Officieel rapport / ambtelijke correspondentie. 7 juli 1939. Rapport betreffende lichtenveger Vos (omkaderd)
Amsterdam 7 Juli ’39

Aan den Heer Inspecteur v/h Marktwezen.
M.H.! № 85/78/M. 1939 1/2

Heden ochtend kwam bij mij de voorkeurskaarthouder № 307 A. Feldmann met de mededeeling dat hij a.s Zaterdag 8 Juli ’39 met een nieuwe eigen kar kwam op de markt, welke hij had gekocht, doch ik heb hem, omdat hij reeds drie maanden een stal huurt van den verhuurder v/d Berg gezegd, dat ik daar geen toestemming voor gaf, mits de Directie mij de opdracht daarvoor geeft.

Op zijn mededeelingen heb ik hem nader ondervraagd, waarop hij mij vertelde dat de lichtenverzorger hem had gezegd ik heb een mooie kar voor je te koop, waarop Feldmann vroeg kan dat dan, antwoordde Vos O, ja hoor dat kan je best doen, want hij had nog meer karren op de markt gemaakt o.a. voor v. Nijk en Blom, doch hierbij opgemerkt dat bovengenoemde van Nijk en Blom reeds eigen materiaal hadden bij het ingaan van 1 Dec: ’38 van de belastingdienst dat heeft Vos vernieuwd.

Ook deelde genoemde Feldmann mij mede dat hij de kar in huurkoop kon krijgen als volgt. De prijs van de kar werd ƒ 160.=, direct betalen ƒ 25.= en vervolgens ƒ 2.= per week plus ƒ 1.= stalling, de a.s. kooper heeft Vos nogmaals gevraagd of dat wel kon die kar op de markt te zetten, waarop Vos antwoordde er is geen Directeur van het Marktwezen of een Marktmeester die mij wat maakt ik zet die kar neer.

Overtuigd als Vos was dat hij handelingen pleegde welke niet toelaatbaar zijn, en waaruit zuivere ontduiking van marktbelasting uit voortvloeien, blijkt wel uit onderstaande antwoorden welke Vos mij toezegde.

Toen ik dan Vos hierover onderhield en hem gewezen had op de ontoelaatbare handelingen, antwoordde hij mij, „nou ik moet toch eten, wat moet ik dan, ik kan hier toch niet met mijn armen over elkander blijven zitten dit zeide hij mij met een lachend gezicht, hierin zie ik het bewuste van zijn handelingen, elke gelegenheid grijpt hij aan om de leiding van het Marktwezen te dwarsboomen, het bewijst de mededeelingen welke ik meermalen op de markt hoor, dat hij tegen de kooplui zegt, wat een slechte kar heb jij, je moet aan je karrebaas een andere vragen waarop dan wordt geantwoord dat doet mijn karrebaas niet, dan zegt hij zeer gevoeglijk dan kan je bij mij een nieuwe kar krijgen.

Mag ik Uw hiermede ernstig in overweging geven de lichtenverzorger Vos te waarschuwen om met bovenvermelde practijken op te houden, in het belang van de goede orde op de markt.

Adres Schimmelstr. 8 II (Onderschrift: M. Koppen? / Rapporteur)

(Aantekeningen onderaan in potlood:)
Oproepen voor
Aanstaande Vrijdag 14/7 39 om 19.30 u. * Inhoud: Het document betreft een klacht tegen een zekere Vos, die officieel is aangesteld voor de verlichting op de markt (lichtenveger/verzorger), maar zich bezighoudt met de illegale handel in marktkarren.
* Conflict: Vos ondermijnt het gezag van de marktmeester en de inspectie door handelaren (zoals Feldmann) aan te moedigen eigen materiaal te gebruiken in plaats van via de officiële verhuurders te werken. Dit leidde volgens de rapporteur tot ontduiking van marktbelasting en verstoring van de gevestigde verhuurverhoudingen.
* Typering van de betrokkene: Vos wordt neergezet als een recalcitrant persoon die openlijk spot met de regels ("er is geen Directeur... die mij wat maakt") en zijn acties rechtvaardigt met de noodzaak om in zijn levensonderhoud te voorzien ("ik moet toch eten").
* Juridische/Financiële aspecten: Er wordt een concreet huurkoopbedrag genoemd (160 gulden, met wekelijkse termijnen), wat wijst op een georganiseerde zwarte handel. * Tijdsbeeld: Juli 1939. De economische omstandigheden in Amsterdam waren vlak voor de Tweede Wereldoorlog nog moeizaam, wat de "overlevingsdrang" van werknemers zoals Vos verklaart.
* Marktwezen: De Amsterdamse markten waren in die tijd strikt gereguleerd door de gemeente. Vergunningen, stallingsplaatsen en het gebruikte materiaal (de karren) waren aan strenge regels gebonden om belastinginkomsten te garanderen en orde te handhaven.
* Handhaving: Het document toont de bureaucratische controle en de spanning tussen de marktmeesters (die toezien op de regels) en de mensen op de werkvloer die mazen in de wet zochten. De potloodaantekening onderaan suggereert dat Vos inderdaad is opgeroepen voor een verhoor of disciplinaire maatregel op 14 juli 1939. A. Feldmann M. Koppen Marktwezen