Ambtelijk rapport/verslag over marktzaken.
Origineel
Ambtelijk rapport/verslag over marktzaken. 23 november 1940. [Pagina 1]
Verschillende plaatshouders hebben dan ook vergunning gevraagd, en gekregen, om zich te mogen laten vervangen (42% der veilingbezoekende kooplieden.) Niet minder dan 48% echter heeft geen vervangingvergunning doch laat de standplaats onbezet, bij veilingbezoek; bovendien heeft 10% een standplaatsvergunning voor dagen en/of uren die buiten de tijden van veilingbezoek vallen.
Dat een zoo groot percentage der plaatshouders geen vervangingvergunning heeft, komt in hoofdzaak, omdat zij daarvoor geen geschikte personen kunnen aanwijzen; iemand die kan verkoopen en eerlijk is met de handel en de ontvangsten. Zij vinden het voordeeliger de standplaats tijdens het veilingbezoek onbezet te laten, dan handel van een commissionnair te koopen.
In enkele gevallen wordt de vervangingvergunning voor andere redenen gebruikt n.l. 3 voor huishoudelijke beslommeringen, 3 voor het gebruiken van de maaltijd, 1 om gezondheidsredenen, en 1 voor organisatie werkzaamheden.
21 Plaatshouders met vervanging vergunning verklaarden, dat zij zich lieten vervangen voor veilingbezoek en het gebruiken van een maaltijd daarna.
De bloemen worden verzorgd en bewaard, het stallenmateriaal opgeborgen, in bergplaatsen, die of aan den verhuurder van kar of bak behoren, waarmede wordt gestaan, toebehooren, dan wel gehuurd is door den plaatshouder alleen, of in combinatie met anderen.
Meestal liggen die bergplaatsen dichter bij de woningen dan bij de standplaatsen der plaatshouders, in welk geval zij uitsluitend als bergplaats worden gebruikt. Bij uitzondering ligt de bergplaats dicht bij de standplaats, in welk geval deze bergplaats, vooral bij ongunstig weer, gebruikt wordt als verkoopplaats. Dan kan zoo'n bergplaats uitgroeien tot een bloemen-kelder, -hal of -winkel.
Verschillende standplaatsen, vooral zij die slechts op bepaalde dagen en/of uren bezet mogen worden, of wel die, welke door hun afmetingen (kleiner dan 1x1,5 M) niet groot genoeg zijn, om den plaatshouder een volledige broodwinning te verzekeren, dwingen den koopman om op andere wijze buitendiensten te zoeken. Dit geschiedt vrijwel steeds door venten. Slechts in twee gevallen trachten plaatshouders door het onderhouden van grafbeplanting en in een geval door het onderhoud van tuinen, hun verdiensten aan te vullen.
[Pagina 2]
Bloemwerken worden door standplaatshouders vrijwel nooit gemaakt. Van origine zijn het venters, d.w.z. kooplieden, geen bloemisten; (daarvoor missen zij opleiding en vakkennis), hun streven is dan ook om met zoo weinig mogelijk omslag en ook zoo vlug mogelijk, hun handel te verkoopen. Zij verhandelen daarom uitsluitend losse bloemen.
Naar hun wijze van werken kunnen de plaatshouders in de volgende groepen worden verdeeld:
| Groep | % v.h. totaal | Omschrijving | Veilingbezoek | Vervanging vergunning |
|---|---|---|---|---|
| Groep 1 | 12% | Venters met standplaats. Plaatshouders hebben alleen voor bepaalde dagen en/of uren vergunning, of wel zij gebruiken de standplaats alleen als rustpunt onder het venten door, op uren die daarvoor het meest geschikt zijn. | 70% | 18% |
| Groep 2 | 19% | Standplaatshouders die op geregelde tijden venten. In den meesten gevallen "bedienen" zij in den voormiddag een klantenwijk. | 72% | 19% |
| Groep 3 | 15% | Standplaatshouders die weinig venten. Zij venten slechts om oude bloemen op te ruimen. | 85% | 48% |
| Groep 4 | 44% | Standplaatshouders. | 70% | 43% |
| Groep 5 | 4% | Standplaatshouders met winkel. Zij hebben als bergplaats een winkel of kelder gehuurd waar zij bloemen etaleeren en verkoopen. | 50% | 33% |
| Groep 6 | 6% | Winkeliers met standplaats. De standplaats dient alleen om oude bloemen op te ruimen. | 66% | 44% |
Drie kooplieden van de Markt in de Ten Katestraat hebben vergunning om na markttijd op het Marktterrein een standplaats in te nemen tot het tijdstip van winkelsluiting; voor hen is de standplaats bijzaak zoodat 2 van hen in groep 1 en één in groep 6 werd ingedeeld.
Amsterdam 23 November 1940.
De Controleur Marktopsichter
[Handtekening: J.H. de Vries] Het document biedt een gedetailleerd inzicht in de sociaaleconomische structuur van de Amsterdamse bloemenhandel op straat in 1940. De belangrijkste bevindingen zijn:
- Regulering en logistiek: Er bestond een strikt systeem van vergunningen voor standplaatsen en vervanging. Een groot deel van de handelaren (48%) koos ervoor de kraam onbezet te laten tijdens veilingbezoek, vaak door een gebrek aan betrouwbaar personeel.
- Professionalisering: Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen de 'venter' (die losse bloemen verkoopt) en de 'bloemist' (die bloemwerken maakt). De marktkooplieden worden expliciet als ongeschoolde venters bestempeld.
- Economische overleving: Veel standplaatsen waren te klein (minder dan 1,5 m²) om een volledig inkomen te genereren, waardoor handelaren gedwongen waren tot bijverdiensten zoals venten, grafonderhoud of tuinieren.
- Typologie: De marktbeheerder hanteert een classificatie in zes groepen op basis van de verhouding tussen standplaatsgebruik, venten en winkelbezit. Het document dateert van november 1940, een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de oorlogssituatie niet expliciet wordt genoemd, weerspiegelt de tekst de voortzetting van de fijnmazige Amsterdamse marktregulering in crisistijd. De vermelding van de Ten Katestraat plaatst het rapport in de context van de bekende Ten Katemarkt in Oud-West. De focus op "eerlijkheid met de ontvangsten" en de gedetailleerde percentages wijzen op een strenge controle vanuit de gemeentelijke marktinspectie op de naleving van regels en de economische levensvatbaarheid van de handelaren. J.H. de Vries Marktopsichter (Controleur)