H. Goldberg

Handgeschreven verzoekschrift aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de marktinspectie).

* **Taal en Toon:** De brief is geschreven in een zeer formele, bijna onderdanige toon die typerend was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd. Termen als "met verschuldigde eerbiedt", "u Edele" en het spreken over zichzelf als "de ondergeteekende" getuigen hiervan. * **Kern van de vraag:** Hessel Goldberg heeft een vaste staanplaats op de Ten Katemarkt. Omdat hij op zaterdagen ook op de Dappermarkt staat, moet zijn vrouw de kraam in de Ten Katestraat alleen bemannen. Hij verzoekt de autoriteiten om toestemming zodat zijn 19-jarige zoon haar op die dagen mag assisteren. * **Paleografische details:** Het handschrift is een vlot maar duidelijk leesbaar cursief. Opvallend is de afkorting "U. d. w. d." aan het eind, wat staat voor "Uw dienstwillige dienaar". De kanttekening "mi insp." is waarschijnlijk een administratieve notitie, kort voor "marktinspectie".

Ambtelijke notitie / Bijblad betreffende marktvergunningen.

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van marktkoopman H. Goldberg. Hij wil dat zijn echtgenote op zijn vaste marktplaats in de Ten Katestraat geassisteerd mag worden door hun zoon. * **Besluitvorming:** De ambtenaar ziet geen bezwaar in deze assistentie ("assisteere - niet vervange"), wat betekent dat de zoon mag helpen maar de plek niet zelfstandig mag overnemen (geen plaatsvervanging). * **Voorwaarde:** Er wordt een expliciete waarschuwing gegeven: de zoon mag niet optreden als 'standwerker' als hij jonger is dan 18 jaar. Standwerker was een specifieke categorie marktkoopman met eigen regels. * **Correctie:** Een latere aantekening onderaan bevestigt dat de zoon inmiddels ouder is dan 18 jaar, waardoor de restrictie feitelijk vervalt. * **Handschrift:** Het betreft een vlot lopend ambtelijk handschrift uit de jaren '30, waarbij letters als de 'n' aan het eind van woorden vaak worden ingekort (assisteere, vervange).

Doorslag van een getypte brief.

In deze brief reageert de directeur van de betreffende dienst op een verzoek van markthandelaar H. Goldberg. De essentie van de brief is de formele toestemming aan de heer Goldberg om zich op zijn vaste marktplaats aan de Ten Katestraat te laten bijstaan door zijn gelijknamige zoon. Er worden echter strikte voorwaarden gesteld: 1. **Bijstand vs. Vervanging:** De zoon mag enkel helpen; hij mag de standhouder niet volledig vervangen. 2. **Verbod op standwerken:** Er wordt expliciet herinnerd aan het verbod op 'standwerken' (het luidkeels aanprijzen van waren om publiek te trekken). Dit verbod is onverkort van kracht voor zowel vader als zoon. 3. **Herroepbaarheid:** De toestemming wordt verleend "tot wederopzegging", wat de gemeente de vrijheid geeft de beschikking op elk moment in te trekken.

Handgeschreven archiefnotitie.

* **Inhoud:** De notitie fungeert als een identificatielabel voor een bijbehorend object, specifiek omschreven als een "zakje". * **Persoonsnaam:** "H. Goldberg" is de eigenaar of de persoon op wie het object betrekking heeft. De "v." is een gangbare afkorting voor "van". * **Handschrift:** Het handschrift is een modern cursief schrift, waarschijnlijk daterend uit het midden van de 20e eeuw. De letters zijn vlot en duidelijk gevormd.

Vakblad voor standwerkers en marktkooplieden.

De linkerpagina toont een streng bericht van het bondbestuur (ondertekend door A. Morpurgo en JAC) over achterstallige contributies. Er wordt gedreigd met definitief royement als de schulden niet voor 1 april zijn voldaan. De lijst met namen van geschorste leden geeft inzicht in de ledenlijst van de bond op dat moment. Onderaan staat een gedetailleerde kalender van jaarmarkten en marktdagen in april voor diverse Nederlandse plaatsen. De rechterpagina bevat advertenties die specifiek gericht zijn op de beroepsgroep van standwerkers en marktkooplieden. De toon is collegiaal ("Uw collega van de markt"). Opvallend is de advertentie van L. Paes, die etui's verkoopt voor stamkaarten, identiteitsbewijzen en distributiebonnen. Dit is een cruciale aanwijzing voor de datering van het document.

