Vermoedelijk september 1940 (gezien de verwijzing naar zaterdag 14 september). De Directeur (ondertekend met initialen, mogelijk W.L.M.). [Linksboven, rood handgeschreven:] 20/31/3

[Midden boven:] Concept.

[Linksboven, getypt:]
Vroeger eindigen der
markten in verband met
verduistering.

[Rechtsboven:] W.L.M.

Ten vervolge op mijn rapport d.d. 12 Augustus jl. (No. 20/31/2 M.) heb ik de eer U te berichten, dat ik de aangelegenheid van het vroeger eindigen van dag- en weekmarkten in verband met verduisteringsmaatregelen, aan de orde heb gesteld in een op 10 dezer gehouden vergadering van de Commissie van Advies voor de Markten. De Commissie heeft zich eenstemmig vereenigd met het voorstel, dat de markten in elk geval door de kooplieden moeten zijn ontruimd een half uur voor het tijdstip van zonsondergang. De Commissie verzoekt wekelijks een communiqué in de pers te doen plaatsen, waarbij [handgeschreven boven doorgehaald woord] bekend wordt gemaakt, om hoe laat de kooplieden in de aanstaande week de markt moeten hebben ontruimd. Voor elke week worde één tijdstip vastgesteld en wel dat, hetwelk ligt een half uur vóór sonsondergang van den Zaterdag (dus van den laatsten dag) der bedoelde [handgeschreven boven doorgehaald 'komende'] week.

[In de linkermarge, handgeschreven:]
Zulks is noodig om de kramenverhuurder gelegenheid te geven nog bij daglicht de kramen van de markt te kunnen verwijderen en opbergen.

Voor de eerstvolgende vier weken zal deze aangelegenheid uiteraard alleen belang hebben voor den [handgeschreven] Zaterdag, aangezien op de andere werkdagen de markten officieel [handgeschreven] om 18 uur moeten eindigen en het uur van zonsondergang nog na 18.30 uur ligt.

[In de linkermarge, handgeschreven:] nog deze week

Ik heb de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende [handgeschreven] zoo mogelijk spoedig een communiqué van Burgemeester en Wethouders in de pers wordt opgenomen:
"In verband met de noodzakelijkheid van de verduisteringsregelen [handgeschreven over doorhaling] moeten [handgeschreven] de markten [handgeschreven] op het uur van zonsondergang geheel ontruimd zijn, dienen de kooplieden hun plaatsen op de markten voortaan [handgeschreven] uiterlijk een half uur vóór zonsondergang te hebben ontruimd [handgeschreven over doorhaling].
Op Zaterdag 14 September a.s. is dit tijdstip voor de kooplieden: 19.25 uur.

[Rechtsonder, handgeschreven:]
Tijdig concept –
Ik zal U voortaan wekelijks een communiqué als bovenbedoeld doen toekomen.

De Directeur,
[Initialen/Handtekening] Dit document is een ambtelijk concept waarin wordt voorgesteld om de sluitingstijden van markten aan te passen aan de verduisteringsvoorschriften. De essentie is dat de markt een half uur vóór zonsondergang volledig ontruimd moet zijn.

De tekst bevat veel proces-informatie:
1. Praktische noodzaak: In de kantlijn wordt expliciet vermeld dat de kramenverhuurders nog bij daglicht hun materiaal moeten kunnen opruimen. Dit is een logistiek argument bovenop het veiligheidsargument (verduistering).
2. Seizoensinvloed: De maatregel is op dat moment vooral relevant voor de zaterdag, omdat doordeweekse markten al om 18:00 uur stopten, terwijl de zon in september pas na 18:30 uur onderging. Naarmate de dagen korter worden, zou de maatregel ook de doordeweekse dagen beïnvloeden.
3. Communicatie: Er wordt geadviseerd om wekelijks via een krantenbericht (communiqué) de exacte tijd te communiceren, aangezien het tijdstip van zonsondergang elke week verschuift. Het document dateert uit het begin van de Duitse bezetting van Nederland (september 1940). De verduistering ('Abschirmung') was een van de eerste ingrijpende maatregelen die de bezetter invoerde om te voorkomen dat geallieerde vliegtuigen 's nachts steden en infrastructuur konden herkennen aan het licht.

Dit specifieke schrijven illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie zich razendsnel moest aanpassen aan de nieuwe realiteit. De "Commissie van Advies voor de Markten" fungeerde hierbij als overlegorgaan tussen de marktmeester (de Directeur) en het stadsbestuur (Burgemeester en Wethouders). Het gebruik van de term "noodzakelijkheid van de verduisteringsregelen" duidt op de dwingende aard van deze door de bezetter opgelegde wetgeving.