H. Balk

Handgeschreven ambtelijke of zakelijke notitie/rapportage.

Dit document is een rapportage over de zakelijke handel en wandel van een zekere A. Kramer, waarschijnlijk opgesteld door of voor een controlerende instantie. De tekst schetst de transitie van Kramer van een actieve marktkoopman en grossier naar een handelaar die onder de beperkingen van de oorlogstijd tracht te opereren. Belangrijke punten in de analyse: * **Vergunningen:** Er wordt specifiek verwezen naar een groot- en kleinhandelsvergunning uit februari 1940 (vlak voor de Duitse inval), wat duidt op een legale status. * **Zakelijke verschuiving:** Kramer is in 1940 gestopt met grossieren omdat hij het niet meer kon "bolwerken" (financieel of logistiek niet meer vol te houden). * **Huidige status (1942):** Hij is nog steeds actief op diverse veilingen (Zeeland, Zuid-Holland, Delft), wat hij bewijst met kwitanties uit augustus 1942. * **Afhankelijkheid:** Op het moment van schrijven verkoopt hij zijn waren via een tussenpersoon (Van Saane), maar hij heeft de ambitie om weer zelfstandig te gaan handelen. * **Expansie:** Hij heeft "punten" (verkooppunten of toewijzingen) in verschillende regio's (Noord-Holland, Zuid-Holland), wat duidt op een breed distributienetwerk. * **Ervaring:** De notitie benadrukt dat hij al 20 jaar ervaring heeft op de Delftse veiling, wat zijn betrouwbaarheid of vakmanschap moet onderstrepen.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekening.

Deze brief is een formele uitnodiging van de **Nederlandsche Landstand** aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen, C.F. Sixma. De Landstand nodigt hem uit voor een "zeer belangrijke bijeenkomst" in Hotel Krasnapolsky op 20 mei 1942. Enkele opvallende elementen in de tekst: * **Sprekers:** De lijst met sprekers bevat prominente figuren binnen de beweging, waaronder "Boerenleider" J. Saal. * **Groet:** De afsluiting "Met Volkschen Groet" is typerend voor organisaties die gelieerd waren aan het Nationaal-Socialisme tijdens de bezetting. * **Handgeschreven reactie:** De aantekening onderaan lijkt een instructie of kladversie van de secretarie van Sixma te zijn. Er staat dat hij de uitnodiging accepteert en aanwezig zal zijn. Dit getuigt van de formele omgang tussen het stadsbestuur en de door de bezetter ingestelde organisaties.

Officiële brief.

Dit document is een formele opdracht/verzoek van de **Nederlandsche Landstand** aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De Landstand was een tijdens de bezetting door de Duitsers opgerichte organisatie waarbij alle boeren en tuinders zich verplicht moesten aansluiten. Het doel was de totale controle over de voedselvoorziening en de nazificering van het platteland. De terminologie in de brief is kenmerkend voor de nationaalsocialistische ideologie van die tijd: * **"Volksgenoot"**: De standaard aanhef binnen de NSB en gelieerde organisaties. * **"Volkschen Groet"**: De gebruikelijke afsluiting in plaats van het neutrale 'Hoogachtend'. De handgeschreven notitie onderaan is cruciaal voor de interpretatie. Het verduidelijkt dat de "propaganda-biljetten" betrekking hebben op het **clandestien kopen van vlees**. In 1942 was de schaarste groot en de zwarte handel (clandestiniteit) nam toe. De bezetter en de Landstand probeerden dit met propaganda te bestrijden om de distributie onder controle te houden. De vraag "Doen ophangen?" getuigt van de ambtelijke verwerking van dit verzoek binnen de gemeentelijke dienst.

Officiële verklaring / aanbevelingsbrief op briefpapier van de "Nederlandsche Landstand".

