M.H. Botter

Handgeschreven ambtelijke notitie of verslag van een verhoor/bezoek.

Het document legt een reeks klachten en beschuldigingen vast die op 5 januari 1942 werden geuit door de handelaren Botter en Posthumus. De tekst biedt een inkijk in de economische en politieke fricties op de Amsterdamse markten tijdens de bezetting: * **Politieke boycot:** Punt 1 beschrijft een actieve boycot van NSB-kooplieden op de Albert Cuypmarkt. De gebroeders Kusters en "Bep" worden ervan beschuldigd het publiek aan te sporen niet bij nationaalsocialisten te kopen. * **Stromanderschap:** In punt 2 worden Kusters en Bep ervan beschuldigd als 'stroman' te fungeren voor Isie Logger (een Joodse naam). Dit was een bekende methode om Joodse handelsbelangen te beschermen nadat zij door de bezetter uit het economische leven waren verbannen ("zoolang joden van de markt zijn"). * **Distributie-ongelijkheid:** Posthumus klaagt in punt 3 over de rantsoenering. Hij vindt het onrechtvaardig dat hij, als grote handelaar, evenveel vis krijgt als Levie Riet. Dit duidt op afgunst binnen het distributiesysteem. * **Corruptie:** In punt 4 wordt de integriteit van de 'Commissie (Cie) verdeeling van visch' in twijfel getrokken. Leden zouden voor zichzelf vis achterhouden buiten de officiële kanalen om.

Handgeschreven rapport/verslag van een incident.

Het document is een ooggetuigenverslag van een ordeverstoring tijdens de visdistributie in de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict draait om de verdeling van "zoetwatervisch". In 1941 was de voedselvoorziening in Nederland reeds strak gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse autoriteiten via distributiestelsels. De visboer W. Botter en zijn vrouw M. Botter-Jansen uitten hun onvrede over de gehanteerde verdeelsleutel van de *Nederlandsche Visscherij Centrale* (NVC). Hun protest was luidruchtig en riep op tot een boycot ("houdt op met koopen"), wat door de marktmeester werd opgevat als een ernstige verstoring van de openbare orde. De escalatie leidde tot de inzet van de Marechaussee en de ontruiming van de vismarkt. Opvallend is de formele, bijna ambtelijke toon van de marktmeester, die de acties van het echtpaar Botter kadert als een belemmering van een "goedgekeurde" procedure. De toevoeging (gemarkeerd met 'T') lijkt later of als extra bewijslast tussen de tekst te zijn gevoegd om de ernst van de "opstokerij" te benadrukken.

Verklaring / Proces-verbaal van bevindingen.

Dit document is een ambtelijke verklaring van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het beschrijft een incident van openbare ordeverstoring tijdens de visafslag. De kern van het conflict ligt bij de rantsoenering of de toewijzingsregels van vis (stockvis versus andere soorten). Opvallend is de getuigenis van de Marechaussee waarin de verdachte, mevrouw Botter-Jansen, expliciet toegeeft dat het rumoer een bewuste tactiek was ("een relletje") om een betere toewijzing af te dwingen. Dit duidt op de grote spanningen en de schaarste die destijds heersten, waarbij kooplieden zich genoodzaakt voelden tot verzet om hun handel veilig te stellen. De tussenkomst van zowel de reguliere politie als de Marechaussee onderstreept de ernst waarmee dergelijke opstootjes door de autoriteiten werden behandeld.

Handgeschreven memo / verslag van een onderhoud.

