Emanuel Italiaander

Administratieve notitie/intern dossierstuk van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft een ambtelijk advies over een verzoek van een marktkoopman, E. Italiaander. Hij vraagt toestemming om zich op zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een assistent genaamd G. Forier (geboren op 14 mei 1904). * **Beoordeling:** De behandelend ambtenaar ("de Mar") geeft aan dat er "mijns inziens geen bezwaar" is tegen dit verzoek, mits de toestemming "tot wederopzegging" is (dus tijdelijk of intrekbaar). Er wordt verwezen naar een rapport van de Chef Marktopzicht voor de onderbouwing. * **Procesgang:** Het verzoek is binnengekomen in december 1939. Op 18 december wordt het eerste advies genoteerd. In januari 1940 volgt de administratieve afhandeling, gemarkeerd door de term "Modelbriefje" (waarschijnlijk de verzending van de officiële beschikking naar de aanvrager). * **Terminologie:** "Tot wederopzegging" is een standaard juridische term die aangeeft dat een vergunning of toestemming niet permanent is en door de verlenende instantie kan worden ingetrokken.

Inventarisatielijst/Register van ondernemingen.

* **Taal en Spelling:** Het document hanteert de oude spelling (vóór 1947), herkenbaar aan woorden als "visch", "versche" en "visscherij". * **Annotaties:** De rode kruisen (X) voor de namen en de rode strepen suggereren een controleproces. Veel bedrijven zijn gemarkeerd als "opgeheven". Bij de ondersteuning ("thans steun") bij D. Hammelburg valt op dat dit wijst op de verpaupering of het stopzetten van de nering. * **Terminologie:** * *Vischhal/Vischkelder:* Typerende Amsterdamse bedrijfsruimten voor de visverkoop, vaak in souterrains of speciale markthallen. * *Zuurwaren:* De combinatie van vis (haring) en zuurwaren (augurken, uien) was en is typerend voor de Amsterdamse eetcultuur. * *Dichte loods:* Verwijst naar opslag zonder publieke winkelverkoop. ---

Registerblad / Marktlijst van vaste plaatshouders.

* **Demografie:** Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (zoals Italiaander, v.d. Kar, Haringman, Moskou, Noach). Dit suggereert dat de lijst betrekking heeft op een markt als het Waterlooplein of de Amstelveldmarkt. * **Handelswaar:** De lijst toont een grote diversiteit aan goederen: van verse levensmiddelen (fruit, groenten, haring, versche visch) tot textiel (lingerie, wolwaren, kousen) en huishoudelijke artikelen (kramerijen, el. lampen, schoonmaakartikelen). * **Specialisaties:** Verschillende kooplieden worden aangeduid als 'grossier' (groothandelaar) of 'fabrikant', wat aangeeft dat de markt niet alleen voor particuliere verkoop diende, maar ook een distributiefunctie had. * **Administratieve details:** De kolom 'Opmerkingen' geeft inzicht in de nevenactiviteiten van de standhouders, zoals "werkzaam op abattoir" of "reparatie". De kolommen voor de dagen (M t/m Z) tonen aan dat veel standhouders 6 dagen per week aanwezig waren. ---

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie voor het archief).

In deze zakelijke brief wordt een verzoek van de heer E. Italiaander afgewezen. Italiaander had blijkbaar gevraagd om een uitzondering op de regels voor het bezetten van zijn marktplaats. De directeur van het marktwezen herinnert hem er streng aan dat hij zijn standplaats minimaal drie keer per week moet bezetten. Gebeurt dit niet, dan zal zijn vergunning worden ingetrokken conform het 'Reglement op de Markten'. De toon is formeel en onverbiddelijk bureaucratisch.

Ambtelijke correspondentie / Dienstnota (Marktwezen Amsterdam).

Het document is een administratieve rapportage betreffende het marktbeheer op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. De kernpunten zijn: 1. **Aanwezigheidsplicht:** De koopman Italiaander wordt gemaand zijn standplaats (nummer 114) vaker te bezetten. De regels (R.V.M.) schrijven een minimum van drie keer per week voor. 2. **Concurrentie:** Er wordt gerapporteerd dat zijn plek bij afwezigheid wordt ingenomen door een andere fruit- en groentehandelaar, wat tot ongewenste situaties leidt. 3. **Sanctie:** Indien Italiaander niet voldoet aan de aanwezigheidsplicht, dreigt uitschrijving uit het register van vaste standplaatsen.

Getypte brief (doorslag).

De brief betreft een officiële toestemming voor een tijdelijke ontheffing van de aanwezigheidsplicht op de markt. De heer Barend Italiaander, een marktkoopman die op de Albert Cuypmarkt stond, krijgt van de directeur van de marktdienst een verlof van maximaal zes weken. Hieraan is de voorwaarde verbonden dat het wekelijkse marktgeld (stageld) wel doorbetaald dient te worden aan de dienstdoende ambtenaar. De toon is formeel en administratief van aard. De referentie naar "Wijk 2" duidt op de indeling van de stad of de marktdienst in die periode.

