Vakblad / Officieel mededelingenblad voor de handel in aardappelen, groenten en fruit. Vrijdag 12 Januari 1940 ### [PAGINA 6 - KOLOM 1 & 2]

CENTRAAL ORGAAN
Vrijdag 12 Januari 1940.

(Vervolg Art. 13)
en landbouwerwten, anders dan bewerkt of verwerkt, is verboden.
2. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. indien de gewassen zijn bestemd voor gebruik ter plaatse van het voorhanden of in voorraad hebben;
b. ten aanzien van den teler voor zoover betreft door hem rechtmatig geteelde gewassen;
c. ten aanzien van den aangeslotene E, ingedeeld in één of meer der groepen kleinhandelaren, groothandelaren, exporteurs voor zoover betreft door hem rechtmatig geteelde gewassen en gewassen niet van eigen teelt afkomstig;
d. ten aanzien van den aangeslotene E, ingedeeld in de groep pachters van oogstgevoel fruit, voor zoover betreft door hem rechtmatig uit pacht verkregen fruit;
e. ten aanzien van aangeslotenen G;
f. ten aanzien van aangeslotenen F en aangeslotenen H, voor zoover betreft gewassen, als bewerker of verwerker waarvan zij zijn toegelaten;
g. voor zoover betreft aardappelen in het vorig teeltjaar geoogst en met ingang van den door Onzen Minister ingevolge artikel 11, lid 3, onder f bepaalden datum, voor zoover betreft aardappelen in dit teeltjaar geoogst;
h. ten aanzien van de warmoezerijgewassen door Onzen Minister aangewezen ingevolge artikel 11, lid 3, onder i.

Art. 13.
1. Aan telers van warmoezerijgewassen, fruit, aardappelen, asperges, koolrapen, zaaiuien en landbouwerwten is het aanvoeren of doen aanvoeren ter veiling van evengenoemde gewassen, hetwelk, indien daaromtrent door of vanwege Onzen Minister regelen ter bevordering van een doelmatigen aanvoer zijn gesteld, niet aan zoodanige regelen voldoet, verboden.
2. De regelen, in het vorig lid bedoeld, welke beperkingen zoowel als een tijdelijk verbod van den aanvoer kunnen inhouden, kunnen afzonderlijk worden gesteld:
a. voor verschillende gewassen en tijdvakken;
b. voor verschillende veilingen, waarop de aanvoer geschiedt.

Art. 14. Kwaliteitseischen.
1. Het is aan een aangeslotene G verboden warmoezerijgewassen, fruit, aardappelen, asperges, koolrapen, zaaiuien en landbouwerwten te veilen:
a. indien die gewassen niet voldoen aan door of vanwege Onzen Minister te stellen kwaliteitseischen, noch zijn gesorteerd, van benaming voorzien, verzorgd en verpakt volgens goed handelsgebruik of door of vanwege Onzen Minister daaromtrent nader te stellen regelen;
b. beneden een door of vanwege Onzen Minister te bepalen prijs per eenheid;
c. anders dan met inachtneming van het bepaalde in de afzetregeling, bedoeld in artikel 11, lid 2, onder a;
d. anders dan met inachtneming van het bepaalde in de aanvoerregeling bedoeld in artikel 13.
2. De eischen zoowel als de prijs in het vorig lid bedoeld kunnen verschillend worden gesteld voor de verschillende soorten, variëteiten, kwaliteiten, maten en verpakkingen der gewassen, voor verschillende tijdvakken, alsmede naargelang van de bestemming der gewassen.
3. Het bepaalde in het eerste lid geldt niet voor de aldaar bedoelde gewassen, welke in opdracht van de Centrale worden geveild.

