A. Kaan

Getypte brief op officieel briefpapier.

Deze brief is een administratief bewijsstuk van de interactie tussen de Joodsche Raad en het Amsterdamse Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken tijdens de bezetting. De kern van de brief is het verzoek om informatie over "wegblijvers": Joodse Amsterdammers die niet zijn komen opdagen voor een transport naar "Drenthe" (Kamp Westerbork). De toon is zakelijk en beleefd ("Zeer geachte Heer", "vriendelijk dank"), wat in schril contrast staat met de tragische realiteit van de deportaties. De expliciet onderstreepte passage "aan de jas kunnen trekken" is veelzeggend; het duidt erop dat de Joodsche Raad een actieve rol speelde in het opsporen en onder druk zetten van personen die probeerden te ontkomen aan de oproepen, waarschijnlijk uit angst dat het niet-voldoen aan de Duitse quota tot nog repressievere maatregelen voor de gehele gemeenschap zou leiden.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

Deze brief illustreert het bureaucratische proces rondom de keuring van Joodse mannen voor de werkverruiming (werkverschaffing) in 1942. Dr. S. Spijer, medisch adviseur van de Joodsche Raad, rapporteert aan het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken dat vijf specifieke personen die eerder door de artsen van de A.G.O. (Aanvullende Gemeentelijke Ondersteuning) geschikt waren bevonden, door de medische afdeling van de Joodsche Raad alsnog (gedeeltelijk) ongeschikt zijn verklaard. De lijst bevat gedetailleerde medische redenen: * **I.B. Cohen:** oogproblemen. * **J. de Hond & D. Robles:** enkel geschikt voor licht werk. * **S.v. Praag:** volledig ongeschikt. * **A. Querido:** functieverlies in de rechterarm. De handgeschreven aantekeningen "8/II 42 afgekeurd" in de marge lijken te duiden op een definitieve administratieve verwerking van deze medische bevindingen door de ontvangende instantie.

Verslag van een bijeenkomst (notulen).

Dit document is een cruciale primaire bron die de escalatie van de Jodenvervolging in Nederland in het voorjaar van 1942 vastlegt. De kern van het verslag is de gedwongen tewerkstelling van Joodse mannen in werkkampen van de "Rijksdienst voor de Werkverruiming". **Belangrijke observaties:** 1. **Quota en Schaal:** Er wordt gesproken over een totaal van 3000 personen die binnen enkele weken (juni 1942) moeten worden opgeroepen. Het betreft nu niet meer alleen Amsterdammers, maar Joodse mannen uit heel Nederland. 2. **Rol Joodsche Raad:** De nazi-autoriteiten (hier vertegenwoordigd door de naam Rodegro) leggen de verantwoordelijkheid voor de selectie van de personen bij de Joodsche Raad zelf. Dit illustreert het duivelse dilemma waar de Raad voor werd gesteld. 3. **Vrijstellingen:** Er worden specifieke groepen genoemd die (voorlopig) gespaard blijven, waaronder mannen in gemengde huwelijken en arbeiders in de oorlogsindustrie (*Rüstungsindustrie*). 4. **Verharding van het regime:** Het verslag meldt expliciet dat oude afspraken "nietig" zijn verklaard. Bovendien wordt de overgang aangekondigd van open werkkampen naar kampen "onder bewaking", waarbij de vergelijking met Kamp Westerbork wordt gemaakt. Dit duidt op de transformatie van werkgelegenheidsprojecten naar detentiekampen. ---

Getypte brief op officieel briefpapier van de Joodsche Raad voor Amsterdam, met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

Dit document is een administratieve correspondentie tussen de Joodsche Raad en het Amsterdamse Bureau voor Sociale Zaken. De kern van de brief is de verzending van een "lijstje personen" die overgeplaatst zouden moeten worden naar een ander kamp. De handgeschreven aantekeningen in de kantlijn lijken een kwantitatieve uitsplitsing van deze lijst. Namen zoals "Vledder" verwijzen naar bestaande Joodse werkkampen in Nederland. De brief toont de bureaucratische precisie waarmee de bewegingen van de Joodse bevolking werden geadministreerd, nog voordat de massale deportaties naar de vernietigingskampen in Polen (die in juli 1942 begonnen) volledig op gang waren gekomen. De ondertekenaar, Abraham Veffer, was een belangrijke functionaris binnen de administratie van de Raad.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE *Rechtsboven:* Privé. *Centraal:* den Wel Edele Heer Dr. A. v. d. Laan. Markwezen <u>Alhier.</u>

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)