Archief 745
Inventaris 745-313
Pagina 305
Dossier 5
Jaar 1940
Stadsarchief

Handgeschreven nota/conceptrapportage met kanttekeningen.

Origineel

Handgeschreven nota/conceptrapportage met kanttekeningen. [Linksboven staat een cijfer 2, wat duidt op een vervolgpagina]

j. De Zaterdag ontvluchten op de Nieuwmarkt & het Waterlooplein bevordert men evenmin door Uilenburg op te heffen.
Of de kooplieden gaan niet staan,
of het publiek komt niet.

k. Uilenburg opheffen dupeert ± 500-tal kooplieden en het koopend publiek, dat Zondags tijd heeft.
Ik geef toe, dat Uilenburg de Zondagsrust belemmert, ik vind dat een euvel,
ik geef ook toe, dat Uilenburg zijn religieus motief voor een groot deel heeft verloren,
maar Uilenburg dat er nu eenmaal is, afbreken zonder meer, lijkt mij niet verantwoord.
Ook is die buurt niet erg voornaam,
Londen heeft ook een beroemde Zondagsmarkt, los v. religieus motief.

l. Bovendien zou men om redenen van Zondagsrust dan ook de venters en st. pl. houders op Zondag moeten verbieden.

m. Belemmeren zonder de vrees en uitsluitend de kooplieden v. W.pl. & Nieuwmarkt een plaats op een der andere markten, dan lukt dat niet, want dan gaan ze bedanken voor de vaste pl. aldaar en nemen losse plaatsen.
Dat beteekent de afbraak v. W.plein & Nieuwmarkt!!

n. Noch de bepaling van 3 dagen, noch die tot 5 uur staan, is waarom steeds over te klagen, al zit er wel iets in.
Tot 5 uur staan bezwaart voor koopli. die op sommige dagen niet voldoende handel hebben of verkoop kunnen bijv. visch, wild, gevogelte. Wat voor zin voor Zondagmarkt?
Bovendien bezwaar, dat geen bemiddeling geen plaats meer vinkt.

o. Trouwens op de meeste dagen staat de overgroote meerderheid van de vaste plaatshouders uitsluitend op één markt, n.l.:
in de S.C. str. van de 325 vaste pl. houders 270; (let wel de
in de Jodenb. [Jodenbreestraat] " " 194 " 110 (Daggelders!!
in de Kalvst. [Kalverstraat?] " " 228 " 183 (vallen slechts 1 dag verplicht!!)

Wat wilt u hiermee bereiken & waarom?
NB Ja, men bevordert dat dat men er weer afzonderlijk gaat staan en dus toch samen weer een aantal markten gaat bezetten, dan moet men in het [?] samen weer een euvel zien en daar tegen optreden. De zaak is niet eenvoudig!!

--- Het document is een kritisch betoog tegen het opheffen van de markt op Uilenburg en de beperking van marktactiviteiten op zondag. De auteur hanteert een pragmatische stijl en weegt economische belangen af tegen morele/religieuze bezwaren (de Zondagsrust).

  • Economische impact: De auteur waarschuwt dat het opheffen van de markt 500 kooplieden en een groot publiek dupeert. Hij wijst op het gevaar van een 'waterbedeffect': als men vaste standplaatsen te streng reguleert, vluchten kooplieden naar 'losse plaatsen', wat de gevestigde markten (Waterlooplein/Nieuwmarkt) ondermijnt.
  • Sociale dimensie: Er wordt verwezen naar de aard van de buurt (Uilenburg was een arme joodse buurt) en de vergelijking getrokken met Londen (waarschijnlijk de Petticoat Lane Market).
  • Regulering: De auteur bekritiseert specifieke regels, zoals de verplichting om tot 5 uur te blijven staan, wat ongunstig is voor handelaren in bederfelijke waren zoals vis en gevogelte.
  • Statistieken: In punt o wordt met cijfers onderbouwd dat veel kooplieden al feitelijk op één plek geconcentreerd zijn, wat suggereert dat verdere dwingende spreiding of beperking onnodig of contraproductief is.

