M. Appelboom
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 32
M. Appelboom was een marktkoopman met vaste standplaatsen op de Albert Cuypstraat. In 1939 werd hij gecontroleerd voor werkverschaffing. In 1940 ontving hij een uitbetaling van 20 gulden en kreeg hij een officiële waarschuwing wegens te laat verlaten van zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt op 7 december. Hij had standplaatsen op het Waterlooplein en de Uilenburg.
Lotgevallen
Handel
Bron-evidence
pl. No 46 M. Appelboom [rood: 25/251/2] Rapenburgerstraat 185 I - 1e melding - W
Deze gebeurtenissen staan op documenten die aan deze persoon gekoppeld zijn, maar zijn nog niet als hard persoonsfeit bevestigd.
Bij de heden gehouden controle betreffende het tijdig ontruimen der markt bleek mij, dat de volgende kooplieden om 5.10 n.m. de markt niet hadden verlaten.
Archiefdocumenten
Administratieve lijst/register (waarschijnlijk van de Dienst der Publieke Werken of Sociale Zaken, afdeling Werkverschaffing).
* **Doel van het document:** Dit is een controlelijst voor de Amsterdamse werkverschaffing of steunverlening. Er wordt gecontroleerd of personen geschikt zijn voor werk ("Kost of vak?", "Vrij of plaats?") en of er daadwerkelijk een werkplek beschikbaar is ("Plaats voorhanden?"). * **Handeling:** De personen die "neen" kregen in de derde kolom (plaats voorhanden) kregen een "schriftelijke waarschuwing". Dit duidde vaak op een sanctie of een formele oproep om zich te verantwoorden. * **Casus Asbacher:** C. G. Asbacher wordt specifiek genoemd: hij weigerde "straatwerk" (zwaar fysiek werk in de werkverschaffing). Hij moet op 22 februari verschijnen voor een gesprek. * **Categorisering:** De rode nummers in de kolom 'Opmerkingen' (3 t/m 22) lijken een doorlopende nummering van dossiers of actiepunten voor die specifieke dag.
Getypte verzendlijst met handgeschreven annotaties op roze doorslagpapier.
* **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een sterke concentratie in de Joodse buurt (Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat), De Pijp (Govert Flinckstraat, Van der Helststraat, Albert Cuypstraat) en de Transvaalbuurt. * **Demografie:** Een aanzienlijk aantal namen op deze lijst is van Joodse origine (o.a. Appelboom, Groenteman, Drukker, Haringman, de Hond). * **Administratieve structuur:** De nummers 25/30/X duiden op een dossier- of kaartindex-systeem. De toevoeging "inw." bij M. Haringman betekent 'inwonend', wat aangeeft dat deze persoon een kamer huurde of bij een ander gezin inwoonde. * **Correctie:** De doorgehaalde regel (L. Speyer) suggereert dat de zending voor deze persoon is geannuleerd of dat de adresgegevens incorrect bleken tijdens het proces.
Handgeschreven administratieve notitie/instructie.
Het betreft een interne werkinstructie voor een klerk of administratief medewerker. De tekst bevat een duidelijke opdracht: "Zenden." Het doel is om een betalingsbewijs (kwitantie) en een begeleidende brief naar de heer Appelboom te sturen. Er wordt expliciet vermeld dat de uitbetaling van 20 gulden pas plaatsvindt nadat de geadresseerde de kwitantie ondertekend heeft ingeleverd bij een specifiek kantoor (aangeduid als "Gr. Gds. 14"). Het handschrift is een klassiek vroeg-20e-eeuws zakelijk cursief, gekenmerkt door lange halen en verbindingen. Rechtsboven in de marge staat een paraaf of letter ("E"), waarschijnlijk een goedkeuring van een supervisor.
Inspectierapport van het Marktwezen.
