H. Hangjas

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

In deze brief verzoekt de heer H. Hangjas om een gunst met betrekking tot zijn werkzaamheden als marktkoopman. De kernpunten zijn: 1. **Ervaring:** De schrijver benadrukt dat hij reeds meer dan 20 jaar ervaring heeft en een vaste standplaats bezit op de bekende Dapper markt in Amsterdam. 2. **Economische noodzaak:** Hij geeft aan dat hij normaal gesproken dagelijks verschillende markten bezoekt, maar dat de economische situatie ("de zeer slechte tijd") het hem onmogelijk maakt om daar momenteel voldoende te verdienen. 3. **Het verzoek:** Hij vraagt toestemming om op zaterdag de plaats van zijn vrouw in te nemen. De brief breekt af bij de vermelding van een bijgevoegd bewijs (waarschijnlijk een medische verklaring of een ander officieel document), wat suggereert dat zijn vrouw verhinderd is. De toon van de brief is uiterst beleefd en formeel ("WelEd. Heer", "Uwe beleefde medewerking"), wat typerend is voor dergelijke verzoekschriften aan de overheid in die tijd.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer H. Hangjas om een gunst met betrekking tot zijn werk als marktkoopman. Hij voert aan dat hij al meer dan 20 jaar een vaste standplaats heeft in de Dapperstraat. Vanwege de "zeer slechte tijd" (economische malaise) kan hij op andere markten die hij dagelijks bezoekt niet meer voldoende verdienen. Daarom vraagt hij beleefd of hij op zaterdagen de plaats van zijn vrouw mag innemen. Hij verwijst naar een bijgevoegd bewijs (waarschijnlijk betreffende de reden waarom zijn vrouw de plaats niet zelf kan innemen, zoals ziekte of arbeidsongeschiktheid). De brief breekt onderaan de pagina af midden in een zin. De toon is uiterst beleefd en formeel, wat gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd. Het handschrift is een vlot, Geoefend cursief.

Administratieve correspondentie (handgeschreven brief/notitie).

* **Inhoud:** De marktopziener (J. Renz) adviseert de Inspecteur om akkoord te gaan met een verzoek van de heer H. Hangjas betreffende standplaats nummer 1 op de Dappermarkt. De toestemming moet gelden tot 15 mei 1939. Er wordt echter een financiële voorwaarde gesteld: de schoonvader van Hangjas moet de dagplaatsvergoeding betalen. * **Functie:** Het document dient als officieel advies binnen de gemeentelijke marktadministratie. * **Opmerkelijke details:** Onderaan staat de naam van een assistent, Salomon Groen, met zijn adres (Nieuwe Achtergracht 24). De toevoeging "geb:" (geboortedatum) is opengelaten.

Administratieve brief/notitie betreffende een marktvergunning.

In dit schrijven adviseert de marktopziener (J. Renz) positief over een verzoek van een marktkoopman genaamd H. Hangjas. Hangjas bezet standplaats nummer 1 (waarschijnlijk op de Dappermarkt). Het verzoek betreft een tijdelijke regeling tot 15 mei 1939. Er wordt een specifieke financiële voorwaarde gesteld: de schoonvader van Hangjas moet een 'dagplaats' betalen. Onderaan het document worden de gegevens van de assistent genoteerd: **Salomon Groen**, wonende aan de Nieuwe Achtergracht 24 in Amsterdam. De geboortedatum is open gelaten. Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de vooroorlogse periode, geschreven met een vulpen of kroontjespen op gelinieerd papier.

Ambtelijke notitie / advies met betrekking tot marktstandplaatsen.

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van de heer H. Hangjas, een marktkoopman op de Dappermarkt (standplaats nr. 1). Hij verzoekt om tijdelijke vervanging op de zaterdagen tot 14:00 uur vanwege de zwangerschap van zijn echtgenote. Hij wil zich laten vervangen door zijn schoonvader (in de tekst genoemd als J. Groen, maar onderaan lijkt een andere naam, P. de Boer, als officiële vervanger genoteerd). * **Besluit:** De adviserende ambtenaar (mogelijk Hi. Ring of de Meer) heeft geen bezwaar, mits beperkt tot een periode van drie maanden. Er wordt verwezen naar ondersteunende bewijslast: een rapport van de Chef Marktopzicht en een doktersverklaring. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk currens uit de jaren '30. Er zijn diverse doorhalingen en tussenvoegingen die duiden op een concept-advies dat later is geformaliseerd.