Art. 15.
1. Aan aangeslotenen E, dan wel aan aangeslotenen, behoorende tot één of meer door Onzen Minister aan te wijzen groepen van dezen; is het voorhanden of in voorraad hebben, verhandelen of afleveren van warmoezerijgewassen, fruit, aardappelen, asperges, zaaiuien, koolrapen en landbouwerwten verboden, waarvan de kwaliteit, de sorteering, benaming, verzorging of verpakking, ingeval daaromtrent door Onzen Minister eischen zijn gesteld, niet aan zoodanige eischen voldoen.
2. De eischen, in het vorig lid bedoeld, kunnen afzonderlijk worden gesteld:
a. voor verschillende gewassen en tijdvakken;
b. voor verschillende groepen van aangeslotenen E;
c. naargelang het voorhanden of in voorraad hebben, verhandelen of afleveren betreft.

Art. 16. Afgekeurde en doorgedraaide producten.
Ter veiling aangevoerde warmoezerijgewassen, fruit, aardappelen, asperges, koolrapen, zaaiuien en landbouwerwten, welke hetzij aldaar zijn afgekeurd ingevolge het bepaalde in artikel 14, lid 1 onder a, hetzij den door Onzen Minister vast te stellen minimumprijs, bedoeld in artikel 14, lid 1 onder b, niet opbrengen, moeten aldaar door de telers dier producten aan de Centrale worden ingeleverd.

Art. 17. Conserveeren.
1. Het bewerken en verwerken van fruit, warmoezerijgewassen, asperges en landbouwerwten is verboden.
2. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. indien het bewerken of verwerken geschiedt voor verbruik ter plaatse;
b. ten aanzien van bewerkers of verwerkers, wier gezamenlijke jaarproductie van de in het eerste lid genoemde gewassen niet meer bedraagt dan een door Onzen Minister te bepalen aantal kilogrammen;
c. ten aanzien van aangeslotenen F voor zoover betreft het bewerken en verwerken van warmoezerijgewassen, asperges en landbouwerwten, mits het geschiedt met inachtneming van door Ons te stellen voorwaarden, welke voorwaarden mede kunnen inhouden het betalen of het aangaan van de verplichting tot betaling van een door Onzen Minister vast te stellen bedrag per daarbij te noemen eenheid ten behoeve van het Fonds;
d. ten aanzien van aangeslotenen H voor zoover betreft het bewerken en verwerken van fruit.

Art. 18.
1. Het verhandelen of afleveren van bewerkt of verwerkt fruit en van bewerkte of verwerkte warmoezerijgewassen, asperges en landbouwerwten is verboden.
2. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. voor zoover het betreft gewassen, welke bewerkt of verwerkt zijn geïmporteerd;
b. voor het verhandelen of afleveren in inrichtingen, bestemd voor het gebruik ter plaatse van verhandelen en afleveren;
c. indien het verhandelen of afleveren geschiedt door bewerkers of verwerkers, als bedoeld in artikel 17, lid 2, onder b, voor zoover betreft door hen rechtmatig bewerkte of verwerkte gewassen;
d. ten aanzien van aangeslotenen F en aangeslotenen H voor zoover betreft door hen rechtmatig bewerkte of verwerkte gewassen mits de verpakking dier gewassen op duidelijk kenbare wijze voorzien is van één of meer door Onzen Minister vast te stellen merken of kenteekenen, welke merken of kenteekenen verschillend kunnen zijn naargelang van de herkomst, de soort, de variëteit of kwaliteit van die gewassen of de soort van de verpakking;
e. ten aanzien van anderen dan aangeslotenen F en aangeslotenen H, voor zoover niet van toepassing is het bepaalde in lid 2, onder a, b of c, indien de verpakking der bewerkte of verwerkte gewassen voorzien is van één of meer merken of kenteekenen, als bedoeld in dit lid onder d.

