Archief 745
Inventaris 745-313
Pagina 84
Dossier 15
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypte brief (waarschijnlijk een tweede pagina of een kopie).

Omstreeks oktober/november 1940 (afgeleid uit de tekstverwijzingen naar 15 november a.s. en een missive van 10 september 1940). Van: De Directeur (dienst of instelling niet nader gespecificeerd, mogelijk Marktwezen).

Origineel

Getypte brief (waarschijnlijk een tweede pagina of een kopie). Omstreeks oktober/november 1940 (afgeleid uit de tekstverwijzingen naar 15 november a.s. en een missive van 10 september 1940). De Directeur (dienst of instelling niet nader gespecificeerd, mogelijk Marktwezen). meedeelde, nog doen nagaan, welke de gevolgen zouden zijn, van het voorloopig berekenen op de markten, waar de kramen electrisch verlicht kunnen worden, van het tarief, dat op de niet-verlichte markten geldt. Het laatstbedoelde tarief is uiterst laag, het bedraagt namelijk slechts ƒ 0,05 per strekkenden meter per dag (of ƒ -,20 per week). Zou men dit tarief op alle markten hier ter stede invoeren, gedurende den tijd, dat de verduisteringsmaatregelen moeten gelden, dan zou dit een verminderde opbrengst van rond ƒ 40.000,- per jaar beteekenen. Een dergelijke inkomstenvermindering is mijns inziens onaanvaardbaar.

Daarbij komt, dat de zomertijd voorloopig is verlengd, hetgeen tengevolge heeft, dat de markten een uur langer mogen duren, dan werd verwacht. Tot en met 15 November a.s. eindigen de markten op andere werkdagen dan des Zaterdags, volgens de Bepaling van de uren, waarop de markten worden gehouden, om 18 uur; na dien datum om 17 uur. Thans moeten de markten ½ uur vóór zonsondergang worden ontruimd, hetgeen beteekent, dat vanaf 24 October a.s. niet meer tot 18 uur kan worden uitgesteld, doch dat van 2 tot hoogstens 42 minuten (op 15 November a.s.) eerder moet worden opgehouden. Na 15 November kan, indien de zomertijd gehandhaafd blijft, op andere werkdagen dan des Zaterdags in den regel tot 17 uur worden uitgesteld. Alleen voor den Zaterdag, als de markten, in normale omstandigheden, tot 22 uur mogen duren moet de markttijd thans gedurende verscheidene uren worden ingekort. Dit beteekent echter geenszins, dat de verkoopsgelegenheid evenredig vermindert, aangezien het publiek na zonsondergang nergens meer inkoopen kan doen en dus thans op den dag koopt, wat het voorheen tot de avonduren, vooral tot des Zaterdagsavonds, placht uit te stellen.

Er is voorts mijns inziens geen enkel bezwaar tegen, om ook in den a.s. winter, op donkere middagen, zoolang de zon nog niet onder is, de marktverlichting te ontsteken, hetgeen in normale tijden eveneens voorkomt. De kooplieden kunnen dan dus nog eenig gebruik van de verlichting maken.

Hoe dit trouwens zij, ik ben van meening, dat ook de verduisteringsmaatregelen moeten worden begrepen onder de maatregelen, welke uitvloeisels zijn van de tijdsomstandigheden, zooals bedoeld in Uw missive van 10 September jl. (No. 800 L.M. 1940). In die missive deelde U mij mede, dat het principieel niet juist is te achten om schade te vergoeden, die door dergelijke maatregelen wordt geleden. In overeenstemming hiermede heb ik de eer U beleefd in overweging te geven der adressante te doen berichten, dat haar verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen.

