J. Wessels
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
J. Wessels (geb. 1919) was een marktkoopman met een vaste standplaats op de Albert Cuypstraat, waar hij kruidenierswaren en koek verkocht. Hij verkocht ook op de Dapperstraat. In 1939 en 1940 werd zijn handel belemmerd door inbeslagname van voorraad (vleesextract) en administratieve sancties (boetes, berispingen) door het Marktwezen. Hij kreeg herhaaldelijk toestemming voor personeelswisselingen (assistenten) maar werd afgewezen bij verzoeken om een leerling. In 1942 werd hij op de Waterlooplein vermeld. Hij woonde in 1940 in de Vechtstraat.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief (klacht of verslag).
* **Inhoud:** De briefschrijver beklaagt zich over de inbeslagname van zijn handelswaar (blikjes vleesextract) op de Dappermarkt in Amsterdam. Hij wijst op de willekeur van de handhaving door aan te geven dat hetzelfde product al maanden ongehinderd wordt verkocht door een andere handelaar (Heer J. Wessels) op de Albert Cuypmarkt. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd ("Wel Edl Heer"), maar duidelijk kritisch over de gang van zaken (geen reden opgegeven bij inbeslagname, geen ontvangstbewijs/afschrift verstrekt). * **Taalgebruik:** Typisch voor de jaren '30, met gebruik van de naamval ('den markt', 'den goederen') en verouderde spelling ('vleeschextract').
Handgeschreven brief (klacht/verslag).
* **Inhoud:** De schrijver, een marktkoopman, beklaagt zich over het optreden van de marktmeester (de heer Rens) en een keurmeester op de Dappermarkt in Amsterdam. Zijn voorraad vleesextract werd zonder duidelijke reden in beslag genomen voor onderzoek. * **Kernpunten:** * De inbeslagname gebeurde op zaterdag 21 januari 1939. * De koopman wijst op rechtsongelijkheid: een andere handelaar (de heer J. Wessels) verkoopt hetzelfde product al maanden ongemoeid op de Albert Cuypmarkt. * De goederen werden pas zes dagen later, op 27 januari, teruggegeven. * **Taalgebruik:** Formeel en eerbiedig ("Wel Edl Heer"), typerend voor de vooroorlogse correspondentie met overheidsinstanties. De spelling is conform de toenmalige normen (bijv. "vleeschextract", "den").
Administratief dossierstuk (bijblad).
Het document is een ambtelijke notitie betreffende een vergunningskwestie voor een marktkoopman op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam in 1939. De kern van de zaak is een verzoek van de heer J. Wessels (standplaats 255) om van assistent te mogen wisselen. Eerder was G. van Peeren als assistent toegestaan. Wessels verzoekt nu om zich te laten assisteren door S. J. Haneveld. De ambtenaar of adviseur stelt vast dat er "m.i." (naar mijn inziens) "geen bezwaar" tegen deze wijziging bestaat, onder de voorwaarde "tot wederopzegging". Opmerkelijk is de nadruk op "niet vervangen", wat suggereert dat de assistent de vergunninghouder niet volledig mag vervangen in de exploitatie, maar enkel mag ondersteunen.
Officiële brief / waarschuwing.
* **Inhoud:** De brief betreft een officiële berisping aan de heer J. Wessels. Hem wordt verweten dat hij op 2 maart 1940 op de Albert Cuypmarkt hulp (assistentie) heeft gehad bij zijn kraam of werkzaamheden zonder dat hij daar de benodigde officiële toestemming voor had. De toon is streng en zakelijk ("Ik waarschuw U hierbij"). * **Administratieve details:** * De handgeschreven notitie "verzonden 9/3" bevestigt dat de brief op de dag van datering is verstuurd. * De naam "M. de Keer" rechtsboven verwijst waarschijnlijk naar de functionaris die verantwoordelijk was voor de afhandeling of de directeur zelf. * "Wijk 22A" is de administratieve aanduiding van de specifieke standplaats of het marktgedeelte waar de heer Wessels werkzaam was. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling (bijv. "assisteeren", "Maart").