Art. 19.
1. Het voorhanden of in voorraad hebben van bewerkt of verwerkt fruit of van bewerkte of verwerkte warmoezerijgewassen, asperges en landbouwerwten is verboden.
2. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. voor zoover betreft gewassen, welke bewerkt of verwerkt zijn geïmporteerd;
b. indien de gewassen zijn bestemd voor gebruik ter plaatse van het voorhanden of in voorraad hebben;
c. ten aanzien van bewerkers en verwerkers voor zoover betreft door hen rechtmatig bewerkte of verwerkte gewassen;
d. ten aanzien van anderen dan aangeslotenen F en aangeslotenen H, voor zoover niet van toepassing is, indien de verpakking der gewassen voorzien is van één of meer merken of kenteekenen, als bedoeld in artikel 18, lid 2, onder d.

Art. 20.
1. Het opweeken van droge erwten is verboden.
2. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. indien het geschiedt voor verbruik ter plaatse;
b. voor verwerking tot door Onzen Minister aan te wijzen producten;
c. voor zoover betreft door Onzen Minister aan te wijzen soorten van droge erwten.
3. Het voorhanden of in voorraad hebben van opgeweekte droge erwten is verboden.
4. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. bij bestemming tot verbruik ter plaatse van het voorhanden of in voorraad hebben;
b. indien het betreft door Onzen Minister ingevolge het bepaalde in lid 2, onder c, aangewezen producten;
c. voor zoover betreft door Onzen Minister ingevolge het bepaalde in lid 2, onder c, aangewezen soorten van droge erwten.
5. Het verhandelen of afleveren van opgeweekte droge erwten is verboden.
6. Het verbod, gesteld in het vorig lid, geldt niet:
a. indien het betreft door Onzen Minister ingevolge het bepaalde in lid 2, onder b, aangewezen producten;
b. voor zoover betreft door Onzen Minister ingevolge het bepaalde in lid 2, onder c, aangewezen soorten van droge erwten.

Art. 21.
1. Dit Besluit kan door Ons te allen tijde geheel of gedeeltelijk worden ingetrokken.
2. Van het bepaalde in de artikelen 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 en 20 van dit besluit kan door Ons al dan niet onder daarbij te stellen voorwaarden geheel of gedeeltelijk ontheffing worden verleend.

Art. 22.
Dit Besluit kan worden aangehaald onder den titel: „Crisis-Tuinbouwbesluit 1940 I".

[PAGINA 6 - ONDER]

FAILLISSEMENTEN.
In staat van faillissement verklaard:
Tj. Boomsma, visch- en fruithandelaar, te Surhuisterveen, op 4 Januari 1940. Rechter-commissaris Mr. S. N. van Opstall. Curator Mr. J. B. J. Heymeyer te Leeuwarden, Sophialaan 5.

Beëindigd:
het faillissement van de N. V. Groentenexport v/h. W. Slügter, te Venlo; door het verbindend worden der eenige uitdeelingslijst.

[PAGINA 7]

FRUIT, GROENTEN, AARDAPPELEN, CONSERVEN, ZUIDVRUCHTEN, COMESTIBLES, DELICATESSEN, ENZ.

Heeft concurrentie waarde?
Gezonde concurrentie is leven.

Ziet middenstander, zoo ongeveer dacht ik toen ik overwoog of, en zoo ja, welke waarde concurrentie heeft.
Concurrentie is eigenlijk met een gewoon Nederlandsch woord te vertalen als: strijd voor het bestaan. Bestond er dus heelemaal geen concurrentie, och, menig ondernemer zou heel rustig indommelen en nooit geen „begeerlijk resultaat” bereiken. Het initiatief om eens een plan, een gedachte uit te werken zou bij de meesten ontbreken. Wij zouden dan veel „ambtelijke” winkeliers krijgen, zoo’n soort bureaucraten; Pasjes-menschen, die in hun afgemetenheid de wereld heel saai zouden maken. Concurrentie is de levensberinger in alle groepen van het zakenleven. Vandaar ook wel het feit, dat, wanneer ik schrijf over concurrentie, ik bedoel heel eerlijke, logische, royale en op gezond koopmanschap berustende concurrentie. Maar juist die goede actieve concurrentie houdt den man wakker, zorgt voor een blijvende activiteit, die ieder mensch noodig heeft. Er is ook buiten het winkeliersleven concurrentie bij de vleet.

