Formele brief op briefpapier van de bond. 1 juni 1939. L. Frenkel (voorzitter), namens de bond. De heer Den Haar, Chef der markten te Amsterdam. NEDERLANDSCHE STANDWERKERSBOND
„DOOR SAMENWERKING VERBETERING”
OPGERICHT 2 MEI 1923 TE AMSTERDAM - GOEDGEK. BIJ KON. BESL. VAN 15 NOV. 1923 No. 32 - STAATSBL. 233
SECR.: A. MORPURGO - ST. ANT. BREESTRAAT 38 - AMSTERDAM (C)

Nº 85/69/1 m. 339

AMSTERDAM, 1 Juni 1939.

ni hulp [handgeschreven kanttekening]

M. [handgeschreven initiaal]

Den Weled. Heer
den Haar
Chef der markten
Amsterdam

Beleefd wil ond. het volgende onder Uw aandacht brengen.
Maandag j.l. verzocht ons lid S. Nebig, standplaats hoek Amstelveld b/d Prinsengracht, aan de kramenzetter van Gelderen een uur later terug te willen komen voor betaling kramenhuur.
Genoemde kramenzetter ging daar niet mee accord en verklaarde Maandag a.s. geen kraam voor Nebig te zullen plaatsen.
Nu wil ond. Uw gewaardeerde hulp in deze inroepen, om te voorkomen dat deze betrekkelijke kleine zaak niet uitdijt tot een grooter conflict. Het zou tevens groot nut hebben om vast te stellen, of de kramenzetter zonder Uw voorkennis en zonder bericht aan de betrokken organisatie het recht heeft zulke ingrijpende maatregelen te nemen. Wij hopen in deze op Uw hulp te mogen rekenen.

Hoogachtend,
L. Frenkel - voorzitter.

Mariotteplein 2.
Amsterdam Deze brief vormt een formeel verzoek tot bemiddeling door de vakbond van standwerkers bij de Amsterdamse marktmeester (de 'Chef der markten'). De kern van het geschil is een kleinigheid: een marktkoopman, de heer S. Nebig, vroeg de kramenzetter (de persoon verantwoordelijk voor het opbouwen van de marktkramen) om een uur uitstel van betaling van de huur. De kramenzetter reageerde hierop buitenproportioneel door te dreigen de koopman de week erop een kraam te weigeren.

De toon van de brief is uiterst beleefd ("Beleefd wil ond.", "Uw gewaardeerde hulp"), maar de onderliggende boodschap is er een van belangenbehartiging. De bond stelt de principiële vraag of een uitvoerend functionaris zoals een kramenzetter wel de autoriteit heeft om eigenhandig zulke sancties op te leggen zonder overleg met de marktinstanties of de bond. De brief illustreert de strakke organisatie en de korte lijnen tussen de bonden en de gemeentelijke marktautoriteiten in die tijd. De brief dateert uit juni 1939, een periode waarin de Amsterdamse markten (zoals die op het Amstelveld) een vitale rol speelden in de lokale economie en de voedselvoorziening. De Nederlandsche Standwerkersbond was een van de organisaties die de rechten van de vaak kwetsbare kleine handelaren beschermde.

De figuur van de Chef der markten was een machtige positie binnen de gemeente Amsterdam; hij zag toe op de orde, de inning van gelden en de toewijzing van plaatsen. De kramenzetters waren vaak in dienst van de gemeente of werkten onder strikte concessies. In een tijd van economische onzekerheid vlak voor de Tweede Wereldoorlog kon het verliezen van een standplaats directe armoede betekenen, wat verklaart waarom de bond zo snel en formeel reageerde op een ogenschijnlijk klein incident over een uur uitstel van betaling. De genoemde locatie, "hoek Amstelveld b/d Prinsengracht", is tot op de dag van vandaag een bekende marktlocatie in Amsterdam. Den Haar (De heer) L. Frenkel S. Nebig Gemeente Amsterdam