De Directeur, De tekst is een ambtelijk schrijven over de economische en logistieke gevolgen van de oorlogsomstandigheden voor de marktexploitatie. De kernpunten zijn:
1. Financieel: Er wordt geweigerd om het lage tarief van niet-verlichte markten (5 cent per meter) toe te passen op verlichte markten, omdat dit de stad 40.000 gulden per jaar zou kosten.
2. Logistiek: De openingstijden van de markt worden strikt gekoppeld aan de zonsondergang vanwege de verduisteringsplicht. Er wordt geconstateerd dat de zaterdagmarkt aanzienlijk korter duurt (niet meer tot 22:00 uur).
3. Consumentengedrag: De schrijver redeneert dat de omzet niet hoeft te dalen, omdat het publiek noodgedwongen overdag koopt in plaats van 's avonds.
4. Juridisch/Beleid: Een verzoek om schadevergoeding van een vrouwelijke belanghebbende ("adressante") wordt afgewezen. Hierbij wordt verwezen naar een principebesluit uit september 1940 dat stelt dat schade door "tijdsomstandigheden" (oorlogsmaatregelen) niet wordt vergoed. Dit document dateert uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (najaar 1940). De "verduisteringsmaatregelen" waren ingesteld om de navigatie van geallieerde bommenwerpers te bemoeilijken. De verlenging van de zomertijd was een directe instructie van de bezetter om de Nederlandse tijd gelijk te schakelen met de Duitse tijd (Midden-Europese Tijd). Het document illustreert hoe lokale overheden moesten schipperen tussen dwingende oorlogsmaatregelen, openbare orde en het op peil houden van de gemeentelijke inkomsten.

Samenvatting

De tekst is een ambtelijk schrijven over de economische en logistieke gevolgen van de oorlogsomstandigheden voor de marktexploitatie. De kernpunten zijn:
1. Financieel: Er wordt geweigerd om het lage tarief van niet-verlichte markten (5 cent per meter) toe te passen op verlichte markten, omdat dit de stad 40.000 gulden per jaar zou kosten.
2. Logistiek: De openingstijden van de markt worden strikt gekoppeld aan de zonsondergang vanwege de verduisteringsplicht. Er wordt geconstateerd dat de zaterdagmarkt aanzienlijk korter duurt (niet meer tot 22:00 uur).
3. Consumentengedrag: De schrijver redeneert dat de omzet niet hoeft te dalen, omdat het publiek noodgedwongen overdag koopt in plaats van 's avonds.
4. Juridisch/Beleid: Een verzoek om schadevergoeding van een vrouwelijke belanghebbende ("adressante") wordt afgewezen. Hierbij wordt verwezen naar een principebesluit uit september 1940 dat stelt dat schade door "tijdsomstandigheden" (oorlogsmaatregelen) niet wordt vergoed.

Historische Context

Dit document dateert uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (najaar 1940). De "verduisteringsmaatregelen" waren ingesteld om de navigatie van geallieerde bommenwerpers te bemoeilijken. De verlenging van de zomertijd was een directe instructie van de bezetter om de Nederlandse tijd gelijk te schakelen met de Duitse tijd (Midden-Europese Tijd). Het document illustreert hoe lokale overheden moesten schipperen tussen dwingende oorlogsmaatregelen, openbare orde en het op peil houden van de gemeentelijke inkomsten.

Kooplieden in dit dossier 62

A. Boersen Uilenburg — " —
A. Cuijpstr Waterlooplein
A. Cuypstraat Waterlooplein 89
A. Cuypstraat Waterlooplein
B. Schmiedemind Uilenburg v. Burg en Dijkema
B. Schmiedemind Uilenburg — " —
G. Burgers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg v. Burg.
G. Hillegers Uilenburg Renz en Uitvlugt
G. Hillegers Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Uitvlugt
J. J. Reenslag. Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Moerkerken en Bakker
J. Trapman Uilenburg — " —
J. v.d. Beek Uilenburg — " —
L. Scholten Uilenburg — " —
M.A.J. Roozen Uilenburg — " —
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 15 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 1 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 22 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Alle 62 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2