Dienstbrief van de gemeente Amsterdam (Marktwezen).

Het document is een officiële aanzegging van de dienst Marktwezen Amsterdam aan een marktkoopman of sollicitant, de heer H. Hangjas. De kern van de brief is een laatste waarschuwing: omdat de geadresseerde zijn voorkeurskaart voor de markt in de Albert Cuypstraat niet regelmatig heeft gebruikt, dreigt hij conform het reglement van de wachtlijst (sollicitantenlijst) te worden verwijderd. De toon is strikt bureaucratisch en formeel, gebruikmakend van archaïsche spellingen zoals 'schriftelyke', 'inschryving' en 'myn'. De geadresseerde wordt gesommeerd om drie dagen na dagtekening (op 13 oktober) op het hoofdkantoor aan de Jan van Galenstraat te verschijnen voor een gesprek met de inspecteur, alvorens de definitieve beslissing tot schrapping wordt genomen.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële toestemming aan de heer H. Hangjas om zich op zijn marktplaats op de Dappermarkt te laten vervangen door zijn schoonvader, de heer S. Groen. * **Beperkingen:** De toestemming is gebonden aan specifieke voorwaarden: het geldt alleen voor de zaterdagen, enkel tot 14:00 uur ('2 uur n.m.'), en voor een maximale duur van drie maanden vanaf de dagtekening van de brief. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke spelling en stijl van de jaren dertig, herkenbaar aan termen als "hierby", "dato dezes" (vanaf deze datum) en "des Zaterdags". * **Vorm:** Het document bevat administratieve codes die duiden op een zorgvuldige archivering en registratie door de betreffende gemeentelijke dienst.

Administratieve oproepingskaart (marktwezen).

Dit document is een officiële kaart betreffende het toezicht op de Amsterdamse markten. De heer H. Hangjas, woonachtig aan de Valckenierstraat 17-hoog, was de houder van een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt (geregistreerd onder V.K.K. 447, waarschijnlijk 'Vaste Kraam Kaart'). Hij werd opgeroepen om op 13 oktober 1939 om 09:00 uur te verschijnen voor een verhoor of toelichting, omdat hij zijn standplaats "niet geregeld" bezette. Dit was een overtreding van de marktverordening; marktkooplieden waren verplicht hun plek daadwerkelijk te gebruiken om leegloop op de markt te voorkomen. Uit de aantekeningen van de inspecteur blijkt dat de heer Hangjas niet op de afspraak is verschenen ("geen gevolg gegeven"). De inspecteur heeft daarop direct geadviseerd om de vergunning of de standplaats in te trekken ("intrekken").

Officieel schrijven/correspondentie (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen).

* **Inhoud:** De directeur (vermoedelijk van de Amsterdamse marktdienst) legt een voorwaardelijke straf op aan de heer H. Hangjas. De reden is dat Hangjas zich zonder toestemming heeft laten assisteren op de Albert Cuypmarkt, ondanks een eerdere waarschuwing in augustus van datzelfde jaar. * **Sanctie:** De straf betreft het ontzeggen van het recht op een marktplaats voor de duur van één dag. Deze straf wordt echter alleen uitgevoerd als de betrokkene binnen een jaar opnieuw een overtreding ("laakbare handeling") begaat op een Amsterdamse markt. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar artikel 39 lid 1 van het "Reglement op de Markten". * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands uit het interbellum, gekenmerkt door termen als "jl." (jongstleden), "dezerzijds", "ter stede" en "dato dezes".

