D. Kool

Getypte administratieve lijst.

* **S.Z.:** Deze afkorting staat hoogstwaarschijnlijk voor *Sociale Zaken* (of mogelijk *Stadsreiniging en Marktwezen*). Het document betreft de registratie van marktkooplieden. * **Geografische focus:** De adressen en markten (Dapperstraat, Waterlooplein, Joubertstraat, Albert Cuyp, etc.) wijzen eenduidig op Amsterdam. * **Samenstelling:** Opvallend is de grote hoeveelheid Joodse namen op de lijst (o.a. Boas, Blitz, Loonstijn, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper, Kloot). * **Administratieve context:** De term "Opgevoerd" duidt op het toevoegen van personen aan een specifiek register of het toewijzen van standplaatsen op de genoemde markten.

Document

Het document is een nauwkeurige administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam in het begin van 1942. De term "Opgevoerd" duidt op personen die nieuw zijn toegevoegd aan een specifieke registratie of vergunningslijst. Opvallende elementen: * **Geografische spreiding:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Lindengracht) tot Oost (Transvaalbuurt) en West (Jan Evertsenstraat). Er zijn ook handelaren uit omliggende plaatsen zoals Huizen, Volendam en Zandvoort. * **Namen:** Een aanzienlijk deel van de namen op deze lijst (zoals Boas, Blitz, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper) is van Joodse herkomst.

Administratieve lijst of registerkaart, vermoedelijk afkomstig van een gemeentelijke instantie (zoals de marktpolitie of het bevolkingsregister).

Het document functioneert als een register voor personen die om een bepaalde reden zijn "uitgesloten" voor onbepaalde tijd. Gezien de genoemde locaties (Lindengracht en Noordermarkt) betreft dit zeer waarschijnlijk een ontzegging van de toegang tot of de handel op de Amsterdamse markten. Enkele opvallende administratieve details: * **T.K.:** Deze afkorting komt meermaals voor en staat waarschijnlijk voor "Toezichtskaart". Dit was een systeem waarbij markthandelaren of personen met een strafblad naulettend gevolgd werden. * **Annotaties:** De opmerking bij C. Staal over "J. Brands" wijst op een administratieve onduidelijkheid of persoonsverwisseling in de registers ("Grondslagen"). * **Mutaties:** De grote kruisen en het rode potlood duiden op een 'levend' document dat regelmatig werd bijgewerkt wanneer personen werden verwijderd van de lijst of wanneer hun status veranderde.

Administratieve notitie op een voorgedrukt systeemkaart-model ("Alg. Zaken-Model No. 14").

* **Persoon:** De notitie betreft D. Kool (geboren 20-02-1904), wonende aan de Laingsnekstraat 21-II in Amsterdam. Dit adres bevond zich in de Transvaalbuurt, een wijk die tijdens de bezetting grotendeels door Joodse Amsterdammers werd bewoond. * **Situatie:** De afkorting **R.W.K.** staat voor **Rijkswerkkamp**. De notitie legt vast dat de heer Kool vanaf 11 mei 1942 in een werkkamp verblijft. Dit was een telefonische mededeling ("telef. med.") van de afdeling Sociale Hulp / Werkverruiming (S.H. - W.V.), gevestigd aan de Galerij (nabij het Paleis voor Volksvlijt). * **Financiële afhandeling:** Omdat de betrokkene in het kamp zit, wordt besloten hem vrij te stellen van de betaling van een openstaande schuld van 1,20 gulden. De verwijzing naar "Joubertstraat" duidt waarschijnlijk op het lokale bijkantoor van de sociale dienst dat de administratie voor deze buurt voerde.

Handgeschreven administratief register / mutatielijst.

Dit document is een administratieve neerslag van de systematische uitsluiting van (voornamelijk Joodse) marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat namen van personen wier vergunning is ingetrokken of die uit het register zijn verwijderd ("Afgevoerd"). Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat**. Dit was een van de weinige plekken waar Joodse kooplieden na 1941 nog mochten staan, nadat zij van de reguliere markten waren verbannen. Veel van de namen op deze lijst (zoals Pimentel, Van Praag, Sarphati en Schijveschuurder) zijn typisch Sefardisch of Asjkenazisch Joods. De kolom "Artikel" geeft inzicht in de schaarste-economie van die tijd (vermeldingen van "Surrogaten" en "Verdeelvisch").

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Administratieve lijst van personen (waarschijnlijk Joodse Amsterdammers) die zijn "afgevoerd" of verplaatst.

Dit document is een administratieve lijst die de verplaatsing en deportatie van Joodse inwoners van Amsterdam vastlegt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele kernpunten: * **L. Gombault:** De titel verwijst naar "Hr. Gombault". Louis Gombault was een functionaris die betrokken was bij de administratie van geconfisqueerde Joodse bezittingen (mogelijk gelieerd aan de LIRO-bank of de Joodsche Raad). * **Bestemmingen:** Veel personen worden overgebracht naar locaties zoals de **Gaaspstraat** (waar een schoolgebouw werd gebruikt als verzamelplaats), **Waterlooplein** of **Joubertstraat**. Dit waren adressen in de aangewezen Joodse wijken of verzamelpunten voor transport. * **Afkortingen en termen:** * **"n. Dsl."**: Staat voor "naar Duitschland". In de context van 1943 was dit het eufemisme voor deportatie naar de vernietigingskampen via Westerbork of Vught. * **"wanbetaling"**: Dit duidt op het niet betalen van huur of belastingen, wat door de bezetter vaak als juridisch voorwendsel werd gebruikt om mensen uit hun huizen te zetten en te deporteren. * **"insluiting"**: Arrestatie of opsluiting. * **"overlijden"**: Eén persoon (S. Schnitzler) is geregistreerd als overleden op de aangegeven datum. * **De blauwe lijn:** De verticale kronkellijn over de data suggereert dat deze mutaties zijn verwerkt in een centraal register of dat de genoemde personen definitief "afgehandeld" (gedeporteerd) waren.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Div. bylagen (w.o. teek).

**<u>U I T S L A G .</u>** **---------** **<u>KOOL</u>**

- 3 -

# TRANSCRIPTIE D. J. Kool P. L. Eykelboom P. M. Westerman

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]