M. Vrij

Pagina uit een advertentieblad voor de automotive sector ("DE AUTOBEURS").

* **Valuta en Prijzen:** Prijzen worden weergegeven in guldens (f). Opvallend zijn de lage prijzen voor oudere modellen (bijv. f 50 voor een Ford uit '24) vergeleken met nieuwere modellen (f 1450 voor een Ford V8 uit '32). * **Terminologie:** * **Dickey seat:** Een uitklapbaar zitje achterin (ook wel 'schoonmoederszitje' genoemd). * **P.K.:** Paardenkracht. * **All weather:** Een type carrosserie dat tegen alle weersomstandigheden bestand is (vaak met afneembare kap). * **Z.g.a.n. / a.n.:** Zo goed als nieuw / als nieuw. * **Billijk:** Goedkoop / voordelig. * **Ruilhandel:** In veel advertenties wordt gesproken over "ruilen" of "inruilen", wat duidt op een levendige ruilhandel in de crisisjaren van de jaren '30. * **Merken:** De markt werd gedomineerd door Amerikaanse merken zoals Ford en Chevrolet, maar ook Europese merken als Citroën, Renault, Morris en Opel zijn vertegenwoordigd. Bij de motorfietsen zien we bekende namen als Harley Davidson, Indian en Saroléa, naast Nederlandse merken als Burgers en Eysink.

Administratief kasboek/grootboekblad (mogelijk een salarislijst of gratificatielijst).

Het document is een administratief overzicht, waarschijnlijk bedoeld voor het berekenen van bonussen, eindejaarsuitkeringen of een specifiek toeslagpercentage over het jaar 1941. 1. **Berekeningswijze:** Bij de eerste groep namen staat een basisbedrag vermeld met een percentage (veelal 50%, soms 45% of 40%). Dit resulteert in een uitgekeerd bedrag in de rechterkolom. Bij de tweede groep (vanaf Van Meukelen) ontbreekt de berekening, maar is enkel het eindbedrag genoteerd. 2. **Correcties:** Er zijn diverse omcirkelingen (bijvoorbeeld bij Hoofdambtenaar, Kerkhoff en Stronk) die duiden op controle of afwijkingen. De vinkjes suggereren dat de bedragen zijn gecontroleerd of uitbetaald. 3. **Functies:** Bovenaan de lijst staan de 'Directeur' en 'Secretaris' gemarkeerd met een 'X', wat kan betekenen dat zij buiten deze specifieke regeling vallen of dat hun bedragen elders zijn verwerkt.

Handgeschreven verzoekschrift aan een overheidsinstantie (Marktwezen Amsterdam).

* **Inhoud:** De heer H. Kater, een marktkoopman in koekwaren op de Ten Katemarkt, verzoekt om toestemming voor een assistent (remplaçant). Hij voert aan dat hij zijn voorraad gedurende de dag moet aanvullen en zijn kraam niet onbeheerd kan achterlaten. Hij stelt de heer F.A. de Groot voor als zijn vervanger. * **Besluitvorming:** Uit de ambtelijke krabbels blijkt een snelle afwijzing. Op basis van een rapport van ene 'M. Vrij' wordt geadviseerd het verzoek af te wijzen. De uiteindelijke beslissing is onverbiddelijk: de vergunninghouder moet persoonlijk aanwezig zijn, op straffe van het verliezen van zijn standplaats. * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd ("Weled. Heer", "Ued. beleefd"), kenmerkend voor de correspondentie met de overheid in die periode. * **Fysieke staat:** Het document vertoont vouwlijnen en bevat een opmerkelijk zwart vlak met de tekst "CEVEM BRIEFENVELOP - OCTROOI AANGEVRAAGD", wat duidt op een vroege vorm van een vensterenveloppe die op de brief is geplakt of bij het archiveren is meegekomen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De schrijver, G.J. de Vink, verzoekt de betreffende instantie (vermoedelijk de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam) om de marktkaart voortaan op naam te stellen van de 'Gebroeders Vink' (G.J. en W. de Vink). * **Motivatie:** Hij voert aan dat zij altijd al samen in de handel hebben gewerkt en dat zij hun vaste standplaatsen op de Noordermarkt en de Lindengracht willen behouden, waar zij naar eigen zeggen "altijd staan". * **Administratieve verwerking:** De brief is direct in behandeling genomen. De aantekening "M. Vrij, spoedig advies afb." (afb. = afgeven/afbeelding?) suggereert dat een ambtenaar genaamd Vrij om advies is gevraagd. De datum van de afhandeling is 4 oktober 1943. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst beleefd en formeel ("welwillende medewerking", "meesten hoog achting"), wat gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd.

Administratief kasboek / Personeelslijst.