Het document is een administratieve notitie uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de distributie van vis. De kern van het verslag is een gesprek met de heer H. Veltkamp over onregelmatigheden in de visvoorziening. Er worden drie specifieke situaties beschreven waarbij de officiële distributieregels lijken te worden omzeild: 1. **Bamberg en L. Jansen:** Zij staan niet op de officiële distributielijst, maar ontvangen hun vis rechtstreeks van de afslagers of halen het "van buiten" (buiten de officiële kanalen om). 2. **Mw. de Haan:** Er is onduidelijkheid over haar status; zij krijgt blijkbaar sinds 22 juni via de "verdeeling", maar er wordt ook gesuggereerd dat zij niet is aangesloten en toch vis van buiten aanvoert. 3. **Berger:** Deze handelaar wordt ervan beschuldigd vis uit Harderwijk te betrekken voor zijn winkel zonder dit via de officiële visafslag te laten lopen. Er wordt opgemerkt dat hij voorheen zowel grossier als kleinhandelaar was.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Handgeschreven memo of notitie van een vergadering/besluit.

Het document betreft een administratieve of bestuurlijke notitie over de categorisering van vissoorten aan een visafslag. De kern van het probleem is de "aanvoer van kabeljauw uit Denemarken". Er wordt voorgesteld om deze kabeljauw voortaan als "grove visch" (goedkopere categorie) te classificeren in plaats van als "fijne zeevisch" (duurdere categorie), om een niet nader genoemd vraagstuk op te lossen. De schrijver van de notitie spreekt een duidelijke tegenstem uit: hij wil de lijst van "fijne zeevisch" beperkt houden en is ertegen dat de "halkouwers" (waarschijnlijk handelaren of commissionairs in de hal) meer soorten op de lijst van fijne vis geplaatst krijgen. Volgens de schrijver horen daar enkel de exclusieve soorten bij: tong, tarbot, griet en mogelijk een soort genaamd "noorsche ploonen" (of een vergelijkbare lokale term voor een platvis of scholachtige).

Handgeschreven ambtelijke notitie of verslag van een commissievergadering.

Het document betreft een geschil over de classificatie van vissoorten en de daarmee samenhangende verkooprechten. Een groep van acht bij naam genoemde "halhouders" (marktkraamhouders of handelaren in een markthal) heeft een verzoek ingediend om erkend te worden als verkopers van "fijne zeevisch". De aanleiding is de import van een grote partij vis uit Denemarken (kabeljauw en schelvis). De grotere exemplaren kabeljauw werden enkel toegewezen aan winkeliers die op de officiële lijst voor "fijne zeevisch" stonden. De halhouders maken hier bezwaar tegen, omdat deze vissoorten historisch gezien ook door straathandelaren en halhouders werden verkocht. Aan het eind van het document doet de Commissie ("De Com.") een uitspraak over welke vissen definitief als "fijn" worden beschouwd: tong, tarbot, griet, grote rode poon en zalm.

Getypt afschrift van een brief.

Deze tekst is een officieel afschrift van een verzoekschrift aan het gemeentebestuur van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De briefschrijfster, M.E. Botter-Jansen, beklaagt zich over de hoeveelheid vis die aan haar is toegewezen. Ze stelt dat ze na een bezoek aan de 'Visscherijcentrale' in Den Haag heeft vernomen dat ze wordt benadeeld, met name wat betreft de toewijzing van 'fijnvisch' (duurdere of kwalitatief betere vissoorten). Haar argument is gebaseerd op een onderscheid tussen winkeliers en straatventers: winkels hebben hogere vaste lasten en zouden daarom recht hebben op een factor 1,5 aan toewijzing vergeleken met venters. Ze verzoekt om een persoonlijk onderhoud met de wethouder om haar situatie toe te lichten. Onderaan het document staat een ambtelijke notitie waarin de Wethouder voor de Levensmiddelen de zaak ter advisering doorstuurt naar de Directeur van het Marktwezen.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven]: Verzonden 27/6 [onleesbare paraaf] 46b/65/7M. 27 Juni 1944. vB/SV. toewijzing Mevrouw Den Heer Directeur van het M.E. Botter-Jansen. Bedrijfschap voor Visscherij- ...

# TRANSCRIPTIE Beantwoording vragen in verband met onderhoud W. Botter.

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE VP/HG. [handgeschreven: *extra*] 59/4/2 M. 30 Januari 1939. Vordering op borgen van H.J. Houtkooper. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l b i e r</u> .