ik de eer de met Uw brief d.d. 6 November jl. ontvangen bescheiden inzake B.Joseph te retourneeren. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/vergunning. * **Datum:** 25 juli 1940. * **Afzender:** De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer J. Witzenhausen, Jodenbreestraat 52 I, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Typschrift op papier; handgeschreven notitie "extra" in de rechterbovenhoek. Referentienummers 90/50/2 W. en HG.