Brief / Verzoekschrift
In deze brief verzoekt J. Wessels, een marktkoopman met een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam, de directeur van het Marktwezen om toestemming voor het in dienst nemen van een leerling. De leerling in kwestie is de 15-jarige Jan Jacob Oltmans. Wessels is zich bewust van de geldende marktreglementen, die beperkingen opleggen aan de taken die minderjarigen mogen uitvoeren. Hij benadrukt daarom dat de jongen tot zijn zestiende jaar enkel "bijkomende werken" zal verrichten, zoals het inrichten en schoonmaken van de kraam, het sjouwen van goederen uit het magazijn en het voorbereidende werk zoals het afwegen van producten en het vouwen van papieren zakken. Hiermee probeert de afzender te anticiperen op mogelijke bezwaren van de overheid tegen kinderarbeid of overtreding van marktregels. De ambtelijke aantekening "15 jaar!" met een uitroepteken in de marge suggereert dat de leeftijd inderdaad een cruciaal punt van beoordeling was voor de gemeente.
Getypte doorslag van een officiële brief.
* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek. De heer Wessels had op 13 maart 1940 verzocht om assistentie te krijgen van een jongen die jonger is dan 18 jaar. Dit verzoek wordt door de directeur afgewezen. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typisch voor de ambtelijke correspondentie van die tijd: formeel, afstandelijk en beknopt ("niet voor inwilliging in aanmerking kan komen"). * **Administratieve details:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 22/3-'40" bevestigt de feitelijke verzending op de dag van datering. De code "Wijk 22A" duidt op de administratieve indeling van Amsterdam in die periode.
Document
Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer J. Wessels op 13 maart 1940 was ingediend. De kern van het verzoek was de wens van de heer Wessels om geassisteerd te worden door een jongen die jonger is dan 18 jaar. De niet nader genoemde "Directeur" wijst dit verzoek resoluut af zonder verdere motivering, wat duidt op een strikte naleving van de geldende regelgeving of verordeningen. De brief vertoont kenmerken van een ambtelijke doorslag (carbon copy), bedoeld voor het archief. De afkorting "VP/HG." in de linkerbovenhoek verwijst waarschijnlijk naar de initialen van de behandelend ambtenaar en de typist(e). De handgeschreven aantekening "extra" suggereert een bijzondere behandeling of categorie binnen het dossier. ---
Briefkaart (adreszijde).
* **Registratie:** Het grote paarse stempel linksboven is een intern kenmerk, waarschijnlijk gezet door de ontvangende instantie (het Kantoor Marktwezen). De "M" in de code "M. 1940" staat vermoedelijk voor Marktwezen. * **Postale markeringen:** De kaart is gefrankeerd met 4 cent. Het instructiestempel ("OOK STRAATNAAM...") was een veelgebruikt middel van de PTT om de efficiëntie van de postsortering te verhogen door burgers op te roepen tot nauwkeurigheid. * **Handschrift:** Het adres is geschreven in een duidelijk, geoefend cursief handschrift, typerend voor het midden van de 20e eeuw. De toevoeging "West" en "z." (Zuid) duidt op de indeling van Amsterdam in stadsdistricten.
Zakelijke brief (verzoekschrift).
* **Kernboodschap:** J. Wessels, een marktkoopman met een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt, verzoekt om officiële toestemming voor een personeelswisseling. Hij wil zijn huidige assistente, de weduwe N. Brandon, vervangen door de twintigjarige mejuffrouw J.H. Dubbel. * **Administratieve procedure:** De brief laat de strikte regulering van de Amsterdamse markten in 1940 zien. Voor het aanstellen van een assistent op de markt was toestemming nodig van de directeur van het Marktwezen. De kantlijnnotitie "onderzoeken met geboorte-akte" duidt op een verificatieproces door de gemeente om de identiteit en leeftijd van de nieuwe assistente vast te stellen. * **Terminologie:** De aanspreekvormen ("Weled: Zeergel: Heer") en de afsluiting zijn kenmerkend voor de formele correspondentie met overheidsinstanties in die periode. De afkorting "Ir." wijst op de ingenieursstitel van Willem van der Laan, die van 1935 tot 1952 directeur van het Marktwezen in Amsterdam was.
