M. Wittenburg

Handgeschreven administratieve lijst met kolommen voor naam, (geboorte)datum, adres, locatie van tewerkstelling/project, datum van afvoer en de reden daarvan.

* **Redenen voor afvoer:** De meest voorkomende reden is "wanbetaling", wat duidt op een verplichting (zoals huur of contributie voor een fonds) die niet is nagekomen. De term "Heeft pl. v/d G." of "v/h Min. pl." betekent waarschijnlijk "Heeft plaatsing van de Gemeente" of "Ministerie-plaatsing", wat wijst op een overgang naar een andere vorm van (werk)verschaffing. "Bedanken" staat voor vrijwillige opzegging. * **M. Gombault:** Dit was waarschijnlijk een functionaris bij de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon of een gelieerde instelling die toezicht hield op deze personen. * **Terminologie:** "R.W.H." staat mogelijk voor "Rijks-Werk-Inrichting" of "Rust- en Werkhuis", instellingen waar armen of werklozen werden ondergebracht.

Getypte namenlijst van marktkooplieden.

* **Inhoud:** Het document bevat 20 namen van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt aan het Minervaplein in Amsterdam. Opmerkelijk is dat alle genoemde personen hetzelfde artikel verkopen: groenten (aangegeven met "id.", wat staat voor *idem*). * **Demografie:** De geboortedata variëren tussen 1877 en 1912. De adressen wijzen op een concentratie van personen in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat) en de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Retiefstraat, Reitzstraat). * **Status van het document:** Het is een ambtelijk overzicht, waarschijnlijk opgesteld door de marktdienst of de politie. * **Taalkundige opmerkingen:** * "Vechtsstraat" bevat in het origineel een correctie (een overtollige 's' lijkt doorgehaald). * "Fan. Scholtenstraat" is vermoedelijk een typefout voor Jan. Scholtenstraat (tegenwoordig onderdeel van de Jan van der Heijdenstraat-buurt) of Van Scholtenstraat, hoewel de letter duidelijk als 'F' getypt is.

Administratieve lijst van marktkooplieden (waarschijnlijk een register van de Centrale Markt Amsterdam).

Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de handel in de Amsterdamse open lucht markten in de eerste helft van de 20e eeuw. De lijst bevat diverse interessante administratieve kenmerken: * **Identificatie:** Personen worden geïdentificeerd met hun naam, geboortedatum en woonadres. De Romeinse cijfers (I, II, III) en 'hs' (huis) bij de adressen duiden op de verdieping van de woning. * **Geografie:** De marktkooplieden kwamen niet alleen uit Amsterdam zelf, maar ook uit omliggende plaatsen zoals Aalsmeer, Volendam en zelfs Utrecht. De locaties van de markten beslaan de hele stad, van de bekende Albert Cuypmarkt tot markten op het Minervaplein en de Jan Evertsenstraat. * **Handelswaar:** De producten zijn zeer divers: vis (voornamelijk mosselen), bloeiende planten, groenten, fruit (waaronder 'grapefruit'), koek, en 'galanterie-waren' (kledingaccessoires of snuisterijen). Opvallend is de vermelding 'ongeregeld' (allerlei goederen/tweedehands) en 'surrogaten', wat mogelijk wijst op de schaarste in of kort na de oorlogsjaren. * **Administratieve Opmaak:** De kolom met herhalingstekens (de 'dito' streepjes of krulletjes) laat zien dat handelaren vaak gegroepeerd werden op basis van de markt waar ze stonden of het product dat ze verkochten.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief. * **Datum:** 13 april 1939. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** T. Wittkampf. * **Ontvanger:** Den Heer Inspecteur van het Marktwezen, alhier (Amsterdam). * **Onderwerp:** Toewijzing van een marktplaats op Uilenburg aan R. Brander. * **Referentienummer:** Brief 31/21/1 M · 39.

# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v/h Marktwezen, alhier. brief 26/30/1-39 Voor het verleenen van een staanvergunning aan den heer Wagenmaker, is m.i. geen bezwaar. Er is op Wittenburg gelegenheid genoeg om hem een plaats aan te wijzen, waar geen concurrentie is. Amsterdam 21 Aug. ’39 [Handtekening, mogelijk T. Huitfeldt]

# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v/h Marktwezen. alhier. brief 26/30/1-39 Voor het verleenen van een staanvergunning aan den heer Wagenmaker, is m.i. geen bezwaar. Er is op Wittenburg gelegenheid genoeg om hem een plaats aan te wijzen, waar geen concurrentie is. Amsterdam 21 Aug. '39 [Handtekening]

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief. * **Datum:** 28 mei 1941. * **Afzender:** Mevrouw F. Wertheim-Zilberberg, Nieuwe Kerkstraat 20 III, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Weledelgeboren Heer M. Th. Muller, Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat, Amsterdam (W). * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en nummers (No D.3448, Serie 23, No 250).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/kennisgeving. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktdienst Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer J. Witzenhausen, Jodenbreestraat 52 I, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 25 juli 1940. * **Referentienummers:** HG.; 90/50/2 M. * **Kenmerken:** Getypte brief op papier met handgeschreven kanttekeningen in inkt.