--- Dit document moet worden geplaatst in de context van de stedelijke vernieuwing van Amsterdam en de discussies over de Zondagswet aan het eind van de 19e eeuw. De markten op Uilenburg en het Waterlooplein waren van oudsher nauw verbonden met de joodse bevolking van Amsterdam. Omdat de joodse marktkooplieden op zaterdag (sabbat) niet werkten, was de zondag voor hen de belangrijkste handelsdag.

De overheid probeerde in deze periode de zondagshandel te beperken om de christelijke zondagsrust te bevorderen. De auteur van dit stuk lijkt een ambtenaar of belangenbehartiger die waarschuwt voor de praktische en economische gevolgen van dergelijke ideologische ingrepen. De vrees voor "afbraak" van de markten en de complexiteit van de standplaatsenwetgeving staan hierbij centraal.

Samenvatting

Het document is een kritisch betoog tegen het opheffen van de markt op Uilenburg en de beperking van marktactiviteiten op zondag. De auteur hanteert een pragmatische stijl en weegt economische belangen af tegen morele/religieuze bezwaren (de Zondagsrust).

  • Economische impact: De auteur waarschuwt dat het opheffen van de markt 500 kooplieden en een groot publiek dupeert. Hij wijst op het gevaar van een 'waterbedeffect': als men vaste standplaatsen te streng reguleert, vluchten kooplieden naar 'losse plaatsen', wat de gevestigde markten (Waterlooplein/Nieuwmarkt) ondermijnt.
  • Sociale dimensie: Er wordt verwezen naar de aard van de buurt (Uilenburg was een arme joodse buurt) en de vergelijking getrokken met Londen (waarschijnlijk de Petticoat Lane Market).
  • Regulering: De auteur bekritiseert specifieke regels, zoals de verplichting om tot 5 uur te blijven staan, wat ongunstig is voor handelaren in bederfelijke waren zoals vis en gevogelte.
  • Statistieken: In punt o wordt met cijfers onderbouwd dat veel kooplieden al feitelijk op één plek geconcentreerd zijn, wat suggereert dat verdere dwingende spreiding of beperking onnodig of contraproductief is.

Historische Context

Dit document moet worden geplaatst in de context van de stedelijke vernieuwing van Amsterdam en de discussies over de Zondagswet aan het eind van de 19e eeuw. De markten op Uilenburg en het Waterlooplein waren van oudsher nauw verbonden met de joodse bevolking van Amsterdam. Omdat de joodse marktkooplieden op zaterdag (sabbat) niet werkten, was de zondag voor hen de belangrijkste handelsdag.

De overheid probeerde in deze periode de zondagshandel te beperken om de christelijke zondagsrust te bevorderen. De auteur van dit stuk lijkt een ambtenaar of belangenbehartiger die waarschuwt voor de praktische en economische gevolgen van dergelijke ideologische ingrepen. De vrees voor "afbraak" van de markten en de complexiteit van de standplaatsenwetgeving staan hierbij centraal.

Locaties

Amsterdam (verwijzingen naar Uilenburg Waterlooplein Jodenbreestraat).

Kooplieden in dit dossier 62

A. Boersen Uilenburg — " —
A. Cuijpstr Waterlooplein
A. Cuypstraat Waterlooplein 89
A. Cuypstraat Waterlooplein
B. Schmiedemind Uilenburg v. Burg en Dijkema
B. Schmiedemind Uilenburg — " —
G. Burgers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg v. Burg.
G. Hillegers Uilenburg Renz en Uitvlugt
G. Hillegers Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Uitvlugt
J. J. Reenslag. Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Moerkerken en Bakker
J. Trapman Uilenburg — " —
J. v.d. Beek Uilenburg — " —
L. Scholten Uilenburg — " —
M.A.J. Roozen Uilenburg — " —
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 15 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 1 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 22 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Alle 62 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2