Officiële brief / Ambtelijke correspondentie

* **Inhoud:** De brief is een formele aanzegging dat de heer Hangjas van de sollicitantenlijst voor de markt in de Westerstraat dreigt te worden geschrapt. De reden hiervoor is dat hij zijn 'voorkeurskaart' niet regelmatig heeft gebruikt, ondanks een eerdere waarschuwing. Hij wordt ontboden voor een gesprek met de inspecteur om een definitief besluit te voorkomen. * **Stijl en Spelling:** Het document hanteert de toenmalige ambtelijke spelling (bijv. *schriftelyke*, *inschryving*, *myn*, *October*). De toon is zakelijk en dwingend, verwijzend naar specifieke reglementen (Artikel 10 van het Reglement op de Markten). * **Formulierkenmerken:** Het document is opgesteld op een standaardformulier ("A.Z. MODEL NO. 8"), gedrukt in 1938, wat wijst op een gestandaardiseerde bureaucratische procedure binnen de gemeente. De vette tekst bij "Westerstraat" en de datum van de oproep suggereert dat deze specifiek voor deze brief zijn getypt op een invulformulier.

Administratieve kaart/oproep van de Marktpolitie/Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een dossierkaart van het Amsterdamse marktwezen betreffende Hartog Hangjas. De kaart legt een discipline-traject vast: 1. **Het verzuim:** Hangjas wordt opgeroepen omdat hij zijn vaste plek op de Westerstraat (V.K.K. 434) niet inneemt. Er is een eerdere waarschuwing uit juni 1940 genoteerd en de opmerking "nooit geweest" suggereert dat hij de plek wel toegewezen kreeg, maar niet effectief gebruikte. 2. **De klacht:** Op 26 oktober noteert een beambte dat Hangjas als "handwerker" (iemand die ter plekke reparaties uitvoert of goederen bewerkt) de doorgang voor het publiek belemmert. Het advies is om hem geen plaats meer te gunnen. 3. **De ambtelijke correctie:** Op 30 oktober grijpt de heer De Wolff in. Hij wijst erop dat Hangjas op 23 oktober reeds een "voorkeurkaart" heeft ontvangen. Hierdoor heeft hij formeel recht op een plek en kan hem de toegang niet zomaar ontzegd worden op basis van subjectieve hinder, tenzij er sprake is van expliciete overlast waarbij een hogere functionaris (Hr. v. Hus) moet ingrijpen.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Administratieve lijst/register, vermoedelijk van de Joodse Raad voor Amsterdam.

Dit document is een administratieve registratie van Joodse markthandelaren of bewoners in de Amsterdamse wijk **Uilenburg**. De nadruk ligt op de toewijzing van specifieke marktvergunningen (dagmarkten en weekendmarkten) in een periode waarin de bewegingsvrijheid en economische mogelijkheden van de Joodse bevolking door de bezetter extreem werden ingeperkt. De kleurcodes en symbolen wijzen op een strikt beheerde organisatie van de handel. De letters 'N' en 'A' in de rechterkolommen kunnen verwijzen naar statuscodes (bijvoorbeeld 'Nederlander' of een specifieke afdeling van de Joodse Raad). De getallen uiterst rechts lijken volgnummers of dossiernummers te zijn die corresponderen met een kaartsysteem. Opvallend zijn de rode cirkels met nummers (36 t/m 39), wat kan duiden op een specifieke selectie of mutatie voor die personen.

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

De brief is een formeel verzoek van Hartog Hangjas aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de marktmeester of de inspectie der markten). De toon is beleefd en onderdanig, passend bij de tijdgeest ("Weledele Heer", "Uw. Dien."). De kern van het verzoek is financieel: Hangjas vraagt om kwijtschelding of uitstel van het marktgeld voor zijn standplaats (nummer 178, textiel) op de Joodse markt aan de Joubertstraat. De reden die hij opgeeft is aangrijpend: hij kan niet meer werken omdat hij "naar een kamp moet". Hij refereert aan de "werkverruiming", een term die door de bezetter werd gebruikt voor de tewerkstelling van Joodse mannen in werkkampen binnen Nederland, wat vaak een voorbode was voor deportatie.

M. de Haan.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE (Bovenaan links) J. v. Druijne S. Engelsman J. Goudketting G. Hanou W.F. Hoekstra

- 3 -

# TRANSCRIPTIE v. Mathijsen C.M. Lintjens