Brief (ingezonden klacht). Een niet nader genoemde "Directeur" (vermoedelijk van de leerplicht of een schooltoezicht-instantie). [Kolom 1]
school thuis gehouden wat
U kunt laten informeeren zij
is op de Bizonder school voor
opleiding van Cristelijk Onderwijs
Lindengracht 83.
De Markt meester heeft daar
niet voor wezen, zien ze hem
aankomen dan gaat deze of gene
strantekker er achter zoo gouw
de Marktm. weg is weer dat kind
of (even haar vader die heeft nu
ijsverzuim)
maar die weet heele maal niets
van handel dus de zaak wordt
aan dat kind overgelaten wij had-
den al veel eerder moeten klagen
Kunt U Directeur daar iets tegen
doen? voor ons want U
begrijpt wel dat wij dan ook
onze kinderen achter een stal
kunnen zetten maar dat mag niet
Wij hopen dan ook dat U er
spoedig iets aan kunt doen

[Kolom 2]
om dat meisje achter de markt-
kraam te verwijderen zoo teeknen
wij
L. H. Aakten
Vele Sondemarkt
koopliede
Wij zullen U dankbaar blij-
ven dit schrijven bevat de zuivere
waarheid U kunt alles onderzoeken
dat dit meisje geexploiteert wordt
om koopvrouw te spelen

Bij voorbaat onze dank * Kern van de klacht: Een groep marktkooplieden klaagt over een meisje dat school verzuimt om in een marktkraam te werken. De schrijvers beschouwen dit als een vorm van uitbuiting ("geexploiteert") en oneerlijke concurrentie, aangezien zij hun eigen kinderen wel naar school moeten sturen.
* Omzeiling van toezicht: De brief beschrijft hoe de marktmeester wordt ontweken. Zodra hij in zicht komt, wordt het meisje gewaarschuwd door een handlanger (een "strantekker", mogelijk een verbastering van 'straatrakker' of een lokale term voor een uitkijk). Zodra de marktmeester weg is, neemt het kind haar plek weer in.
* Betrokken personen: Er wordt verwezen naar de vader van het meisje, die "ijsverzuim" zou hebben. Dit was een officieel erkende reden voor schoolverzuim in de winter (om te schaatsen of te werken op het ijs), maar volgens de brief wordt dit misbruikt om het kind op de markt te laten werken, terwijl de vader zelf niets van de handel begrijpt.
* Spelling en Stijl: De tekst bevat diverse oude spellingvormen (zoals "Bizonder", "Cristelijk", "Sondemarkt", "teeknen") en slordigheidsfouten die passen bij een schrijven uit de arbeidersklasse van die tijd. * Leerplicht: De brief is zeer waarschijnlijk geschreven kort na de invoering van de Leerplichtwet (1900). De spanning tussen de noodzaak voor arme gezinnen om kinderen te laten meewerken en de nieuwe wettelijke verplichting om ze naar school te sturen, is hier duidelijk voelbaar.
* Lindengracht: De Lindengracht in de Amsterdamse Jordaan was (en is) een bekende marktlocatie. Op nummer 83 was inderdaad een christelijke school gevestigd (de "School met den Bijbel").
* Zondagsmarkt: De vermelding van "Sondemarkt koopliede" duidt op de handel op zondag, wat in die tijd vaak onderwerp was van maatschappelijke en religieuze discussie.
* Sociaal-historisch belang: Dit document biedt een uniek inkijkje in de sociale controle binnen de marktgemeenschap en de vroege handhaving van de leerplicht in Amsterdam. Het toont aan dat de roep om handhaving niet alleen van de overheid kwam, maar ook van burgers die gelijke regels voor iedereen eisten. H. Aakten