Administratieve lijst/register, vermoedelijk van de Joodse Raad voor Amsterdam.

Dit document is een administratieve registratie van Joodse markthandelaren of bewoners in de Amsterdamse wijk **Uilenburg**. De nadruk ligt op de toewijzing van specifieke marktvergunningen (dagmarkten en weekendmarkten) in een periode waarin de bewegingsvrijheid en economische mogelijkheden van de Joodse bevolking door de bezetter extreem werden ingeperkt. De kleurcodes en symbolen wijzen op een strikt beheerde organisatie van de handel. De letters 'N' en 'A' in de rechterkolommen kunnen verwijzen naar statuscodes (bijvoorbeeld 'Nederlander' of een specifieke afdeling van de Joodse Raad). De getallen uiterst rechts lijken volgnummers of dossiernummers te zijn die corresponderen met een kaartsysteem. Opvallend zijn de rode cirkels met nummers (36 t/m 39), wat kan duiden op een specifieke selectie of mutatie voor die personen.

Administratief bijblad/interne notitie van de gemeente Amsterdam of een ministerie.

Dit document vormt een schrijnend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de Jodenvervolging in bezet Nederland werd uitgevoerd. De kern van de notitie is de uitsluiting van een individu, H. Goldberg, van zijn economische bestaan. Hoewel er in de bovenste aantekening (gedateerd 27-10-'41) staat dat er "geen bezwaar" is tegen het inwilligen van een verzoek (mogelijk een interventie van de Steenhouwersbond), wordt dit ongedaan gemaakt door de raciale toetsing onderaan. De ambtenaar stelt vast dat Goldberg "tot het Joodsche ras behoort". Op basis van deze classificatie wordt hij per 3 november 1941 definitief van de markt geweerd. Hij mocht daar dus niet langer zijn "vlechtvisschen" (waarschijnlijk ambachtelijk gevlochten decoraties of speelgoed) verkopen. De afkorting D.S.V. verwijst naar de Amsterdamse *Dienst der Stadsreiniging en het Vervoerswezen*, de instantie die in die tijd de marktvergunningen en marktplaatsen beheerde.

Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Registerpagina / Adreslijst.

* **Administratieve structuur:** Het gebruik van "serie" en "nr." wijst op een kaartsysteem of een geordend archief waarbij personen per categorie of geografisch gebied werden ingedeeld. * **Geografie:** Alle identificeerbare straten bevinden zich in Amsterdam (o.a. de Jodenbuurt en de Plantagebuurt). Typische voorbeelden zijn het Jonas Daniël Meijerplein, de Lepelstraat en de Joden Houttuinen. * **Onomastiek:** De familienamen zijn overwegend Joods-Nederlands van aard (bijv. Vischschraper, Goudsmit, Wurms, Hakker, Glasbeek, Groenteman). * **Handschrift:** Het betreft een vlot lopend, 20e-eeuws kantoorschrift (lopend schrift met krullen), geschreven met inkt/pen.

# TRANSCRIPTIE Bijlage bij: zakje v. H. Goldberg.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, paarse inkt:] verzonden 4/6 HG. Mej.B.Goldberg-Vischschraper, Nieuwe Kerkstraat 109 hs, Amsterdam-Centrum. Wijk 10. 30/26/2 M. 4 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 2 Mei jl. bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur, wnd.

# TRANSCRIPTIE 53/58/2 M. *extra* G. 8 Augustus 1939 den Heer Th.J. Koch Jr., Welberg, <u>S t e e n b e r g e n . (N.B.)</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 30 Juli jl. ver- zoek ik U zich te willen vervoegen by den bedryfschef van myn diens...

# TRANSCRIPTIE H a Graafte Handelslid. Sp.burg

M. de Haan.