Dienstmededeling / Circulaire 30 december 1940 De Directeur (waarnemend) van het Marktwezen, Amsterdam [Briefhoofd]
MARKTWEZEN - AMSTERDAM.

No. 37/183/1 M.

AMSTERDAM-W., 30 December 1940.
Jan van Galenstraat 14.
Telefoon 85151.

Aan H.H. Huurders op de Centrale Markt.

In verband met de schaarschte aan materialen, breng ik het volgende onder Uw aandacht.

Herhaaldelyk is het 's winters voorgekomen, dat in vele by U in gebruik zynde onderdeelen van de Centrale Markt, beschadigingen door bevriezen van de waterleidingen is geconstateerd. Tot nog was het mogelyk deze beschadigingen weer te repareeren. Het staat te bezien, of dit onder de huidige omstandigheden mogelyk is.

Door het in acht nemen van de volgende wenken is vorstschade gewoonlyk te voorkomen.

1e. Sluit de ramen, vooral W.C. raampjes; laat het W.C.-reservoir leegloopen, zet den trekker strak en gooit een klein beetje zout in het reservoir.

2e. Tapt Uw waterleiding geheel af door met openstaande kranen de hoofdkraan te sluiten en het zich daarboven bevindende aftapkraantje te openen. De kranen moeten hierna weer gesloten worden.

3e. Leidingen, die aan buitenmuren zyn gelegen, moeten goed omwikkeld worden met kranten of anderszins, vooral het gedeelte leiding, dat zich onder de hoofdkraan bevindt.

4e. By strenge vorst kan het ook noodig zyn een weinig zout in het water te gooien, dat in de closetpot blyft staan.

Wanneer blykt, dat niet aan deze wenken is voldaan, zal dezerzyds niet voor reparatie kunnen worden gezorgd.

Ik vertrouw, dat van een en ander goede nota zal worden genomen.

J/G

De Directeur,
[Handtekening]
WND. Dit document is een officiële waarschuwing aan de huurders van de Centrale Markt in Amsterdam (gelegen aan de Jan van Galenstraat). De kern van de boodschap is een dringende oproep tot preventieve maatregelen tegen vorstschade.

De tekst hanteert een zakelijke, directieve toon. Opvallend is de spelling: er wordt consequent een "y" gebruikt waar we tegenwoordig "ij" zouden verwachten (beschadigingen, zynde, mogelyk), wat typerend is voor de administratieve stijl van die periode.

De instructies zijn zeer praktisch van aard:
* Het isoleren van leidingen met kranten.
* Het gebruik van zout om bevriezing van stilstaand water in reservoirs en closetpotten te voorkomen.
* De nadruk op het volledig aftappen van de leidingen via de hoofdkraan.

De directeur stelt een duidelijk ultimatum: als de schade ontstaat door nalatigheid (het niet opvolgen van de "wenken"), zal de dienst niet voor reparatie zorgdragen. Dit duidt op een verschuiving van de verantwoordelijkheid naar de huurder. Het document dateert van 30 december 1940, ruim een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De "huidige omstandigheden" waar de tekst naar verwijst, duiden op de oorlogssituatie.

1. Schaarschte aan materialen: Door de Duitse bezetting werden veel grondstoffen (zoals lood en koper voor waterleidingen) gevorderd voor de Duitse oorlogsindustrie of waren ze simpelweg niet meer leverbaar via de normale handelskanalen. Reparatieonderdelen waren daardoor uiterst schaars.
2. Klimaat: De winter van 1940-1941 was bijzonder streng. Eind december 1940 zette de vorst in, wat de urgentie van dit schrijven verklaart.
3. Locatie: De Centrale Markt (nu het Food Center Amsterdam) was en is de vitale spil voor de voedselvoorziening van de stad. Schade aan de infrastructuur aldaar zou de distributie van goederen in een toch al moeilijke tijd verder kunnen ontregelen.
4. Ondertekening: De afkorting "WND." onder de handtekening staat voor 'waarnemend'. Dit kan erop duiden dat de eigenlijke directeur was ontslagen (bijvoorbeeld vanwege Joodse afkomst of politieke onbetrouwbaarheid volgens de bezetter) of elders was ingezet.