Administratieve kaart/oproep van de Marktpolitie/Marktwezen Amsterdam. 23 oktober 1940 (met aantekeningen tot 6 november 1940). (Linkerkolom - gedrukt met handgeschreven aanvullingen)
No 33/94/1 M. 1940

Opgeroepen per
(datum) 23/10-'40.. (uur) ..9.......
wegens niet geregeld bezetten plaats
op de markt Westerstraat
pl. no V.K.K. 434

Gewaarsch. 24/6 '40 .
nooit geweest

Aan H. H. Hangjas
Valckenierstraat 17-I

(Rechterkolom bovenaan - handgeschreven)
H. Hangjas is een Hand-
werker; Hij werkt zoodanig
dat hij daardoor het geregelde
verkeer tusschen de kramen
belemmerd, m.i. behoort
hem geen plaats toegewezen
te worden 26-10-40 [Paraaf]

(Rechterkolom onderaan - Aanteekeningen Inspecteur)
Aanteekeningen Inspecteur:
Zal drie maal in
de vier weken gaan
staan.
Hr. Wolff.

U heeft aan Hangjas 23-10-'40
een voorkeurkaart de Heer
laten uitreiken, dus
kan hem geen plaats worden ge-
weigerd. Indien hij last veroor-
zaakt heeft Hr. v. Hus altijd nog
plaats uitreiking geweigerd.
30-10-40
Hr. de Wolff [Paraaf]

nogmaals ter kennisneming de Heer
Opb. 6/11'40 [Paraaf] [Stempel R 315 / P 10 '40] Dit document is een dossierkaart van het Amsterdamse marktwezen betreffende Hartog Hangjas. De kaart legt een discipline-traject vast:
1. Het verzuim: Hangjas wordt opgeroepen omdat hij zijn vaste plek op de Westerstraat (V.K.K. 434) niet inneemt. Er is een eerdere waarschuwing uit juni 1940 genoteerd en de opmerking "nooit geweest" suggereert dat hij de plek wel toegewezen kreeg, maar niet effectief gebruikte.
2. De klacht: Op 26 oktober noteert een beambte dat Hangjas als "handwerker" (iemand die ter plekke reparaties uitvoert of goederen bewerkt) de doorgang voor het publiek belemmert. Het advies is om hem geen plaats meer te gunnen.
3. De ambtelijke correctie: Op 30 oktober grijpt de heer De Wolff in. Hij wijst erop dat Hangjas op 23 oktober reeds een "voorkeurkaart" heeft ontvangen. Hierdoor heeft hij formeel recht op een plek en kan hem de toegang niet zomaar ontzegd worden op basis van subjectieve hinder, tenzij er sprake is van expliciete overlast waarbij een hogere functionaris (Hr. v. Hus) moet ingrijpen. Het document dateert van oktober 1940, de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. De naam Hangjas is een bekende Joodse familienaam in Amsterdam; Hartog Hangjas (geboren 1902) woonde inderdaad op het adres Valckenierstraat 17-I.

De kaart illustreert de bureaucratische omgang met marktkooplieden vlak voordat de anti-Joodse maatregelen de overhand namen. Vanaf 1941 werden Joodse kooplieden immers geweerd van de reguliere markten (zoals de Westerstraat) en verbannen naar speciale "Joodse markten". In oktober 1940 werd de strijd nog gevoerd op basis van marktreglementen en administratieve voorkeurrechten. Hartog Hangjas werd in 1943 in Sobibor vermoord; dit document is een van de laatste tastbare bewijzen van zijn pogingen om in zijn levensonderhoud te voorzien tijdens de bezetting. H. Hangjas H.H. Hangjas I. Marktwezen