Archief 745
Inventaris 745-313
Pagina 343
Dossier 23
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypte beleidsnota of voorstel (doorslag van een typoscript).

Origineel

Getypte beleidsnota of voorstel (doorslag van een typoscript). (Het document begint midden in een zin van punt 5)

daan zoodat zij op die plaatsen mede de vruchten kunnen plukken, van hetgeen door de ouders met het kind is opgebouwd.
6. Dezelfde faciliteiten onder dezelfde voorwaarden als onder 5 genoemd, behooren te worden toegepast op personeel en compagnons, die vaak met de plaatshouders en de marktplaatsen zijn samengegroeid en broodeloos zou worden door het verdwijnen van den patroon of compagnon.
7. De Uilenburgermarkt moet verdwijnen als zijnde in strijd met de grondgedachte van het Nederlandsche Volk. De godsdienstige overwegingen der joden spelen geen rol meer, op welke gronden deze markt jaren terug bij de wet werd geregeld. (wijziging Zondagswet). Deze markt kan 's Zaterdags gehouden worden op het Waterlooplein en omgeving met de kooplieden als aanvulling, genoemd onder sub 2 die van de overige markten verdwenen zijn. Op Israelitische feestdagen wordt deze markt de laatste jaren eveneens gehouden, in tegenstelling met een twaalf jaar terug, zoodat het op de sabbath evenmin bezwaarlijk kan zijn, dat de kooplieden van Uilenburg die toch in hoofdzaak tevens Waterlooplein kooplieden zijn, haar Zaterdag bezetten.
8. Elke vaste plaatshouder op een dagmarkt kan tevens vaste plaatshouders zijn op een weekmarkt. Het karakteristieke Amstelveld met zijn standwerkers en beesten, de Noordermarkt met haar schilderachtige omgeving, op Maandag gestoffeerd met uidragerijen. Dergelijke markten moeten behouden blijven.
9. Verboden wordt, dat een koopman zeven dagen per week kan markten, zooals thans het geval is, bijv. Maandag t.e.m. Vrijdag op het Waterlooplein, 's Zaterdags in de Dapperstraat of Sumatrastraat en 's Zondags op Uilenburg, hetgeen mogelijk is, zoolang deze markt niet verdwenen is. Het is bovendien oneerlijk tegenover de winkeliers, die wel gebonden zijn door de winkelsluitingswet.
10. Opheffing der markt in de Sumatrastraat en bijvoeging bij de dagmarkt in de Dapperstraat. Een groote, bloeiende markt is belangrijker dan versnipperde markten in Oost, terwijl de ruimte vrij is op de Dapperstraatmarkt.
11. Vroegere beëindiging der markten op Zaterdagavond.
12. Voorkeurskaarthouders worden Zaterdags een plaats toegewezen naar ouderdomsrecht, waarbij het aantal marktdagen, dat door hen in dezelfde week op de markt is doorgebracht, mede het plaatstoewijzingsrecht beinvloedt.

Hiermede meen ik thans te moeten sluiten. Het ventwezen is een vraagstuk op zichzelf, waar ook nog wel een woordje over te zeggen valt. * Ideologische lading: Punt 7 bevat expliciet antisemitische retoriek ("in strijd met de grondgedachte van het Nederlandsche Volk") en stelt voor om de Joodse markt op Uilenburg op te heffen. De argumentatie is dat religieuze rustdagen (Sabbat) niet langer gerespecteerd hoeven te worden door de overheid.
* Economische regulering: Er is een duidelijke drang naar ordening. Men wil voorkomen dat marktkooplieden zeven dagen per week werken (punt 9), wat wordt gezien als oneerlijke concurrentie voor winkeliers die aan de winkelsluitingswet gebonden zijn.
* Stadsplanning: Het document stelt een centralisatie van markten voor, zoals het samenvoegen van de Sumatrastraat-markt met de Dappermarkt (punt 10).
* Behoud van folklore: Ondanks de drang naar ordening, spreekt punt 8 de wens uit om "karakteristieke" markten zoals het Amstelveld en de Noordermarkt te behouden vanwege hun sfeer. Dit document is hoogstwaarschijnlijk een ambtelijk voorstel of een rapport van een marktmeester of een nationaalsocialistische functionaris in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De aanval op de Uilenburgermarkt past in het bredere patroon van de bezetter om de Joodse bevolking economisch te marginaliseren en hun tradities te ondermijnen. Uilenburg was het hart van de oude Joodse buurt; door deze markt op te heffen en te verplaatsen naar het Waterlooplein (waar de bezetter later een Joodse markt concentreerde voordat deportaties op grote schaal begonnen), werd de sociale en economische structuur van de buurt ontmanteld.

Samenvatting

  • Ideologische lading: Punt 7 bevat expliciet antisemitische retoriek ("in strijd met de grondgedachte van het Nederlandsche Volk") en stelt voor om de Joodse markt op Uilenburg op te heffen. De argumentatie is dat religieuze rustdagen (Sabbat) niet langer gerespecteerd hoeven te worden door de overheid.
  • Economische regulering: Er is een duidelijke drang naar ordening. Men wil voorkomen dat marktkooplieden zeven dagen per week werken (punt 9), wat wordt gezien als oneerlijke concurrentie voor winkeliers die aan de winkelsluitingswet gebonden zijn.
  • Stadsplanning: Het document stelt een centralisatie van markten voor, zoals het samenvoegen van de Sumatrastraat-markt met de Dappermarkt (punt 10).
  • Behoud van folklore: Ondanks de drang naar ordening, spreekt punt 8 de wens uit om "karakteristieke" markten zoals het Amstelveld en de Noordermarkt te behouden vanwege hun sfeer.

Historische Context

Dit document is hoogstwaarschijnlijk een ambtelijk voorstel of een rapport van een marktmeester of een nationaalsocialistische functionaris in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De aanval op de Uilenburgermarkt past in het bredere patroon van de bezetter om de Joodse bevolking economisch te marginaliseren en hun tradities te ondermijnen. Uilenburg was het hart van de oude Joodse buurt; door deze markt op te heffen en te verplaatsen naar het Waterlooplein (waar de bezetter later een Joodse markt concentreerde voordat deportaties op grote schaal begonnen), werd de sociale en economische structuur van de buurt ontmanteld.

Kooplieden in dit dossier 62

A. Boersen Uilenburg — " —
A. Cuijpstr Waterlooplein
A. Cuypstraat Waterlooplein 89
A. Cuypstraat Waterlooplein
B. Schmiedemind Uilenburg v. Burg en Dijkema
B. Schmiedemind Uilenburg — " —
G. Burgers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg — " —
G. Hillegers Uilenburg v. Burg.
G. Hillegers Uilenburg Renz en Uitvlugt
G. Hillegers Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Uitvlugt
J. J. Reenslag. Uilenburg — " —
J. Hillegers Uilenburg Moerkerken en Bakker
J. Trapman Uilenburg — " —
J. v.d. Beek Uilenburg — " —
L. Scholten Uilenburg — " —
M.A.J. Roozen Uilenburg — " —
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 12 October meerdere
Op Zaterdag 15 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 1 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Op Zaterdag 22 Februari meerdere
B.J. Maart meerdere
Alle 62 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2