L. Vreeland

Handgeschreven verzoekschrift op briefkaart-formaat.

De brief is een verzoek om uitstel van betaling of administratieve coulance met betrekking tot een vergunning voor het venten van petroleum. De schrijver, L. Vreeland, geeft aan dat hij nauwelijks inkomsten heeft omdat hij zijn beroep niet meer regulier kan uitoefenen. **Taalgebruik en vorm:** De brief is geschreven in een beleefd, enigszins formeel maar grammaticaal niet geheel correct Nederlands (bijv. "verdiensten heeft" in plaats van "heb" en "dat uw mij" in plaats van "u"). De afsluiting "U.D. W.D." staat voor *Uw Dienstwillige Dienaar*, een destijds gebruikelijke formele groet. **Administratieve sporen:** De stempel onderaan met de "M" duidt waarschijnlijk op de afdeling *Marktwezen* van de gemeente Amsterdam. De datum in de stempel (20/5) laat zien dat de brief twee dagen na schrijven is geregistreerd. De potloodnotities uit 1942 suggereren dat het document later in de oorlog nogmaals is geraadpleegd of deel uitmaakte van een langer lopend dossier.

Briefkaart (voorzijde/adreszijde).

* **Postale context:** De kaart bevat de standaard instructies van de PTT uit die tijd om de bovenkant vrij te laten voor de stempelmachine. Het poststempel "18 V 1940" (18 mei 1940) is kort na de Nederlandse capitulatie gezet. * **Geografische context:** De kaart reist van Amsterdam Oost naar Amsterdam West. De Jan van Galenstraat was de locatie van de Centrale Markthallen, het administratieve en logistieke centrum voor de voedselvoorziening in de stad. * **Identificatie:** De afzender, L. Vreeland, woonde in de Tweede Oosterparkstraat. Deze wijk kende in 1940 een aanzienlijke Joodse bevolking. Gezien de naam en de locatie is het aannemelijk dat de afzender deel uitmaakte van deze gemeenschap. * **Administratieve aard:** De kaart is gericht aan de "Directeur van Marktwezen". Dit duidt op een formele of zakelijke correspondentie, mogelijk gerelateerd aan een standplaats op de markt, een vergunning of de distributie van goederen.

Getypte brief (origineel of doorslag) met handgeschreven aantekeningen.

Deze brief is een zakelijke mededeling aan de heer L. Vreeland over zijn ventvergunning. De directeur laat weten dat de vergunning gereed is voor afhaling, onder de voorwaarde dat de heer Vreeland daadwerkelijk van plan is zijn beroep als straatverkoper (venter) weer op te pakken. De brief is een reactie op een verzoek (per briefkaart) van de heer Vreeland van drie dagen eerder (18 mei 1940). De datum, 21 mei 1940, is historisch saillant. Nederland was op dat moment net één week bezet door nazi-Duitsland (de capitulatie vond plaats op 15 mei). Het document illustreert dat de gemeentelijke bureaucratie in de eerste dagen van de bezetting schijnbaar onverstoorbaar doorwerkte.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

De brief is een korte, zakelijke mededeling aan de heer L. Vreeland. Naar aanleiding van zijn verzoek van 18 mei (slechts drie dagen eerder) wordt hem meegedeeld dat zijn 'ventvergunning' klaarligt. Hij kan deze ophalen op het moment dat hij zijn werkzaamheden als straatverkoper (venter) weer wil hervatten. De opmaak is typisch voor een archiefdoorslag van ambtelijke correspondentie uit die periode.

Getypte namenlijst op papier.

Het document is een overzicht van individuen, hun geboortedata, woonadressen en het type handel dat zij dreven. * **Beroepen:** Er is een sterke concentratie in de textielsector (*stoffen, kousen en sokken, manufacturen*) en de levensmiddelenhandel (*visch, groenten en fruit, suurwaren*). De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse goederen of ongeregelde goederen (vaak op markten). * **Locaties:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse volks- en marktbuurten zoals de Pijp (Albert Cuypstraat, Gerard Doustraat) en de Rivierenbuurt (Molenbeekstraat, Biesboschstraat). * **Layout:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (S t/m V-gedeelte zichtbaar). De notaties 'hs' (huis) en Romeinse cijfers (I, II, III) geven de verdiepingen aan.

Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.

* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).

Document

Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.

Getypte lijst op papier (doorslag/carbonkopie).

* **Identificatie:** Dit is een registratielijst van Joodse inwoners van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De letter "J" in de eerste kolom staat ontegenzeggelijk voor "Jood". * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (beginnend bij Visser, eindigend bij de toevoeging van Agsteribbe en Bierens onderaan). * **Gegevens:** Per persoon is de geboortedatum (vaak in twee formaten), de volledige naam en het exacte adres (inclusief verdieping) genoteerd. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de Romeinse cijfers (I t/m V) wijzen op administratieve verwerking. Deze cijfers kunnen verwijzen naar verschillende transporten, wijken, of stappen in het proces van deportatie of tewerkstelling via de Joodse Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*. * **Handgeschreven toevoeging:** De rode "V=92" rechtsonder is waarschijnlijk een totaaltelling of een dossiercode.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *ten. h. Müller* *ten. h. de Raer* [Linksboven:] VP/HG. 72/42/2 M. [Handgeschreven:] *Verzonden 22/5 - '40* [Rechtsboven:] 21 Mei 1940. den Heer L. Vreeland, 2e Oosterparkstraat 142 II, Amsterdam-Oost. Wijk 20. Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 18 dezer bericht ik U, dat U de voor U bestemde ventvergunning in ontvangst kunt nemen...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *ter. M. Muller* *ter. M. de Raai.* [Handgeschreven middenboven:] *extra* [Getypt linksboven:] VP/HG. 72/42/2 M. [Getypt rechtsboven:] 21 Mei 1940. [Geadresseerde:] den Heer L.Vreeland, 2e Oosterparkstraat 142 II, Amsterdam-Oost. Wijk 20. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 18 dezer bericht ik U, dat U de voor U bestemde ...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] *h. Kuiper* [Links boven:] VP/HG. 72/42/2 M. [Rechts midden:] 21 Mei 1940. den Heer L.Vreeland, 2e Oosterparkstraat 142 II, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 20. [Midden:] Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 18 dezer bericht ik U, dat U de voor U bestemde ventvergunning in ontvangst kunt nemen, zoodra U het beroep van venter weer wenscht uit te oefe...

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa