Dienstbrief van de Gemeente Amsterdam. 27 juni 1940. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen. Den Heer Directeur van het Marktwezen. [Linksboven, handgeschreven:]
Nº 20/23/2 M. 1940 22/6

GEMEENTE AMSTERDAM

AFD. L.M.
No. 579 -1940-
BIJLAGEN
AMSTERDAM, 27 Juni 1940.

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN.

[Handgeschreven aantekening in rood potlood/inkt, rechtsboven:]
n.i. [onleesbaar]

In antwoord op Uw schrijven d.d. 15 Juni j.l. No.20/23/1 M. deel ik U mede tegen Uw voorstel bezwaren te hebben met het oog op de kosten die zéér belangrijk zijn in verhouding tot het gering aantal gesprekken, dat noodzakelijk gevoerd zal moeten worden. Aan Uw bezwaren kan grootendeels tegemoet worden gekomen, indien U met een vertrouwden winkelier in de genoemde straten een afspraak maakt, dat tegen een geringe vergoeding van de telefoon gebruik kan worden gemaakt. Op gezette tijden zouden dan de marktambtenaren Uw kantoor kunnen opbellen, daarbij ook nog van de eventueel nabij gelegen openbare telefooncel gebruik makende om te vernemen of er bijzondere instructies zijn.

S.
ab [?]
De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen.

Aan den Heer n Directeur van het Marktwezen.

[Handtekening:]
[Onleesbaar]

[Linksonder:]
Model G. A. 5
25.000-1-'38 Deze brief vormt een officiële afwijzing van een voorstel van de Directeur van het Marktwezen. Hoewel de aard van het oorspronkelijke voorstel niet expliciet wordt genoemd, kan uit de context worden opgemaakt dat het ging om de installatie of het abonnement van telefoonaansluitingen voor marktambtenaren in specifieke straten.

De wethouder wijst dit af op basis van een kosten-batenanalyse: de installatie- of abonnementskosten wegen niet op tegen het verwachte lage aantal gesprekken. Als alternatief wordt een pragmatische en goedkopere oplossing aangedragen:
1. Afspraken maken met lokale "vertrouwde" winkeliers voor het gebruik van hun telefoon tegen een kleine vergoeding.
2. Het gebruik van openbare telefooncellen op vaste tijden om instructies op te vragen.

Dit getuigt van een strikt financieel beleid binnen de gemeentelijke diensten, waarbij men zocht naar informele oplossingen om operationele kosten te drukken. De datum van de brief, 27 juni 1940, is saillant. Nederland was op dat moment ruim een maand bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de brief een louter administratieve en civiele toon heeft, vond deze correspondentie plaats in een periode van grote onzekerheid en beginnende schaarste.

De afdeling "Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen" was verantwoordelijk voor cruciale primaire levensbehoeften en hygiëne in de stad. Het "Marktwezen" speelde een sleutelrol in de voedselvoorziening en distributie. De nadruk op zuinigheid kan deels verklaard worden door de economische druk en de noodzaak om middelen efficiënt in te zetten tijdens het begin van de bezetting. Daarnaast was telefonie in die tijd nog een kostbare en technisch niet overal beschikbare faciliteit, wat de suggestie om lokale winkeliers in te schakelen verklaart. Dit type "vertrouwensnetwerk" was essentieel voor het functioneren van de stad. Gemeente Amsterdam Marktwezen