M. Caransa

Officiële brief/oproeping.

* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing en een oproep voor een hoorgesprek. De geadresseerde, de heer M. Caransa, dreigt zijn inschrijving voor de markt op de Lindengracht te verliezen omdat hij niet vaak genoeg gebruikmaakt van zijn "voorkeurskaart". * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar *Artikel 10 van het Reglement op de Markten*. Dit duidt op een strikte bureaucratische handhaving van marktplaatsen en vergunningen in Amsterdam. * **Toon:** De toon is ambtelijk, zakelijk en dwingend. Het niet verschijnen op de afspraak zou waarschijnlijk direct leiden tot het schrappen van de lijst. * **Administratieve details:** De handgeschreven notitie "verzonden 9/11" bevestigt dat de brief op de dag van datering direct is verwerkt. De locatie (Jan van Galenstraat) was de centrale plek voor de administratie van de Amsterdamse markten (nabij de Centrale Markthal).

Oproepingskaart/Administratieve kaart Marktwezen.

Dit document is een officiële administratieve kaart van de Dienst der Markten. De houder van de marktplaats, M. Caransa, woonachtig aan de Korte Houtstraat 64, wordt ter verantwoording geroepen. Hij had blijkbaar een vaste plek op de Lindengracht-markt, maar liet deze onbeheerd achter of verscheen niet consistent. Uit de aantekeningen van de inspecteur blijkt een verloop in de zaak: 1. **Waarschuwing:** Op 25 september 1940 werd hij voor het eerst gewaarschuwd. 2. **Oproep:** Op 13 november 1940 moest hij verschijnen. 3. **Sanctie (ingetrokken):** Aanvankelijk werd genoteerd dat hij doordeweeks niet kon komen en dat zijn "voorkeurkaart" (de vergunning voor een vaste plek) ingetrokken moest worden. 4. **Schikking:** Deze tekst is doorgestreept. Ervoor in de plaats kwam de notitie dat hij heeft toegezegd de plaats voortaan wel geregeld te zullen bezetten. De zaak lijkt hiermee met een sisser te zijn afgelopen, mits hij zich aan de afspraak hield.

Document

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief register. De namen zijn alfabetisch geordend op achternaam. * **Aantekeningen:** De vele afkortingen in de koptekst (zoals 'Uitbet.', 'W.pl.', 'Zu.lv.') duiden op specifieke administratieve handelingen of criteria, mogelijk gerelateerd aan betalingen of lidmaatschapskenmerken. * **Kleurencodes:** Het systematische gebruik van rood, blauw en groen suggereert verschillende categorieën of acties. Rood lijkt gekoppeld aan een hogere reeks getallen (135-151), blauw aan een lagere reeks (63-71) en groen aan een zeer lage reeks (1-5). * **Doorhalingen:** De namen Elburg, Ende en Emont zijn gemarkeerd met een plusteken in plaats van een schuine streep en bevinden zich onder een blauwe lijn, wat kan wijzen op een beëindiging van hun status of een aparte categorie.

Formulier voor het opzeggen van een vaste marktplaats.

Het document is een officiële afstandsverklaring van een marktplaats op de Lindengracht in Amsterdam. De ondertekenaar, M. Caransa, geeft aan per 10 februari 1941 geen gebruik meer te willen maken van vaste standplaats nummer 5. De administratieve stempels onderaan het document tonen aan dat het verzoek is verwerkt door de Dienst Marktwezen. De marktkraam is "afgevoerd" in de week van 10 februari 1941, exact de datum die Caransa op het formulier had aangegeven als ingangsdatum van de opzegging.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

In deze brief verzoekt M. Caransa de marktinspecteur om teruggave van zijn vaste staanplaats op de "Jodenmarkt" aan het Waterlooplein in Amsterdam. De schrijver geeft ruiterlijk toe dat de standplaats is ingetrokken vanwege zijn eigen "foutief optreden", hoewel hij niet specificeert wat dit inhield. Als argument voor herstel van de vergunning voert hij aan dat hij inmiddels samenwerkt met Izak Plas (mogelijk uit Zwanenburg, of de firmanaam bevat die locatie). De schrijfstijl is formeel en onderdanig, passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd. Het handschrift is vlot maar duidelijk leesbaar. Het adres Korte Houtstraat 6 bevond zich midden in de Joodse buurt van Amsterdam.

Handgeschreven administratieve notitie op gelinieerd papier.

Dit document is een administratief dossierstuk betreffende M. Caransa (zeer waarschijnlijk Maurits Caransa, de latere bekende Amsterdamse vastgoedondernemer). De notitie legt vast dat de betrokkene op 23 februari 1943 uit een register of administratie is "afgevoerd" vanwege een openstaande schuld van 2,40 gulden ("wanbetaling"). Eerdere aantekeningen uit oktober 1942 tonen een besluit tot "afwijzen" door een functionaris genaamd De Haas en een verwijzing naar een brief aan "Speelman". De rode markering linksonder ("30/7 1/2") betreft waarschijnlijk een archief- of dossiernummer.

