J. Dombroek

Ambbtelijke notitie / intern memo (waarschijnlijk van de Gemeente Amsterdam, Dienst der Markten).

Het document toont de administratieve afhandeling van een verzoek van marktkoopman J. Dombroek, die standplaats 273 op de Lindengrachtmarkt bezette. In april 1941 wordt voorgesteld om hem toe te staan zijn plek drie maanden onbezet te laten. Interessant is de interactie tussen de verschillende ambtenaren. In eerste instantie (in het rood) wordt door 'th. de Haas' gesuggereerd dat de man waarschijnlijk in de "werkverschaffing" zit en daarom wellicht helemaal geen marktgeld hoeft te betalen (vrijstelling). Dit rode gedeelte is later doorgehaald, wat suggereert dat de situatie is geverifieerd of gecorrigeerd. De uiteindelijke beslissing op 18 april (onderaan in blauw/rood) bevestigt dat er een 'modelbrief' wordt gestuurd. Dombroek krijgt drie maanden verlof en hoeft over die periode het marktgeld niet "door te betalen". De letter 'D' aan het eind fungeert waarschijnlijk als paraaf voor de definitieve beschikking.

Typschrift (doorslag) van een officiële kennisgeving/brief.

Het document is een officiële mededeling aan een marktkoopman, de heer J. Dombroek. Uit de tekst blijkt dat hij toestemming heeft gekregen om zijn standplaats op de markt aan de Lindengracht gedurende drie maanden niet te bezetten, zonder dat dit gevolgen heeft voor zijn vergunning. Normaal gesproken gold voor markten een bezettingsplicht om de continuïteit van de markt te waarborgen. De brief is een doorslag voor het archief, wat blijkt uit de handgeschreven aantekening "Verzonden 18/4", wat aangeeft dat de originele brief op die dag de deur uit is gegaan.

Getypte brief (doorslag/carbonkopie)

Dit document is een officiële administratieve kennisgeving aan een marktkraamhouder, de heer J. Dombroek. Uit de tekst blijkt dat Dombroek een verzoek heeft ingediend (op 15 april 1941) om tijdelijk ontheven te worden van de plicht om zijn standplaats op de Lindengracht-markt in te nemen. De directeur willigt dit verzoek in voor een periode van drie maanden. In de marktverordeningen van die tijd was het gebruikelijk dat een koopman zijn plaats regelmatig moest bezetten op straffe van het verliezen van de vergunning. Dit uitstel ("voorloopig") bood de nodige juridische en administratieve bescherming aan de koopman om zijn rechten op de standplaats te behouden zonder er daadwerkelijk te hoeven staan.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De heer Jacobus Dombroek beklaagt zich over de geringe hoeveelheid vis die hem is toegewezen (zijn "toewijziging"). Hij voert als argument aan dat hij al sinds 1925 in het vak zit, voorheen samen met zijn vader. Hij vindt het onrechtvaardig dat hij voor de minimale hoeveelheid staat aangeschreven, terwijl anderen volgens hem "dubbel" krijgen. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een eenvoudige, enigszins fonetische stijl met diverse spelfouten (zoals *Derecteur*, *wild* in plaats van wilt, *toewijziging* in plaats van toewijzing). Dit wijst op een schrijver uit de werkende klasse. * **Resultaat:** Linksonder is een ambtelijke notitie toegevoegd: "afgedaan 40 kg." Dit suggereert dat zijn bezwaar is behandeld en dat er een toewijzing van 40 kilo is toegekend. * **Geografie:** De afzender woont in de Vinkenstraat 135-III in Amsterdam ("Adam"). Zijn vaste staanplaats voor de handel is de Lindegracht, een bekende marktlengte in de Jordaan.

Getypte doorslag (carbonkopie) van een lijst met ondertekenaars en sympathisanten ("adhaesie betuigers").

Dit document fungeert als een bewijsstuk van collectieve steun voor een niet nader genoemd schrijven van A.J.L. Schindeler. * **Demografie:** De lijst bevat 72 namen (personen en firma's). Opvallend is de enorme concentratie van achternamen die specifiek zijn voor Volendam en Edam (Schilder, Mooyer, Veerman, Koning, Botter, Vrees). Hoewel de afzender in Amsterdam woont, lijkt het verzoek namens een grote groep uit de vissersgemeenschap of een daarmee verbonden kring te zijn ingediend. * **Administratief proces:** Het stempel van maart 1942 geeft de ontvangst aan door een officiële instantie. De handgeschreven notitie "opbergen" van november 1942 suggereert dat de kwestie waarover geschreven werd maandenlang heeft gelopen alvorens het dossier werd gesloten.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Administratief register / distributielijst.

