P.H. Zwarts
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
P.H. Zwarts was een viskoopman die in 1942 en 1943 actief was op de Waterloopleinmarkt (gerookte vis). In maart 1943 kreeg hij een straf van de burgemeester omdat hij vis kocht buiten het officiële distributiekanal. Op 10 januari 1944 werd zijn verzoek tot kwijtschelding afgekeurd.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte administratieve lijst.
* **S.Z.:** Deze afkorting staat hoogstwaarschijnlijk voor *Sociale Zaken* (of mogelijk *Stadsreiniging en Marktwezen*). Het document betreft de registratie van marktkooplieden. * **Geografische focus:** De adressen en markten (Dapperstraat, Waterlooplein, Joubertstraat, Albert Cuyp, etc.) wijzen eenduidig op Amsterdam. * **Samenstelling:** Opvallend is de grote hoeveelheid Joodse namen op de lijst (o.a. Boas, Blitz, Loonstijn, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper, Kloot). * **Administratieve context:** De term "Opgevoerd" duidt op het toevoegen van personen aan een specifiek register of het toewijzen van standplaatsen op de genoemde markten.
Document
Het document is een nauwkeurige administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam in het begin van 1942. De term "Opgevoerd" duidt op personen die nieuw zijn toegevoegd aan een specifieke registratie of vergunningslijst. Opvallende elementen: * **Geografische spreiding:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Lindengracht) tot Oost (Transvaalbuurt) en West (Jan Evertsenstraat). Er zijn ook handelaren uit omliggende plaatsen zoals Huizen, Volendam en Zandvoort. * **Namen:** Een aanzienlijk deel van de namen op deze lijst (zoals Boas, Blitz, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper) is van Joodse herkomst.
Handgeschreven ambtelijk rapport van het Marktwezen Amsterdam.
Het rapport beschrijft een economisch delict tijdens de bezettingsjaren. Een controleur van de gemeente Amsterdam heeft vastgesteld dat visboer P.H. Swarts, die een standplaats had op de Dappermarkt (Dapperpl.), gerookte sprot had ingekocht buiten het officiële distributiesysteem om ("buiten de uitdeeling om"). In deze periode was vis, net als de meeste levensmiddelen, schaars en alleen op de bon verkrijgbaar. De "zwarte" inkoop leidde tot inbeslagname van de waar. Het geval werd doorgegeven aan de C.C.C.D. (Centrale Controle Dienst), de instantie die belast was met het opsporen van prijsopdrijving en overtredingen van de distributiewetten. De handgeschreven krabbels onderaan wijzen erop dat er mogelijk ook onregelmatigheden met mosselen waren geconstateerd en dat dossiers zijn doorgevoerd.
Officieel besluit/brief van de gemeente Amsterdam.
* **Kernboodschap:** De ontvanger, de heer Zwarts, krijgt een sanctie opgelegd: hij wordt voor een half jaar uitgesloten van de officiële visdistributie bij de afslag. * **Reden:** Overtreding van de distributieregels. Zwarts heeft vis gekocht "buiten de verdeeling om", wat in oorlogstijd neerkwam op illegale handel of het omzeilen van de officiële rantsoenering. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het 'Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941', een onderdeel van de bezettingswetgeving om de voedselvoorziening strikt te controleren. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Marktw. 564" verwijst waarschijnlijk naar de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De handgeschreven tekst "ter kennisneming" onderaan, samen met een extra handtekening, suggereert dat dit een kopie is die naar een andere instantie of functionaris is gestuurd ter informatie.
Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.
