Archief 745
Inventaris 745-313
Pagina 255
Dossier 24
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypte ambtelijke notitie of ontwerprapport met handgeschreven kanttekeningen.

Origineel

Getypte ambtelijke notitie of ontwerprapport met handgeschreven kanttekeningen. [Bovenaan de pagina, handgeschreven:]
Bladzijden en beschrijving, waarmede ik mij kan vereenigen.
Alleen A.

[Hoofdtekst:]
A) Ingeschreven kunnen worden enz. "bovendien een groep Duitsche joden, die al jaren de Amsterdamsche markten bezoeken". enz.

[Handgeschreven kanttekening in rood, links:]
Motief in ons rapport van 1934. [Met pijl naar onderstaande alinea]

In 1934 werd besloten aan buitenlanders geen vaste plaatsen meer op de markten te verleenen.

In 1939 werd door Burgemeester en Wethouders besloten een aantal buitenlanders die gedurende een aantal jaren losse plaatsen op de markten innamen of gedurende een zeer groot aantal jaren in Nederland waren gevestigd in de gelegenheid te stellen vaste plaatsen op de markten in te nemen en wel aan:

1) Duitscher: 19 waarvan 1 acht jaar en 1 twintig jaar in Nederland
2) Italianen: 3 waarvan 2 twaalf jaar en 1 zestien jaar in Nederland
3) Polen: 5 waarvan 1 tien jaar, 1 elf jaar en 1 zeventien jaar in Nederland
4) Russen: 1
5) Hongaren: 2
6) Turken: 2
7) Tsjechen: 1
Totaal: 33 vreemdelingen.

[Handgeschreven kanttekening links bij de lijst:]
Motieven zijn uiteengezet in ons rapport d.d. [niet ingevuld]
Nog meer? Wie? [Met pijl naar de lijst]

B) "Op een der grootste straatmarkten, de Alb. Cuypstraat enz."
"Een andere groep is er, gelukkig een kleine, die alleen tracht "het beste van de markt af te roomen, door hoofdzakelijk op Zaterdagen haar plaats te bezetten. Vaak zijn zij in het bezit der "beste plaatsen, enz.

"In den regel zijn het kooplieden van het Waterlooplein, "die er enkele uren uitbreken om aan hun "reglementverplichtingen" "te voldoen."

[De volgende drie regels zijn in de originele tekst doorgestreept:]
~~Negen vaste plaatshouders van het Waterlooplein nemen op de markt Albert Cuypstraat vaste plaatsen in (Toestand medio Mei 1939)~~ Zie verder gegevens Hr. van Moerkerken. Van deze 9 plaatshouders staat de echtgenoote waarschijnlijk de geheele week in de Albert Cuypstraat, terwijl de man des Zaterdags te zamen met zijn vrouw de plaats bezet. (Voor overige markten, zie overzicht).

[Handgeschreven kanttekening links:]
Zie gegevens van Hr. M.

C) "Een tweede groep is de groep der permanente steuntrekkers, enz."

Het is inderdaad juist, dat een aantal kooplieden, vaste plaatshouders, ieder jaar gedurende geruimen tijd steun geniet. Voorheen was het zoo, dat een koopman die steun genoot, zijn marktplaats moest doorbetalen. Naar ik meen, is in 1934 de verplichting van het betalen van marktgeld gedurende den tijd dat steun genoten werd, komen te vervallen, op grond van het feit, dat het onjuist zou zijn den kooplieden wien verboden wordt een plaats in te nemen, te verplichten marktgeld te betalen.

Het werd toen zoo, dat voor kooplieden die in steun werden opgenomen, de plaats zonder betaling beschikbaar bleef, zonder dat een tijdsduur was vastgesteld.

