H. Overste

Ambtsbrief (doorslag of kantoorkopie)

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer G. van Gelder. De directeur verleent hem toestemming om zich op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat te laten bijstaan door een zekere H. Overste. Er wordt expliciet bij vermeld dat het om bijstand gaat en niet om vervanging ("niet vervangen"). De toestemming is geldig "tot wederopzegging", wat betekent dat de overheid het recht behoudt om dit besluit op elk moment in te trekken. Het document bevat diverse administratieve aantekeningen, zoals de wijkindeling (Wijk 22B) en een handgeschreven notitie dat er twee exemplaren zijn voor "Hr. de Raes".

Briefkaart (adreszijde).

Dit document is een officiële briefkaart verzonden binnen Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Afzender:** H. Overste. Het adres, Blasiusstraat 92-III, bevindt zich in de Oosterparkbuurt, een wijk die in 1941 een aanzienlijke Joodse populatie kende. * **Geadresseerde:** De afdeling 'Marktwezen' van de gemeente Amsterdam. Deze dienst hield toezicht op de markten in de stad. * **Schrift:** Het adres is geschreven in een vlot, hellend cursief handschrift met een vulpen of kroontjespen. * **Postale details:** Het reclamestempel "Koopt Cultureele en Sociale Zorg Zomerzegels" verwijst naar de jaarlijkse uitgifte van toeslagzegels voor het goede doel. De tijdsaanduiding '17-18' in de stempel geeft aan dat de kaart tussen 17:00 en 18:00 uur is verwerkt.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst van marktkooplieden (mutatielijst).

* **Structuur:** Het document is een tabel met vijf kolommen, hoewel de kolommen niet met lijnen zijn gescheiden. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van marktlocaties of handelstypen aan te geven. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk kantoorschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Namen en adressen zijn duidelijk leesbaar, met specifieke aanduidingen voor verdiepingen (bijv. III of h voor huis). * **Gegevens:** De lijst bevat een grote diversiteit aan producten, variërend van dagelijkse levensmiddelen (groenten, vis) tot textiel en luxeartikelen (zeemleer, dassen). * **Locaties:** De genoemde markten zijn de Jonkerstraat (een zijstraat van de Jodenbreestraat), Gaaspstraat en het Waterloopplein. Dit zijn locaties in Amsterdam met een sterke historische link naar de Joodse gemeenschap.

Document

Dit document is een register van vergunninghouders voor een specifieke marktlocatie ("Joubertstraat II") in Amsterdam. De lijst bevat 58 genummerde/getypeerde posities en enkele handgeschreven toevoegingen. **Kernpunten:** * **Doelgroep:** De namen (o.a. Sluis, Springer, Polak, Boas) en adressen (Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt rondom het Waterlooplein) wijzen er onomstotelijk op dat dit een lijst is van Joodse marktkooplieden. * **Handelswaar:** De handel varieert van primaire levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis) tot textiel en huishoudelijke artikelen. De afkorting "id." (idem) wordt veelvuldig gebruikt voor handelaren in groente en fruit in de onderste helft van de lijst. * **Logistiek:** De berekening onderaan (Capaciteit 150 + 20% marge) toont de bureaucratische planning van de marktruimte aan. De vermelding "127 - 126 plaatsen" suggereert de actuele bezetting op het moment van bijwerken. * **Mutaties:** De doorhaling van J. Bosboom en de latere handgeschreven toevoeging onderaan (met een ander adres en artikel) illustreert dat de lijst een werkdocument was dat actueel werd gehouden.

Administratief bijblad of dossierkaart (intern correspondentieformulier).