(Fragment middenkolom)
Stelt Uzelf een grens.
Ziet eens, winkelier, gij hebt een doel bij Uw zakelijk pogen, heel begrijpelijk en erg noodzakelijk. Nu gaat het er bij de concurrentie niet om, om Uw collega er onder te krijgen, maar wel hoe Uzelf meer winst kunt maken. En daarom is de eerste vereischte, dat U als koopman Uzelf een taak oplegt, een doel stelt in Uw onderneming. Uw concurrentiezucht moet op een reëel vlak komen, moet U helpen dat doel te bereiken.

B. TERSTEEG.

Winter en vorstschade.
Nu het er naar uit ziet, dat het weer eens een ouderwetsche winter zal worden, kan het van belang zijn, dat wij eens enkele nuttige wenken geven omtrent vorstschade en wat te doen tegen vorstschade.
[...]
P. E.

MEDEDEELINGEN.
Denaturatie aardappelen.

Blijkens mededeeling in de Staatscert. van 5 en 6 Jan. jl. heeft het Dag. Bestuur der Stichting Nederlandsche Akkerbouw-Centrale ter vergadering van 5 Dec. ’39 besloten:
I. in te trekken het bepaalde onder II en III van Bestuursbesluit No. 968 (Denaturatie aardappelen);
II. de vereischten, bedoeld in artikel 3 lid 2 onder c van het Reglement Steun Aardappelen (oogst 1939), onverminderd het bepaalde in dat artikel en in artikel 3 lid 4 van dat Reglement, gedurende dit teeltjaar vast te stellen als volgt:
de aardappelen mogen niet zijn:
1. zgn. „natrotte” aardappelen,
2. bevroren aardappelen,
3. bezet met spruiten,
4. bezet met grond;
III. het percentage tarra, bedoeld in artikel 3 lid 2 onder c van het voornoemd Reglement, op 50 ingeval gedenatureerd wordt door middel van stoom en op 25 ingeval op andere wijze gedenatureerd wordt;
[...]
Dit besluit is reeds in werking getreden en kan worden aangehaald als Bestuursbesluit No. 1074 (Denaturatie aardappelen). * Juridisch kader: Het document bevat een groot deel van het "Crisis-Tuinbouwbesluit 1940 I". Dit was een noodwet uit de periode van de mobilisatie (vlak voor de Duitse inval), bedoeld om de productie en distributie van voedsel streng te reguleren. Het verbiedt bijvoorbeeld de ongecontroleerde verwerking van groenten en fruit zonder ministeriële toestemming.
* Economische visie: Het artikel van B. Tersteeg over "concurrentie" weerspiegelt de tijdgeest: een pleidooi voor "gezonde" concurrentie (gebaseerd op kwaliteit en initiatief) tegenover een gevreesde "bureaucratisering" of "verslapping" van de middenstand.
* Landbouwpraktijk: De sectie over "Denaturatie aardappelen" is technisch interessant. Denatureren (het ongeschikt maken voor menselijke consumptie, vaak om overschotten weg te werken of veevoer te creëren) was een methode van marktregulering. De tekst specificeert dat bevroren of rotte aardappelen hiervoor niet in aanmerking kwamen. Dit document stamt uit januari 1940, de periode van de "Schemeroorlog" (Phoney War). Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de economie stond volledig in het teken van de oorlogsdreiging. De overheid greep diep in de markt in via de "Crisis-instellingen" (zoals de Nederlandsche Akkerbouw-Centrale) om voedselvoorziening te garanderen en prijsinstabiliteit te voorkomen. De strenge winter van 1939-1940 (genoemd in het artikel over vorstschade) zorgde bovendien voor extra uitdagingen voor de opslag van aardappelen en groenten. B. Tersteeg J. Heymeyer N. van Opstall V. Groentenexport W. Sl