* **Administratieve opzet:** Het document fungeert als een sluitende loonlijst. De totalen worden onderaan berekend en gecorrigeerd. De verdeling tussen 'Ambtenaren', 'Werklieden' en 'Reservisten' is typerend voor de toenmalige overheidsstructuur. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend kantoorschrift. De toevoegingen en correcties (zoals de rijwiellijst linksonder) lijken van dezelfde hand, maar op een later moment toegevoegd. * **Opvallende details:** De voetnoten onthullen persoonlijke drama's en politieke keuzes: ontslag wegens een 'gemengd huwelijk' (antisemitische maatregel), aanmelding bij de 'Waffen S.S.' (collaboratie), en arrestatie door de 'Sicherheitsdienst' (verzet of vervolging). Dit maakt het document van louter boekhoudkundig naar historisch zeer relevant.

Ambtelijk memorandum/notitievloeiblad van de Gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de Marktwezen-afdeling).

Het document is een interne correspondentie over de toewijzing van marktplaatsen tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Er zijn drie opvallende aspecten in de tekst: 1. **Duitse controle:** De instructie "indien vergunning Duitsch O.K." onderstreept de directe bemoeienis van de bezetter met lokale economische activiteiten. Marktkooplieden hadden in deze periode specifieke (vaak politieke of ariër-)verklaringen nodig om te mogen handelen. 2. **Schaarste aan textiel:** In de rode tekst wordt vermeld dat iemand al jaren textiel verkoopt, maar bij de toewijzing aan Van Batum (18/10) staat expliciet dat hij *geen* textielgoederen mag meebrengen. Dit duidt op de extreme schaarste en de strenge distributieregels voor textiel in 1943; de handel hierin was nagenoeg stilgelegd of zwaar gereguleerd door de Rijksbureaus. 3. **Vaste vs. Losse plaatsen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen een "losse plaats" (dagplaats) en een "vaste plaats". Van Batum lijkt te promoveren naar een vaste plek, mits hij zich aan de goederenbeperking houdt.

Administratieve notitie / intern memo.

Het document betreft een ambtelijke controle van een aanvraag voor een marktplaats door een persoon genaamd Valk. 1. **Inhoud:** De aanvrager (Valk) beweert voorheen al een standplaats te hebben gehad. Er wordt opgemerkt dat hij een winkel in tweedehands goederen drijft en de afgelopen winter niet op de markt heeft gestaan. 2. **Verloop:** * Er wordt om "spoedig advies" gevraagd aan de heren Lok en Vrij. * Op 24 april 1944 antwoordt MP (in rood) dat de losse plaatsen door Lok zijn geïnspecteerd, maar dat de persoon Valk hem niet bekend is. * Op 27 april 1944 volgt een correctie of aanvulling in blauwe inkt (door Saraz). Deze bevestigt dat Valk wél bekend is als "losse plaatshouder" op twee bekende Amsterdamse markten: de Lindengracht en de Noordermarkt. * Op 5 mei 1944 sluit de directeur (Dir.) het dossier af met de notitie dat het met de inspecteur is besproken.

# TRANSCRIPTIE Adv. op No 25/6/1 M/I. Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen alhier Naar aanleiding van bijgaand verzoek van Y. J. Volwerk, hierbij d.l., om tijdelijke vrijstelling van plaatsbezetting bericht ik U dat mij- nerzijds geen bezwaar bestaat verzoeker gedurende de wintermaanden gevraagde vrijstelling te verleenen onder voorwaarde dat het marktgeld regelmatig wordt voldaan. Amst 11 Jan/3...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven]: Verzonden 19/10 [Rechtsboven, handgeschreven]: Insp. 3X [Links, getypt]: 103/151/1 m [Rechts, getypt]: MD. 19 october 1942. den Heer H.Vreeland, Retortiepstraat 20 huis, Amsterdam-Zuid. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 October 1942 verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Gaaspstraat te laten bystaan ...

# TRANSCRIPTIE Ontvangen van Dr. Meulhuys, een klein snoer, het andere snoer met de kapjes worden a.s. Vrijdag 1 November bij den Heer Vrij ingeleverd. H. Vrij. Contr: H. Helsloot. 31/10 '40 Bericht 4/11 nog niet ingeleverd. Hr. Helsloot 4/11 '40 R.

# TRANSCRIPTIE Advies op. No: 22/3/1 M 1940 15/3 Den Heer Inspecteur. Het verzoek van den koopman E. de Vries om gedurende 6 maanden vrijstelling te verkrijgen tot het bezetten van zijn plaats op het Amstelveld, ten einde te trachten in dien tijd een bestaan te vinden als demonstrateur in warenhuizen, kan m.i. wel voor inwilliging in aanmerking komen. Wel lijkt het mij niet mogelijk om hem voor...

# TRANSCRIPTIE A'dam 25/5 1943 J. Vis Hj. Steenbeek C.G. de Vries _________________ Hiermede deel ik U mede, dat de Bur. heeft besloten U vrijstelling te verleenen voor het door Uw echtgenoote doen verrichten van werkzaamheden als bij _________________ bij 43/2/6 [in rood potlood/inkt] DS [initialen/monogram]