* **Structuur:** De tabel is alfabetisch geordend op achternaam (sectie 'D'). Er zijn kolommen voor drie verschillende uitgiftemomenten in april 1945. * **Inhoud:** De lijst registreert de distributie van "bokkingen". De aantallen zijn aanzienlijk (variërend van 1400 tot 3080 per persoon/instantie), wat suggereert dat dit geen individuele rantsoenen zijn, maar hoeveelheden bedoeld voor herverdeling, collectieve keukens of grote bedrijven (zoals het bekende restaurant Dikker & Thijs). * **Annotaties:** De rode kruisen (X) voor de nummers en de vinkjes (v) in de kolom voor het totaal duiden op een voltooide administratieve afhandeling. Er zijn kleine potloodnotities (zoals '1500' en '1000') boven sommige namen toegevoegd, mogelijk correcties op de geplande aantallen.

Document

Het document is een verslag van besluitvorming door een commissie die toezicht houdt op de visverkoop en -distributie in Amsterdam. Enkele kernpunten: 1. **Strenge Regulering:** Er is sprake van een strakke controle op wie vis mag verkopen ("vergunningen") en hoeveel ("toewijzingen"). Dit wijst op een tekort aan goederen (distributiestelsel). 2. **Classificatie van Handelaren:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen "winkeliers" (gevestigde handelaren) en "straathandelaren". De commissie is huiverig om straathandelaren een winkelvergunning te geven, uit angst dat zij zo aan marktcontroles ontsnappen. 3. **Definitie van "Fijne Zeevisch":** Er is discussie over welke vissoorten als luxe of "fijn" worden beschouwd (tarbot, tong, griet, zalm, roode poon). Toewijzingen voor deze soorten zijn gewild. 4. **Historische Rechten:** Besluiten worden gebaseerd op de situatie in het "basisjaar 1939". Handelaren moeten bewijzen dat ze voor de oorlog al in bepaalde vissoorten handelden om nu in aanmerking te komen voor toewijzingen. 5. **Bescherming van de Markt:** De zaak van S.C. Marinus Jr. laat zien dat de commissie optreedt tegen handelaren die zij niet als "bona fide" beschouwt, bijvoorbeeld vanwege prijsopdrijving of ongewenste praktijken ten gunste van vissers (Urk) en ten nadele van de reguliere kleinhandel.

Handgeschreven ambtelijk rapport.

* **Inhoud:** Het document betreft een controle-rapportage over de verkoop van vis (schol) op de Noordermarkt in Amsterdam. De controleur stelt vast dat twee personen (A. en J. Dombroek) in totaal 100 kg schol aanvoerden per handwagen. Van deze partij is 96 kg aan het publiek verkocht, terwijl de resterende 4 kg door de verkopers zelf is gehouden. * **Taal en Stijl:** Formeel-administratief Nederlands. Het taalgebruik is zakelijk en feitelijk. * **Opvallende details:** De doorhaling van "Lindengracht" ten gunste van "Noordermarkt" wijst op een directe correctie van de locatie tijdens het schrijven. De precieze vermelding van de gewichten duidt op een strikte handhaving van handelsvoorschriften.

# TRANSCRIPTIE *Verzonden 9/12* HG. den Heer J.H.Dombroek, Haarlemmerplein 8 III, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 9. 46A/146/2 M. 9 December 1941. ...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Jan Dombroek [onderstreept] verhoogen tot 80 kg. [80 dubbel onderstreept] is halberitter [halb onderstreept]

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 4 december 1941. * **Afzender:** J.H. Dombroek. * **Locatie:** Haarlemmerplein 8-III, Amsterdam. * **Ontvanger:** Waarschijnlijk een distributie- of handelsinstantie (gezien de context van "toewijzingen"). * **Kenmerken:** Bevat diverse administratieve stempels en aantekeningen in blauwe, rode en zw...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Afzender:** Jacobus Dombroek, visvoerder/handelaar uit Amsterdam. * **Ontvanger:** "Mijnheer de Directeur" (waarschijnlijk van een distributie-instelling of handelsbureau). * **Datering:** Het stempel bovenaan vermeldt "20/11" (20 november) "1941". * **Kenmerken:** Lined papier, geschreven met pen en inkt. B...