Dit document betreft een administratieve strafmaatregel opgelegd door de Burgemeester van Amsterdam aan een individuele ondernemer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de handhaving van de distributiewetten. * **Overtreding:** P.H. Zwarts heeft vis gekocht buiten het officiële kanaal van de visafslag om ("buiten de verdeeling om"). In de context van de bezettingsjaren betekende dit dat hij de schaarse goederen aan de centrale controle onttrok, wat werd beschouwd als een vorm van zwarte handel. * **Sanctie:** In plaats van een boete of gevangenisstraf krijgt de handelaar een beroepsverbod van zes maanden (uitsluiting van de afslag). Dit was een effectieve manier om een ondernemer direct in zijn bestaansmiddelen te treffen en de naleving van de distributieregels bij anderen af te dwingen. * **Bureaucratie:** Het document toont de uitgebreide bureaucratische structuur aan, waarbij verschillende diensten (Marktwezen, Sociale Zaken, Levensmiddelen) betrokken zijn bij de uitvoering en registratie van dergelijke besluiten.
Handgeschreven ambtelijke notitie/conceptbrief.
* **Inhoud:** Het document is een afwijzing van een verzoek tot kwijtschelding. De afzender laat weten dat er geen reden ("geen aanleiding") is om de straf die door de Burgemeester op 30 maart 1940 is opgelegd, in te trekken of te verminderen. * **Schrijfwijze:** Het handschrift is een vlot, enigszins gehaast ambtelijk cursief. Er wordt gebruikgemaakt van standaard afkortingen zoals "n.a.v." (naar aanleiding van), "d.d." (de dato / gedateerd op) en "j.l." (jongstleden). De spelling "den Burgemeester" is conform de toenmalige officiële spelling (vóór de spellinghervorming van 1947). * **Formaat:** Het lijkt te gaan om een dossiernotitie of een concept voor een uitgaand bericht. De code linksboven (46/8/18) is vermoedelijk een archief- of dossiernummer.
Officiële brief/correspondentie (doorslag of archiefexemplaar).
Deze brief is een formele afwijzing van een verzoek om gratie of kwijtschelding. De heer P.H. Zwarts had op 20 december 1943 een brief gestuurd met het verzoek om een straf kwijt te schelden die hem op 30 maart 1943 door de Burgemeester was opgelegd. De "Directeur" antwoordt kort en zakelijk dat er geen aanleiding is om stappen te ondernemen voor deze kwijtschelding. De toon is strikt bureaucratisch en onverbiddelijk.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.
| P.H.Zwarts | 16-5-89 | Oeterwalenstraat 46 II | " | 16-2-42 | ger.visch |
Getypte administratieve lijst.
| P.H. Zwarts | 16-5-89 | Oeterwalenstr. 46 II | " | 16-2-42 |
Administratieve lijst - Dapperstraat
| P.H. Zwarts | 16-5-89 | Oosterwalenstr. 46 II | " | 16-2-42 |
Getypte administratieve lijst van marktkooplieden.
| P.H.Zwarts | 16-5-'89 | " | 25-11-'43 | gerookte visch. |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 16-2-42 ger
Waterlooplein — standplaats " 16-2-42
Waterlooplein — standplaats " 16-2-42
Waterlooplein — standplaats 25-11-'43 gerookte visch
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE H. P. de Vries Kinkerstraat 30^2 Groentenventer Wacht b. Blankesteijn Z. O. Z.
# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }
# TRANSCRIPTIE Poelstra Anton Hendrik Zwaarts Paulus Hendricus Pietersma Willem
# TRANSCRIPTIE 4 P. Triest, 7-5-91. N. Veerman, 11-3-03. P. Verschuren, 11-11-09. K. Visser, Koninginneweg. E. Vlaanderen, 8-6-04. H.v. Vliet, 27-8-89. P. Vrees Jr., 19-6-16. P. Vrees Sr., 15-11-79. H. de Vries, 29-8-92. J. de Vries Stadelaar. J.W. Vroonenbroek, 30-11-83. A.Th. Wahlberg, 20-11-85. E.J.F. Weissel, 20-11-12. G. Wezer, 13-7-87. J.W. Wiets, 17-10-91. H. Wouters, 29-12-98. H.C.v. Wijn...
# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* [handgeschreven] den Heer M. Aarons, Nwe. Heerengracht 137, <u>Amsterdam-Centrum</u>. Wijk 2. 33/9...