B. Zomerplaag
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
B. Zomerplaag was een marktkoopman actief op de Waterlooplein en het Mosplein, gespecialiseerd in textiel (heerendassen). In 1939 kreeg hij een dreigende uitschrijving van de sollicitantenlijst voor de Albert Cuypmarkt vanwege het niet gebruiken van een 'voorkeurskaart'. In november 1940 werd hij bestraft met een disciplinaire maatregel omdat hij de markt op het Mosplein niet tijdig had verlaten op 30 november 1940. In 1942 verhandelde hij op de Waterlooplein.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Officiële brief/oproeping van de gemeente Amsterdam.
Dit document is een formele aanzegging van een dreigende uitschrijving van de sollicitantenlijst voor de Albert Cuypmarkt. Mevrouw Zomerplaag-Kronenberg beschikt over een 'voorkeurskaart', wat betekent dat zij een bevoorrechte positie had om een vaste plek op de markt te bemachtigen of te behouden. De kern van het conflict is het niet-gebruiken van deze kaart. Volgens de toenmalige marktverordening (Artikel 10 van het Reglement op de Markten) was men verplicht om regelmatig op de markt aanwezig te zijn als men aanspraak wilde maken op een plek. Omdat zij een eerdere waarschuwing heeft genegeerd, wordt de procedure gestart om haar registratie te schrappen. Zij krijgt echter nog één laatste kans om haar zaak toe te lichten bij de Inspecteur van het Marktwezen op 24 februari 1939. Opvallend is het archaïsche taalgebruik (zoals de spelling 'schriftelyke', 'inschryving' en 'v.m.' voor voormiddag) en de strakke bureaucratische toon.
Getypte officiële kennisgeving/strafbeschikking (waarschijnlijk een doorslag of kopie).
* **Inhoud:** De directeur van de marktwezen legt een voorwaardelijke straf op aan vijf marktkooplieden. Zij hebben op zaterdag 13 juli 1940 de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet op tijd (vóór 20:30 uur) verlaten, ondanks een eerdere waarschuwing. * **Strafmaat:** Ontzegging van de toegang tot de stadse markten voor de duur van één dag. De straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. * **Juridische grondslag:** Artikel 39, lid 1 van het Reglement op de Markten. * **Personen:** De genoemde personen (R. Witzenhausen, D. Vischjager, W.v.d. Hoek, M. Vischjager en B. Zomerplaag) zijn de geadresseerden. De administratieve nummers aan de rechterzijde duiden op dossierregistratie.
Ambtsbericht / Rapport van de Inspecteur van het Marktwezen.
Het document is een administratief verslag van een marktmeester (Sybema) aan de Inspecteur van de afdeling Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage is dat vijf kooplieden op zaterdag 30 november 1940 te laat waren met het opbouwen van hun kraam ("te laat ingesteld"). In het tweede deel van het document is per koopman de achtergrond opgezocht (adres en eerdere overtredingen): * **Schmalgemeijer v Ommeren:** Eerste overtreding. * **Serrarens:** Heeft een dossier van "niet voldoende plaatsbezetting" sinds 1937. * **J. v. Sister:** Heeft schulden en eerdere problemen met plaatsbezetting in 1938. * **B. Zomerplaag:** Was zeer recent (15 november 1940) al een dag geschorst omdat hij de markt niet op tijd had verlaten. Onderaan staan de sancties: * De handelaren gemarkeerd met een `+` krijgen een waarschuwing. * Degenen gemarkeerd met een `F` krijgen een voorwaardelijke schorsing van één dag. * Handelaar Zomerplaag (gemarkeerd met `-`) krijgt een daadwerkelijke schorsing van één dag op 7 december 1940, waarschijnlijk vanwege zijn recente eerdere overtreding.
Officiële brief/kennisgeving (doorslag of stencil).
* **Inhoud:** De brief is een officiële mededeling van een disciplinaire maatregel tegen marktkoopman B. Zomerplaag. Hem wordt verweten dat hij op zaterdag 30 november 1940 de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet op tijd heeft verlaten met zijn goederen. * **Maatregel:** Als straf wordt hem het recht ontzegd om op zaterdag 7 december 1940 een standplaats in te nemen op een van de Amsterdamse markten. * **Juridische grondslag:** De beslissing is gebaseerd op artikel 39, lid 1 van het Reglement op de Markten. * **Toon:** De toon is formeel, zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode.
Doorslag van een officiële brief/beschikking.
* **Inhoud:** De brief is een officiële kennisgeving van een sanctie. De geadresseerde, B. Zomerplaag, heeft op zaterdag 30 november 1940 de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet tijdig verlaten. * **Sanctie:** Als straf wordt hem het recht ontzegd om op zaterdag 7 december 1940 een standplaats in te nemen op een van de Amsterdamse markten. * **Taal en Spelling:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "My", "tydstip", "namelyk", "den tyd"). Er is een typefout zichtbaar in het woord "Rgglement" (Reglement). * **Locatie:** De Louis Bothastraat 10 hs in Amsterdam-Oost was het woonadres van de betrokkene.
Registerblad / grootboekpagina.
Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden in Amsterdam, opgesteld tijdens de Duitse bezetting. De tabel is systematisch ingericht om de identiteit, woonplaats en de economische activiteit van individuen vast te leggen. Opvallend is de variëteit aan handelswaar, variërend van levensmiddelen (visch, ijs, koffiesurrogaat) tot textiel en huishoudelijke artikelen (porselein, lampen). De kolom 'Markt' vermeldt bekende Amsterdamse locaties zoals de Albert Cuypstraat, het Waterlooplein en de Dapperstraat, maar ook specifieke locaties zoals de Gaaspstraat en de Joubertstraat. Veel van de vermelde adressen bevinden zich in de Jodenbuurt of de Transvaalbuurt. Het handschrift is duidelijk en professioneel, wat duidt op een officiële gemeentelijke of politionele registratie. Het gebruik van aanhalingstekens (") als ditto-tekens is consequent toegepast voor herhaalde locaties of data.
Document
* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met handgeschreven annotaties (mogelijk een doorslag of stencil).
| B. Zomerplaag [+] | 20-11-97 | Louis Bothastr. 10 hs | heerendassen e.d. |
Administratieve lijst - Gaaspstraat
| B. Zomerplaag | 20-11-97 | Louis Bothastr. 10 hs | heerendassen e.d. |
Administratieve lijst - Dapperstraat
| B.Zomerplaag | 20-11-97 | Louis Bothastraat 10 hs | " | 19-1-42 |
Registerblad / grootboekpagina.
| B. Zomerplaag | 20-11-97 | R. Bothastraat 10 hs | Heeren dassen | 19-1-42 | " " |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats heerendassen e
Waterlooplein — standplaats " 19-1-42
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Bijlage B
Div. bylagen (w.o. teek).
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
**VERANDERINGEN OMGEVING WATERLOOPLEIN.**
# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...