Ambtelijke brief (doorslag/archiefkopie).

* **Toon en Inhoud:** De brief is uiterst kort, formeel en bureaucratisch van toon. Het is een zakelijke afwijzing van een verzoek dat door de heer Caransa op 5 oktober 1942 was ingediend. De aard van het verzoek wordt niet gespecificeerd, wat gebruikelijk is in dergelijke korte correspondentie waarbij naar een eerdere brief wordt verwezen. * **Administratieve Kenmerken:** De vermelding "Verzonden" met handgeschreven initialen duidt aan dat dit het archiefexemplaar is. De aanduiding "Wijk 2" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam op dat moment. * **Betrokkenen:** De geadresseerde is M. Caransa. Gezien de datum en het adres (Korte Houtstraat) betreft dit zeer waarschijnlijk Maup Caransa (1916-2009), die later een bekend vastgoedondernemer in Amsterdam zou worden.

Handgeschreven zakelijke brief.

In dit schrijven verzoekt de heer M. Caransa om een persoonlijk gesprek met een zekere heer Siesma. De brief is een reactie op een eerdere correspondentie van de instantie daterend van 16 oktober 1942. De toon is uiterst formeel en beleefd. De ambtelijke verwerking onderaan de brief is opmerkelijk: aanvankelijk was de instructie "Opbergen", wat suggereert dat men de zaak wilde afsluiten of negeren. Dit is echter doorgehaald en vervangen door de instructie "Oproepen" voor de datum 26-10-42, ondertekend door ene "de Haan". Dit wijst op een wijziging in de afhandeling, waarbij de afzender alsnog is ontboden.

Handgeschreven verzoekschrift aan de marktautoriteiten.

* **Inhoud:** De afzender, M. Caransa, verzoekt om teruggave van zijn vaste staanplaats op de markt aan het Waterlooplein. Hij verklaart dat hij zijn plaats moest opgeven omdat hij "naar 't kamp moest". Nu hij is ontslagen uit het kamp, wil hij zijn handel in levensmiddelen hervatten. * **Administratieve verwerking:** De brief is op 29 oktober 1942 geregistreerd onder nummer 30/71/7. Een eerdere notitie onderaan vermeldt dat zijn vergunning op 23 februari 1942 was "ingetrokken wegens wanbetaling" – een veelgebruikt ambtelijk voorwendsel tijdens de bezetting om Joodse marktkooplieden hun rechten te ontnemen terwijl zij gedetineerd waren. * **Besluit:** De marktmeester geeft op 30 oktober 1942 een positief advies ("geen bezwaar"), op voorwaarde dat de openstaande schulden worden voldaan.

Getypte lijst van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Administratieve context:** Dit is een lijst van "losse plaatsen" op de Albert Cuypmarkt. In tegenstelling tot vaste standwerkers waren "losse plaatshouders" kooplieden die per dag een plek toegewezen kregen. * **Historische periode:** De namen op de lijst (zoals Agsteribbe, Baumstein, Cohen, Halberstadt, Jacobs, Jas) zijn overduidelijk van Joodse Amsterdammers. De rode onderstrepingen en de 'X'-tekens duiden op een administratieve selectie door de bezetter of de gelijkgeschakelde Amsterdamse marktpolitie. * **Handgeschreven wijzigingen:** * Bij **I. de Hond** is het woord "fruit" toegevoegd. * Bij **D. Jas** is het adres doorgehaald en vervangen door "Ruyschstr. 76 I". * **Opvallend:** Het artikel "distributiemappen" bij **J. Koekoek** bevestigt de datering in oorlogstijd, aangezien distributiestamkaarten en mappen pas toen noodzakelijk werden.

Typschrift (lijst/brief) op briefpapier van de Joodsche Raad voor Amsterdam.

Dit document is een officiële correspondentie tussen de medische afdeling van de Joodsche Raad en de gemeentelijke instantie die verantwoordelijk was voor de tewerkstelling van Joodse arbeiders in Amsterdam. Het bevat een lijst van 17 personen die medisch gekeurd zijn om hun arbeidsgeschiktheid vast te stellen. De resultaten variëren van "absoluut ongeschikt" tot "geschikt voor middelzwaar werk". Opvallend is de beperking "alleen in de omgeving van Amsterdam", wat vaak een poging was om mensen behoeden voor uitzending naar werkkampen verder weg of in het buitenland (Duitsland/Polen). De afkorting "id." (idem) wordt gebruikt om te verwijzen naar het eerder genoemde "advies blijft ongewijzigd". De handgeschreven vinkjes en tekens naast de resultaten wijzen op een administratieve verwerking door de ontvangende instantie.

M. de Haan.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

- 3 -

Werkman bij de Commissie

# TRANSCRIPTIE Mijnheer R.