G.A. Roelofs

Administratieve notitie of archiefkaart.

Dit handgeschreven document lijkt een interne notitie te zijn van een Amsterdamse overheidsinstantie (waarschijnlijk de politie of de marktmeester) tijdens de vroege fase van de Duitse bezetting. Het bevat een lijst van personen met hun adressen en dossiernummers. Alle genoemde adressen bevinden zich in de Amsterdamse Jodenbuurt. De focus van de notitie ligt op R. Witsenhausen-Brilleman, die een straf krijgt van "1 dag voorwaardelijk geschorst" (waarschijnlijk een schorsing van haar marktvergunning). De reden hiervoor is "niet tijdig markt verlaten". Dit wijst op een strikte handhaving van de marktreglementen die destijds golden. Onder de namen staat het woord "Woonhuizen" doorgestreept, wat suggereert dat de lijst oorspronkelijk bedoeld was voor woonadrescontrole of dat de context veranderde naar marktgerelateerde overtredingen. Een historisch significant detail is de vermelding van **E. Hillesum** op de Koestraat 10 II. Dit is de bekende schrijfster Etty Hillesum, die inderdaad op dit adres woonde in 1940.

Dienstbrief / Aanmaning

Dit document is een formele waarschuwing of aanmaning gericht aan drie marktkooplieden. De directeur van de betreffende dienst (waarschijnlijk het Amsterdamse Marktwezen) stelt vast dat zij op zaterdag 2 november 1940 de markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord niet op tijd hebben verlaten. De brief is kort en zakelijk van toon. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' zou verwachten (bijv. "My", "tydstip", "hierby", "tyd"), wat destijds op typemachines een gebruikelijke substitutie was of een spellingsvariant. De handgeschreven notitie rechtsboven geeft aan dat de brief feitelijk op 8 november is verzonden. De adressen van de geadresseerden (Koestraat, Bloedstraat, Rapenburgerstraat) bevinden zich in of direct nabij de Amsterdamse Jodenbuurt, wat relevant is gezien de datum en de namen van de betrokkenen.

Typoscript (doorslag of stencilkopie) van een officiële waarschuwingsbrief.

Het document is een formele, ambtelijke waarschuwing gericht aan drie personen tegelijk. De aanleiding is een overtreding van de marktverordening: de kooplieden zijn op zaterdag 2 november 1940 te laat vertrokken van de markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De toon van de brief is streng en dwingend ("Ik maan U hierby aan"). Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse en vroeg-oorlogse ambtelijke correspondentie, met woorden als "jl." (jongstleden) en "ten deze". Opvallend is de spellingvariatie tussen "tydstip" (met een y) en "tijd" (met ij) in hetzelfde document, wat vaker voorkwam bij gebruik van schrijfmachines uit die periode.

Ambtelijke kennisgeving / Strafbeschikking.

In deze brief wordt de heer G.A. Roelofs officieel op de hoogte gesteld van een voorwaardelijke straf. Hij heeft op zaterdag 16 november 1940 de markt op het Mosplein niet op tijd verlaten met zijn goederen. Dit was een herhaalde overtreding, aangezien hij op 4 november van datzelfde jaar al een schriftelijke waarschuwing had ontvangen voor een vergelijkbaar feit. De opgelegde straf is de ontzegging van de toegang tot de Amsterdamse markten voor de duur van één dag. Deze straf is echter voorwaardelijk: hij wordt alleen uitgevoerd als de heer Roelofs binnen een jaar na dagtekening opnieuw een overtreding ("laakbare handeling") begaat op een van de stadsmarkten. De brief verwijst naar artikel 39 lid 1 van het 'Reglement op de Markten' als juridische basis voor de straf.

Document

* **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijsachtig papier. De tekst is getypt, met uitzondering van enkele ambtelijke aantekeningen in potlood of inkt. De staat van het document is redelijk, hoewel de randen lichte slijtage vertonen. * **Inhoud:** De brief is een dwingende mededeling aan een groep marktkooplieden. De vaste stallenzetter (iemand die tegen betaling kramen opbouwt en afbreekt) voor de markt op het Mosplein stopt ermee. Omdat er geen vervanger is gevonden, moeten de kooplieden per direct (binnen twee dagen) zelf voor hun kramen en transport zorgen. * **Administratieve details:** De lijst met geadresseerden is zeer gedetailleerd en bevat namen en woonadressen. Opvallend is dat de kooplieden uit de hele stad (en zelfs daarbuiten) komen om op de markt in Amsterdam-Noord te staan. De toevoegingen 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', en 'III' verwijzen naar de verdiepingen.

[Aantekening onderaan in ander handschrift:] Gaaspstr. wordt opgeheven. Bloemenmarkt + Beethovenstr. komt vrij vrijwel nooit. De enkele maal, dat dit toch zou moeten, gaat hij maar met de tram! [Paraaf, mogelijk J.H.D.] *bespreken met [Insp.?]* [Rode aantekening rechtsonder:] Contrôle brandstoffenmarkt? Geschiedde eigenlijk door controleurs. [Paraaf] Th. v. Duinhoven

# TRANSCRIPTIE [Rood potlood:] 44/10/2 Den Heer Adj.-dir. der G.B.V. N.a.v. Uwe circulaire d.d. 22 Dec. j.l. no. 1097 G.B.V. (Jan) 1943, bericht ik U, dat op 20 Dec. j.l. de volgende werklieden van de Arbeidsreserve bij mijn dienst werkzaam waren: J. van Kalfjes, geb. 7.5.1904, Marnixstraat 51 II G.A.R. no. 8935 J. Th. de Vries, geb. 24.2.1894, Lathyrusstraat 24 G.A.R. no. 720 beiden in afsteunin...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] 1 ex Hr. Muller. [Handgeschreven middenboven:] extra [Getypt linksboven:] vB/HG. 8A/113/2 M. [Getypt rechtsboven:] 8 September 1939. [Adresseringsblok:] den Heer Directeur der Gemeente-Arbeidsbeurs, Passeerdersgracht 30-32, Amsterdam-Centrum. Wijk 6. [Inhoud:] In antwoord op Uw brief d.d. 2 dezer no. 3568 G.A.B. deel ik U mede, dat bij mijn diens...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven: Wapen van Amsterdam] [Stempel middenboven, paars]: **N$\underline{o}$ $\underline{100/16/3}$ M. 1940 $\frac{9}{10}$** [Handgeschreven rechtsboven]: No. 5710 G.M.B. Telefoon 43321, 43130 Toestellen 483, 568, 569, 576 Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden Amsterdam, 8 October 1940. **Gemeentelijk Materialenbureau** Oudezijds ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven zakelijke brief met ambtelijke kanttekeningen. * **Datum:** 22 december 1942. * **Afzender:** S. E. Roedfeld. * **Ontvanger:** Het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14-W. * **Kenmerk (archief):** No. 103/176/4 M. 1942. * **Onderwerp:** Correspondentie betreffende vrijstelling van marktgeld voor de markt in de Gaaspstraat wegen...