Doorslag van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek van Emanuel Italiaander. Uit de tekst valt op te maken dat Italiaander op 19 mei 1942 heeft verzocht om een standplaats op een van de "Joodsche markten" in de stad (gezien de context betreft dit vrijwel zeker Amsterdam). De aanvraag wordt afgewezen op puur bureaucratische gronden: Italiaander had voorheen geen vaste plaats en stond ook niet als zodanig geregistreerd. De toon van de brief is kortaf en zakelijk, typerend voor de ambtelijke correspondentie tijdens de bezettingstijd, waarbij de uitsluiting van de Joodse bevolking administratief werd afgehandeld. Het adres van de ontvanger is bijzonder veelzeggend: hij verbleef op dat moment in **Rijks Werkkamp Molengoot**. Dit was een werkkamp nabij Hardenberg waar Joodse mannen werden geconcentreerd voor dwangarbeid onder de vlag van de werkverruiming.

Administratief registerblad / lijst van marktkooplieden.

* **Handschrift:** Een verzorgd, 20e-eeuws administratief 'schoolschrift' (lopend cursief). De letters zijn over het algemeen goed leesbaar, met specifieke aandacht voor de Romeinse cijfers (ᴵ, ᴵᴵ, ᴵᴵᴵ) die de verdieping van de woning aangeven, en de kleine 'ʰ' voor 'huis' (begane grond). * **Structuur:** Het document is strikt systematisch opgezet. De herhalingstekens (") worden consequent gebruikt om marktlokaties en handelstypen te groeperen. * **Terminologie:** * *Nieuwm.* staat voor Nieuwmarkt. * *Minervapl.* staat voor Minervaplein. * *Waterloopl.* staat voor Waterlooplein. * *ongeregeld* duidt op de handel in ongeregelde goederen (tweedehands of diverse kleine waren). * *ths* bij Driessen staat vermoedelijk voor 'tussen' of 'thuis'.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Administratief register/ledenlijst.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een geoefend, administratief cursief handschrift. * **Kolom S. en №:** Deze lijken te verwijzen naar een archiefstructuur of dossiernummers. De nummers in de S.-kolom (11 t/m 14) groeperen de records. * **Adressering:** De adressen bevatten aanduidingen voor verdiepingen: "hs" staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III, IV) duiden de etage aan. * **Nomenclatuur:** De namen zijn veelal typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam van die tijd (bijv. Italiaander, Lakmaker, de Hond, Meents, Isaac). * **Correcties:** Enkele regels zijn met een dikke streep doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de administratie (bijv. overlijden, verhuizing of uitschrijving).

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Document

* **Statusindicator**: De letter 'J' aan de linkerzijde duidt aan dat de personen op de lijst als 'Jood' geregistreerd stonden bij de bezettende macht of de Joodse Raad. * **Locaties**: Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt, Oosterparkbuurt), wat destijds een wijk was met veel Joodse inwoners. * **Annotaties**: De vinkjes suggereren een administratief proces van verificatie of selectie. In de context van de Holocaust kan dit duiden op een controle voor transport of het resultaat van een razzia. * **Afkortingen**: * **hs**: Huis (begane grond). * **bov**: Bovenwoning. * **Romeinse cijfers (I t/m V)**: De verdieping. * **GW**: Mogelijk "Gezins-Woning" of een specifieke vrijstellingsstatus ('Gesperrt'-stempel), hoewel dit vaak per individu verschilde.

# TRANSCRIPTIE *extra* VD/HG. den Heer A. Italiaander, Graaf Florisstraat 7 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 11. 25/114/2 M. 13 Juli 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juni jl. bericht ik U, dat ik niet kan voldoen aan Uw verzoek, de intrekking van Uw vaste plaats op de markt Albert Cuypstraat ongedaan te maken. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] In de kaart [Handgeschreven middenboven:] Verzonden v/s den Heer E. Italiaander, Rapenburgerstraat 126 huis, Amsterdam-Centrum. [Handgeschreven:] Wyk 2. 25/100/2 M 14 Augustus 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 4 dezer deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek geen gevolg kan worden gegeven. U dient Uw plaats regelmatig, dat wil ...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] 2 ex. Hr. de Kan. [Linksboven, getypt:] DV. [daarnaast handgeschreven:] extra [Getypt:] 90/70/2 M. 20 December 1939. den Heer W. Italiaander, Dijkstraat 41 hs. Amsterdam-Centrum. Wijk 1. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 28 November jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Mosplein. te laten bystaan...

# TRANSCRIPTIE [In blauw potlood/inkt:] *extra* [Rechtsboven getypt:] HG. den Heer B. Italiaander, Rapenburgerstraat 126 hs, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. [Links getypt:] 25/36/2 M. [Rechts getypt:] 17 April 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 18 Maart jl. verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste zes weken na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de mark...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, linksboven:] *Verzonden 15/7* [Handgeschreven, rechtsboven:] *l. de Baer* [?] [Typschrift:] VD/HG. den Heer A. Italiaander, Graaf Florisstraat 7 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 11. 25/114/2 M. 13 Juli 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juni jl. bericht ik U, dat ik niet kan voldoen aan Uw verzoek, de intrekking van Uw vaste plaats op de markt Albert Cuypst...