Bijblad van een administratief dossier (waarschijnlijk Gemeente Amsterdam).
Dit document is een ambtelijk advies over een personele wijziging bij een marktkraam op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. * **De kern:** Marktkraamhouder J. Wessels verzoekt om een nieuwe assistent. Hij benadrukt dat het gaat om "assisteren" en niet om "vervangen", wat juridisch en vergunningtechnisch een belangrijk onderscheid was om het recht op de standplaats te behouden. * **Personen:** De assistentie van de weduwe V. Brandon wordt beëindigd. Zij wordt vervangen door Mej. J. Dribbel (geboren 16 augustus 1919). Ten tijde van de aanvraag was Mej. Dribbel dus 20 jaar oud. * **Besluitvorming:** De ambtenaar "de Meer" (mogelijk de marktmeester of een ambtenaar van Marktwezen) geeft op 7 april 1940 akkoord op basis van een rapport van de Chef Marktopzichter. De uiteindelijke administratieve verwerking vindt plaats op 9 april 1940.
Getypte brief (doorslag op dun papier).
* **Inhoud:** De brief is een officiële goedkeuring voor een wijziging in de bezetting van een marktkraam op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De heer Wessels krijgt toestemming om zich te laten bijstaan door Mejuffrouw J. Dribbel (geboren in 1919), ter vervanging van de hulp die hij voorheen kreeg van de Weduwe V. Brandon. * **Terminologie:** "Tot wederopzegging" betekent dat de toestemming geldig blijft totdat de autoriteiten besluiten deze in te trekken. De toevoeging "niet vervangen" tussen de streepjes benadrukt dat Mej. Dribbel slechts als assistent fungeert en niet de officiële vergunninghouder (de heer Wessels) vervangt. * **Administratie:** De vermelding "Wijk 22A" verwijst naar de administratieve indeling van de markttoezicht in die tijd. De afkortingen "VP/HG." zijn waarschijnlijk de initialen van de behandelend ambtenaar en de typist(e).
Zakelijke brief / Ambtelijke correspondentie.
* **Administratieve proces:** Het document getuigt van de nauwe controle op de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De NVC (gevestigd in Den Haag) vraagt informatie op bij de Amsterdamse gemeentelijke instantie (Marktwezen) over een specifieke vishandelaar. * **Urgentie:** De handgeschreven kanttekeningen "spoed" en de opmerking dat het stuk mee moet naar een "vergadering verdeeling" duiden op een actuele kwestie waarbij directe actie vereist was. De stempel onderaan toont aan dat de brief de volgende dag (18 december) al administratief verwerkt was in Amsterdam. * **Personen:** De brief betreft Iz. Wessels, gevestigd aan de Maasstraat 120. De Maasstraat lag in de Rivierenbuurt, een wijk met een grote Joodse populatie in die tijd; dit kan relevant zijn voor het onderzoek naar de achtergrond van de controle.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met administratieve gegevens (waarschijnlijk afkomstig van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen).
| J.Wessels | 30-5-86 | Vechtstraat 32 II | Alb.Cuypstraat | 29-12-41 |
Een getypte administratieve lijst van mutaties in marktvergunningen.
| J.Wessels | 30-5-86 | Vechtstraat 32 III | Albert Cuypstraat | 29-12-41 | kruidenierswaren, koek. |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats Alb
Waterlooplein — standplaats Albert Cuypstraat 29-12-41 kruidenierswaren, koek
Relevante Archieffragmenten
17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-
# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h
# TRANSCRIPTIE w.g.J.Vermeulen Voorzitter, w.g. P.C.Besanger Secretaris.
# TRANSCRIPTIE De Weledb Heer Directeur v. d. Marktwezen J v Galenstr. 14 A. dam.
87 | | " 8 | P.Redert Wzn., Havenhoofd 344 | " 131 | J.Slotemaker, Jan in 't Veltstraat 123 | | | | " 135 | K.Kramer, Vijzelstr.187 | | | | " 139 | Wed.A.de Boer-Koorn, Vijzelstr.10 | 17793 - '39