[Handgeschreven kanttekening linksonder in rood:]
Rapport met motieven opzoeken!
18/12/'34 * Beleidsverandering: Het document legt de verschuiving vast van een streng verbod op vaste plaatsen voor buitenlanders (1934) naar een beperkte versoepeling in 1939 voor "gevestigde" vreemdelingen.
* Demografie: De lijst met 33 vreemdelingen laat zien dat de grootste groep "Duitschers" (19 personen) betreft, wat in de context van 1939 duidt op de instroom van Joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland.
* Marktdynamiek: Er is sprake van frictie tussen verschillende markten (Waterlooplein vs. Albert Cuypstraat). De tekst bekritiseert kooplieden die enkel op zaterdag de "beste plaatsen" bezetten om de winst "af te roomen".
* Sociale voorzieningen: Sectie C behandelt de problematiek van kooplieden die afhankelijk zijn van "de steun" (werkloosheidsuitkering/bijstand). Interessant is de juridische redenering dat men geen staangeld hoeft te betalen als men door het ontvangen van steun feitelijk niet mag werken.
* Administratieve proces: De handgeschreven noten tonen een ambtenaar die feiten verifieert, verwijst naar eerdere rapporten (1934) en vraagt om meer details ("Wie?"). Dit document bevindt zich in de historische context van het Amsterdamse marktwezen aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. In de jaren '30 nam de spanning op de markten toe door de economische crisis en de komst van vluchtelingen. De Albert Cuypmarkt en de markt op het Waterlooplein waren (en zijn) iconische locaties waar deze sociaal-economische spanningen direct zichtbaar waren. De vermelding van "Duitsche joden" is saillant; het illustreert hoe de overheid worstelde met de integratie van vluchtelingen in de lokale economie, terwijl men tegelijkertijd de belangen van de zittende Amsterdamse kooplieden probeerde te beschermen. De annotaties suggereren een lopend onderzoek naar de effectiviteit van het marktgeldstelsel en de rechtvaardigheid van de plaatsverdeling.

Samenvatting

  • Beleidsverandering: Het document legt de verschuiving vast van een streng verbod op vaste plaatsen voor buitenlanders (1934) naar een beperkte versoepeling in 1939 voor "gevestigde" vreemdelingen.
  • Demografie: De lijst met 33 vreemdelingen laat zien dat de grootste groep "Duitschers" (19 personen) betreft, wat in de context van 1939 duidt op de instroom van Joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland.
  • Marktdynamiek: Er is sprake van frictie tussen verschillende markten (Waterlooplein vs. Albert Cuypstraat). De tekst bekritiseert kooplieden die enkel op zaterdag de "beste plaatsen" bezetten om de winst "af te roomen".
  • Sociale voorzieningen: Sectie C behandelt de problematiek van kooplieden die afhankelijk zijn van "de steun" (werkloosheidsuitkering/bijstand). Interessant is de juridische redenering dat men geen staangeld hoeft te betalen als men door het ontvangen van steun feitelijk niet mag werken.
  • Administratieve proces: De handgeschreven noten tonen een ambtenaar die feiten verifieert, verwijst naar eerdere rapporten (1934) en vraagt om meer details ("Wie?").

Historische Context

Dit document bevindt zich in de historische context van het Amsterdamse marktwezen aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. In de jaren '30 nam de spanning op de markten toe door de economische crisis en de komst van vluchtelingen. De Albert Cuypmarkt en de markt op het Waterlooplein waren (en zijn) iconische locaties waar deze sociaal-economische spanningen direct zichtbaar waren. De vermelding van "Duitsche joden" is saillant; het illustreert hoe de overheid worstelde met de integratie van vluchtelingen in de lokale economie, terwijl men tegelijkertijd de belangen van de zittende Amsterdamse kooplieden probeerde te beschermen. De annotaties suggereren een lopend onderzoek naar de effectiviteit van het marktgeldstelsel en de rechtvaardigheid van de plaatsverdeling.

Kooplieden in dit dossier 62

A. Boersen Uilenburg — " —
A. Cuijpstr Waterlooplein
A. Cuypstraat Waterlooplein 89
A. Cuypstraat Waterlooplein
B. Schmiedemind Uilenburg v. Burg en Dijkema
B. Schmiedemind Uilenburg — " —
G. Burgers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg v. Burg.
G. Hillegers Uilenburg Renz en Uitvlugt
G. Hillegers Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Uitvlugt
J. J. Reenslag. Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Moerkerken en Bakker
J. Trapman Uilenburg — " —
J. v.d. Beek Uilenburg — " —
L. Scholten Uilenburg — " —
M.A.J. Roozen Uilenburg — " —
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 15 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 1 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 22 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Alle 62 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2