* **Administratieve laag:** Het document bevat verschillende lagen van administratie. De blauwe/zwarte inkt is de oorspronkelijke rapportage van de controleur. De rode inkt (nummers 3 t/m 12 en dossiernummers) is later toegevoegd door een klerk of inspecteur om de overtredingen te koppelen aan lopende dossiers. * **Terminologie:** * **"W":** Staat zeer waarschijnlijk voor 'Waarschuwing'. * **"1e melding":** De eerste keer dat een koopman officieel genoteerd is voor een overtreding. * **"Voorw." / "schr.":** Voorwaardelijke straf of schorsing. * **Contextuele namen:** Veel van de genoemde kooplieden hebben Joodse achternamen (Appelboom, Bornstein, Waterman, Logcher). De straatnamen (Rapenburgerstraat, Valkenburgerstraat) bevestigen dat dit rapport betrekking heeft op markten in de Joodse buurt van Amsterdam. * **Tijdstip:** De controle vond plaats om 17:10 uur (5.10 n.m.), wat direct na het verplichte sluitingsuur van de markt was.
Formele berisping / ambtelijk schrijven (doorslag van een circulaire).
* **Inhoud:** Het document betreft een officiële waarschuwing aan zes marktkooplieden die op zaterdag 7 december 1940 te laat hun staanplaats op de Albert Cuypmarkt hebben verlaten. De toon is streng en formeel ("Ik maan U hierby aan"). * **Spelling:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling, zoals "My" (mij), "tydstip" (tijdstip) en "hierby" (hierbij). * **Administratieve kenmerken:** De nummers in de linkerbovenhoek (bijv. No.25/251/2 M) wijzen op een dossierstructuur binnen de gemeentelijke administratie. De toevoeging "hs" bij het laatste adres staat voor "huis" (begane grond). * **Opvallend:** De lijst bevat namen en adressen (Rapenburgerstraat, Valkenburgerstraat) die typerend waren voor de Joodse bevolking in Amsterdam in die tijd.
Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).
Archieflijst-vermeldingen
Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).
| 46 | M. Appelboom | / | / | / | / | / | / | / | fruit | |
Koopliedenlijst - Waterlooplein
| M.Appelboom | 12-1-89 | Rapenburgerstr.185 I | 1 | | | |
Koopliedenlijst - Albert Cuypstraat
| M.Appelboom | 12-1-89 | Rapenburgerstraat 185 I | fr. |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Rapenburgerstraat 185 I 3
Waterlooplein — standplaats fr
Waterlooplein — standplaats 1
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Soort document:** Intern ambtelijk schrijven / memo. * **Datum:** 6 augustus 1940 (gebaseerd op stempel en handgeschreven datering). * **Betrokkene:** J.W.H. Appelboom, wonende Sloterpolder 36, E. * **Referentie:** № 64/17/ M. 1940 * **Auteur/Ondertekenaar:** Dr. Broerse (Directeur van de Marktwezen Amsterdam).
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag/archiefkopie). * **Datum:** 14 januari 1941. * **Afzender:** De Directeur (van de gemeentelijke dienst van het Marktwezen). * **Ontvanger:** Den Heer F.H.W. Appelboom. * **Locatie ontvanger:** Sloterpolder 367 E, Amsterdam-West. * **Referentienummer:** 64/17/4 M. 1940.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met uitgebreide handgeschreven aantekeningen. * **Datum:** 3 april 1939 (getypt); handgeschreven toevoegingen van 6 april 1939 en 27 mei 1939. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van een woningstichting of administratiekantoor). * **Ontvanger:** Den Heer D. Appelboom, Krugerplein 9, Amsterdam-Oost. * **Kenmerken:** Referentienumm...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambbtelijke notitie of conceptbrief betreffende een financiële afwikkeling. * **Datum:** 19 augustus 1940 (gebaseerd op de aantekening rechtsonder), verwijzend naar een besluit van 15 juli 1940. * **Geadresseerde:** G.A.M. Appelboom, Sloterpolder 36 (Amsterdam). * **Referentienummers:** Besluit B.W. d.d. 15 Juli 1940 no 612 4M 1940; rood stempelnummer 6...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Extra] D/G. 3 April 1939. den Heer D. Appelboom, Krugerplein 9, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Hiermede verzoek ik U dringend morgen 4 April a.s. te 10 uur v...