* **Doel:** Het document dient als een politiek en professioneel 'bewijs van goede trouw'. De Streekleider van de Landstand oefent hier directe invloed uit op de lokale arbeidsmarkt en distributieketen door een individu aan te bevelen bij het Amsterdamse Marktwezen. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en autoritair ("Ondergeteekende verklaart hiermede"). Opvallend is de variatie in spelling van de achternaam van de betrokkene (Uijtenhaak vs. Uytenhaak). * **Terminologie:** Er wordt gesproken over een "gesloten Groentenzaak". Dit duidt op de strikte regulering van de voedselvoorziening en handel tijdens de bezettingsjaren, waarbij winkels en handelaren volledig afhankelijk waren van officiële toewijzingen en vergunningen.

Getuigschrift / Aanbevelingsbrief (Verklaring).

* **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (vóór de spellingwijziging van 1947), zichtbaar in woorden als "Ondergeteehende" (waarschijnlijk een typefout voor 'Ondergeteekende'), "mededeelen" en "zoodat". De toon is formeel en getuigt van een autoritaire bureaucratie. * **Administratieve kenmerken:** Het document bevat diverse administratieve kenmerken, zoals een paars registratiestempel met een datum (26/5) die later is dan de verzenddatum, wat duidt op de verwerkingstijd binnen de archieven van het Marktwezen. De notitie "Afgedaan" wijst op een afgerond dossier. * **Opmerkelijke details:** De aanbeveling is opvallend persoonlijk ("hem goed bekend", "getest op zijn kennis"). Het betreft hier een politiek-getinte aanbeveling vanuit een collaborerende instantie voor een functie in de voedselvoorziening.

Officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijk schrijven uit juni 1942, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland in volle gang was. De kern van de brief is een verzoek om medewerking: een functionaris van de "Nederlandsche Landstand" moet toegang krijgen tot de Centrale Markt in Amsterdam. De brief is getypt op officieel briefpapier van de Gemeente Amsterdam (Model G.A. 5). De archiefnummers en stempels duiden op een zorgvuldige administratieve verwerking. De ontvanger, C.F. Sixma, was als directeur van het Marktwezen verantwoordelijk voor de Jan van Galenstraat, waar de groothandelsmarkt voor groenten en fruit was gevestigd. Opvallend is de gedetailleerde portefeuille van de ondertekenende wethouder, die niet alleen over Levensmiddelen ging, maar ook over was- en badinrichtingen. Dit was in die tijd een gebruikelijke bundeling van taken binnen de gemeentelijke overheid.

Ambtelijke brief (doorslag of archiefkopie).

Het document betreft een administratieve regularisatie van personeelszaken tijdens de Duitse bezetting. Een onbekende dienst (mogelijk de Prijsbeheersing of Distributiedienst, gezien de functie van 'contrôleur') heeft drie mannen in dienst genomen zonder de wettelijk verplichte werkvergunningen bij het Gewestelijk Arbeidsbureau aan te vragen. De brief dient om deze vergunningen alsnog met terugwerkende kracht te verkrijgen. Opmerkelijk is de vierde persoon op de lijst, Adrianus Hendrik Bijland, die op het moment van schrijven nog niet in dienst was getreden, in tegenstelling tot de anderen die al enkele weken aan het werk waren. Het handgeschreven memo onderaan bevestigt dat er persoonlijk contact is geweest tussen een zekere heer Balk en "hoofd Guépin" (J.P. Guépin was een prominente ambtenaar in Amsterdam tijdens de oorlog) om deze zaak te bespreken.

Officieel schrijven / Verklaring van de Weer-Afdeeling (W.A.).

Dit document is een administratieve verklaring vanuit de W.A. (de paramilitaire tak van de N.S.B.) gericht aan het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het verzoek is een regeling rondom de voedselvoorziening (visrantsoen). Omdat Vaandrig H.J. Zwaan voor een periode van 10 weken naar de Kaderschool in Oud-Leusden gaat, verzoekt de W.A. om zijn visquotum over te dragen aan zijn vader. Opvallende elementen: * **Bureaucratie van de bezetter:** Het toont aan hoe de N.S.B.-structuren verweven waren met de reguliere gemeentelijke instanties (zoals het Marktwezen) om gunsten voor hun leden te regelen. * **Terminologie:** Het gebruik van de groet "Hou Zee!" en de functiebenamingen (Vendelcommandant, Vaandrig) is typerend voor de W.A. * **Handgeschreven marginalia:** De aantekeningen boven- en onderaan tonen de afhandeling door de ontvangende instantie. Er staat "geen bezwaar" en uiteindelijk "Acc. toestaan", wat betekent dat het verzoek werd ingewilligd. ---

Officieel schrijven/bericht (kopie of doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevestigt de overdracht van een visrantsoen (toewijzing visch). Vanwege het verblijf van H.J. Zwaan op de kaderschool van de W.A., wordt zijn portie overgedragen aan zijn vader. * **Terminologie:** * **W.A. (Weerbaarheidsafdeling):** De geünformeerde, paramilitaire tak van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). * **Vaandrig:** Een officiersrang binnen de W.A. * **Kaderschool der W.A.:** De opleiding voor leidinggevenden binnen de W.A. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands uit de bezettingsperiode (bijv. "den Heer", "alhier", "bedoelden persoon"). * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie "Verzonden 8/10" is een administratieve aantekening die bevestigt dat de brief op de dag van datering ook daadwerkelijk is uitgegaan.

Officiële brief/correspondentie.

Het document is een administratief verzoek van de **Nederlandsche Landstand** aan de **Directie van het Marktwezen** in Amsterdam. De kern van de brief is de aanvraag voor een nieuwe legitimatiekaart ter vervanging van een oud exemplaar. Opvallende elementen: * **Administratieve procesgang:** De brief bevat diverse aantekeningen die het interne proces bij de gemeente of het marktwezen laten zien. De datum van ontvangst/verwerking lijkt rond 27 maart te liggen, terwijl de uiteindelijke afhandeling (bespreking door Sieburgh) gedateerd is op 7 april 1943. * **Handtekeningen en parafen:** De brief is ondertekend door H. Balk, de streekleider. De krabbels aan de linkerzijde en onderzijde tonen instructies voor het personeel ("Heesterman bellen", "stukken bijvoegen"). * **Legitimatie:** In oorlogstijd was de controle op wie toegang had tot de markten streng gereguleerd. De Landstand had hierin een controlerende en vertegenwoordigende rol voor boeren en handelaren.

Legitimatiebewijs (toegangskaart) voor de Centrale Markt Amsterdam.

Dit document is een officieel legitimatiebewijs uit de bezettingstijd, specifiek bedoeld voor toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam. * **Houder:** De kaart is uitgereikt aan H. Balk, woonachtig aan de Linnaeusstraat 63 in Amsterdam-Oost. * **Beroep:** De vermelding "Leider Landstand" is historisch zeer relevant. De Nederlandsche Landstand was een door de Duitse bezetter in 1941 opgerichte nationaalsocialistische organisatie die de gehele agrarische sector moest controleren ("gelijkschakelen"). De houder bekleedde dus een leidinggevende functie binnen deze collaborerende organisatie. * **Toegangsrecht:** Het stempel "VRIJE TOEGANG" en de uitgifte door de "Directeur van het Marktwezen" duiden op een bevoorrechte positie, noodzakelijk om toezicht te houden op of deel te nemen aan de voedseldistributie op de markt. * **Datering:** Hoewel het gedrukte formulier ruimte liet voor 1941 of 1942, is het specifiek gedateerd op 7 juli 1942. Het nummer onderaan (500-10-'40) suggereert dat de formulieren al in oktober 1940 gedrukt waren.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief betreft een verzoek van een zekere heer H. Balk voor toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de betreffende dienst vraagt de Wethouder voor de Levensmiddelen om instructies. * **Cruciaal element:** De directeur merkt op dat de heer Balk een functie bekleedt bij de "Landstand", district Amsterdam. * **Terminologie:** * *Centrale Markt:* De centrale groothandelsmarkt voor levensmiddelen in Amsterdam. * *Landstand:* Verwijst naar de "Nederlandsche Landstand", een nationaalsocialistische organisatie die tijdens de bezetting werd opgericht om de landbouw en voedselvoorziening te controleren. * **Toon:** Formeel-ambtelijk. De directeur lijkt behoedzaam te handelen door de politieke achtergrond van de aanvrager (lidmaatschap van een collaborerende organisatie) expliciet te benoemen.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven aantekening.