Dit document fungeert als een 'behandelingsblad' waarop verschillende ambtenaren of functionarissen de voortgang van een zaak hebben genoteerd. 1. **Eerste notitie (10 mei 1942):** Een telefonische melding waarbij wordt afgesproken later die week opnieuw contact op te nemen. 2. **Tweede notitie (9 juni 1942):** Hierin staat dat de betreffende persoon onbekend is bij "W.V." (mogelijk Werkverschaffing of Woonvoorziening). Belangrijker is de vermelding dat de echtgenoot/echtgenote ("echtg.") op 9 juni is "weggeroepen". In de context van 1942 kan dit eufemistisch taalgebruik zijn voor een arrestatie of deportatie. 3. **Derde notitie (9 juni 1942):** Deze gaat over een "H. Overste" (waarschijnlijk een Hoogeerwaarde Overste van een religieuze instelling). Er is besloten dat zij niet naar het "R.W.K." (Rijkswerkkamp) hoeft. De voorwaarde is dat een schuld wordt afbetaald en dat zij "voor de plaats bedankt" (ontslag neemt of afziet van een positie). Hierna mag het dossier worden opgeborgen. De stempel onderaan bevestigt dat de Inspecteur de afhandeling heeft goedgekeurd.

Handgeschreven brief (verzoekschrift aan een gemeentelijke instantie, waarschijnlijk de Marktdienst).

* **Inhoud:** De brief is een dringend verzoek van H. Overste om een "vrijstelling" voor zijn marktplaats. Hij kan deze niet meer bemannen omdat hij de volgende dag (3 september 1942) moet vertrekken naar een werkkamp. * **Locatie markt:** De schrijver spelt de straatnaam als "Jod bertstraat", wat vrijwel zeker een verschrijving is van de **Jodenbreestraat**, een hart van de Joodse markt in Amsterdam. * **Bestemming:** Hij vermeldt het **R.W.K. Molengoot** (Rijkswerkkamp) bij Hardenberg. Dit was een van de kampen van de Rijksdienst voor de Werkverruiming die in 1942 werden gebruikt om Joodse mannen te isoleren voordat ze naar kamp Westerbork werden gedeporteerd. * **Ambtelijke reactie:** De reactie onderaan de brief, gedateerd op 10 september (een week na zijn vertrek), is strikt bureaucratisch. De marktplaats blijft alleen behouden als zijn vrouw de kraam persoonlijk overneemt. Er wordt verwezen naar een "Modelbriefje". * **Toon:** De brief is geschreven in een formele, bijna onderdanige toon, typerend voor de manier waarop burgers in die tijd met de autoriteiten communiceerden, ondanks de dreigende situatie.

Ambtelijke brief/kennisgeving.

Deze brief is een treffend voorbeeld van de kille, bureaucratische wijze waarop de Jodenvervolging in Nederland administratief werd afgehandeld. Mevrouw Overste krijgt te horen dat haar echtgenoot geen vrijstelling krijgt voor het betalen van stageld voor zijn marktplaats, ondanks het feit dat hij gedwongen is tewerkgesteld in een "rijkswerkkamp voor Joden". De overheid weigert enige coulance te tonen voor de situatie waarin de man door de bezettingsmaatregelen is beland. Sterker nog, er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning voor de marktplaats aan de Joubertstraat als zij de plek niet onmiddellijk zelf inneemt. De terminologie is strikt zakelijk en negeert de menselijke tragiek van de gedwongen tewerkstelling en de aanstaande deportaties volledig.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE H. P. de Vries Kinkerstraat 30^2 Groentenventer Wacht b. Blankesteijn Z. O. Z.

# TRANSCRIPTIE O/R GEMEENTELIJKE GENEESKUNDIGE en GEZONDHEIDSDIENST. Amsterdam, 8 Aug. 1939 ----- No. 2637 G.G.D. [Stempel in paarse inkt: № I / 62 / M. 1939 9/8] [Handgeschreven paraaf in potlood links van de stempel] Hierdoor bericht ik U, dat de gem. arts Dr. J.P.HOFSTEE van 12 tot en met 23 Augus- tus a.s. afwezig zal zijn. Zijn dienst zal wor- den waargenomen door den arts A.L.SCHMIDT, wone...