Deze brief is een zakelijke mededeling waarin de directeur van een instantie reageert op twee eerdere brieven van een burger, de heer H. Balk. De heer Balk heeft blijkbaar herhaaldelijk verzocht om toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur vraagt nu om een specifieke motivering (de "doeleinden") voor dit verzoek voordat er een besluit genomen kan worden. De handgeschreven tekst bovenaan bevestigt dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verzonden.

Officiële brief/machtiging van de Gemeente Amsterdam.

Deze brief is een formele toegangsverlening voor de heer H. Balk tot de Centrale Markt in Amsterdam. De afkorting "Afd. L.M." staat waarschijnlijk voor de afdeling Landbouw en Markten. Opvallend is de vermelding van de **Landstand**. De Nederlandsche Landstand was een tijdens de Duitse bezetting door de nazi's opgerichte organisatie waarbij alle boeren en tuinders zich verplicht moesten aansluiten. Het feit dat een vertegenwoordiger hiervan officiële toegang krijgt tot de Centrale Markt, toont de controle en bemoeienis van collaboratie-instellingen met de voedselvoorziening en handel tijdens de oorlogsjaren. De brief is ondertekend door **Edward Voûte**, die van 1941 tot 1945 door de Duitse bezetter was aangesteld als regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam.

Document

De tekst betreft een formele adressering aan een zekere heer H. Balk. Het adres, Heerengracht 538, bevindt zich in de Amsterdamse grachtengordel. De term "Alhier" werd destijds gebruikt om aan te geven dat de geadresseerde zich in dezelfde stad bevond als de afzender. De toevoeging "(C)" duidt op de wijk (Centrum). Een opvallend kenmerk van dit document is de aanwezigheid van 'ghost text' of doorslag van de achterzijde. Door het papier heen is in spiegelbeeld een brieftekst zichtbaar met de datum "den 12 October 1938". Dit suggereert dat het papier zeer dun is (zogenaamd 'doorslagpapier' of 'flimsy'), wat gebruikelijk was voor kopieën in de tijd van de typemachine.

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, handgeschreven in blauw potlood, doorgehaald met twee schuine strepen:] // [onleesbaar, mogelijk een naam of paraaf] // [In het midden, getypt:] den heer H.Balk, Heerengracht 538 A l h i e r (C)

# TRANSCRIPTIE [krul/merkteken] Bevers ____________________ ook bevestigen aan Th. Balk W.A.

# TRANSCRIPTIE Gebr. M Berg. Vischhandel. Makkum. J. J. Valk. id Wartena. H. van der Heide id Elburg. Johs. Sterk. id Lemmer. A. van Triest en Zn Havenkade 25 Elburg. Gebr. L. en G. W. Hoeve Ellestraat 2 Elburg. J. Huis Hoekstraat 27 Spakenburg.

# TRANSCRIPTIE Voorloopig bergen. Dir. heeft klachten telef. met Th. Balk besproken op 30/12 '43

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, gestempeld/getypt:] Rapport. [Midden boven, archiefnummers:] Nº 37/6/5 II.1944 22/2 [Rechtsboven, handgeschreven in rood:] Behandeld met Mr. Balk [paraaf]