Administratief rapport / Verslag van onderzoek naar standplaatshouders. Medio april 1940. [Pagina 14]

Het is gebleken dat er bij sommige plaatshouders behoefte schijnt te bestaan om zich op Zaterdag in den vooravond omstreeks 18 à 19 uur te doen vervangen ten einde thuis een warme maaltijd te kunnen nuttigen. Daar het hier een clandestiene vervanging betreft is het zeer moeilijk hiervoor betrouwbare gegevens te verkrijgen, omdat niemand daar graag vooruit komt. Het schijnt echter niet mogelijk om voor die uren een vervangingsvergunning te krijgen, terwijl anderzijds de plaatshouders er weinig voor voelen om voor wat zij een „kleinigheid” noemen, nog weer een gulden legeskosten te moeten betalen.

In enkele gevallen is nog vervanging vergunning gegeven in verband met de gezondheidstoestand van den plaatshouder of indien het een plaatshoudster betreft om huishoudelijke werkzaamheden te kunnen verrichten. Deze gevallen houden echter geen verband met den eigenmen handel en kunnen hierdom ook verder buiten beschouwing blijven.

Ten einde de werkwijze der bloemenstandplaatshouders meer schematisch te kunnen zien zijn de belangrijkste gegevens in onderstaande tabel verwerkt, weergevende de toestand in medio April 1940.

Allereerst zij er op gewezen dat het een indeeling der plaatshouders betreft. Enkele (4) met twee standplaatsen (één door de week en op 1 à 2 verschillende plaatsen) worden dus voor één gerekend het aantal standplaatsen is dus 4 groter.

Een aantal plaatshouders konden niet worden geënquêteerd omdat zij in Militairen dienst waren (9), dan wel uitkeering genoten van Maatschappelijk Steun (8) en niet ondervraagd werden ook 7 nieuwe plaatshouders, terwijl er 2 inmiddels moesten worden afgevoerd.

Van 22 plaatshouders konden geen gegevens worden verzameld omdat zij tijdens de enquête niet op hun standplaatsen werden aangetroffen. 1 hiervan schijnt zelden te komen van hem was niets bekend; de overige 21 konden, daar zij geen onbekenden waren in den der op blz. 10 genoemde groepen worden ingedeeld.

Dit geschiedde eveneens met de 143 wel geënquêteerde standplaatshouders, daarna vond rangschikking plaats naar het materiaal: Handkar, bakfiets, stellage (inclusief mand of bak van 1 x 1 M, mand van 1 x 1 M.
naar de wijze van handel aankoopen, Veiling, Commissionair of derden, deze laatsten zijn familieleden of compagnons van plaatshouders die handel voor hen meenemen.

[Pagina 15]

naar de vervanging: vervanging met vergunning, vervanging terwijl aanvraag voor vergunning in behandeling is en geen vervanging.
naar het bezit van een ventvergunning: nog in het bezit van een ventvergunning; ventvergunning ingeleverd, ingetrokken of niet verlengd, Geen ventvergunning.
naar welstand der standplaats: slecht, normaal of beter.

Deze indeeling heeft weinig praktische waarde maar kan toch voor sommige gevallen misschien van belang zijn. Betrouwbare gegevens zijn op dit punt niet te verkrijgen; het geheel berust dan ook alleen op den indruk die enquêteurs van de verschillende standplaatsen past gekregen en wel afgaande op kwaliteit en hoeveelheid der „handel” en de meer of minder gunstige ligging der standplaatsen. Het is niet altijd te zeggen of een kar met goede bloemen ook eigendom van den plaatshouder is, de mogelijkheid bestaat ook dat deze „zwaar” in de schuld zit bij een commissionair en zijn handel maar op crediet heeft.

Ofschoon dus deze gegevens niets zeggen van verdiensten der plaatshouders – althans niet met zekerheid – geven zij toch eenigszins aan wat de standplaats voor den houder betekend.

| Groep | Materiaal | Wijze inkoop | Vervanging | Ventverg. | Welstand |
| :--- | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: |
| | Handkar | Bakfiets | Stellage | Mand | Veiling | Commis. | Derden | m. verg. | in beh. | geen | wel | geen | slecht | norm. | beter |
| Niet geënquêteerde plaatshouders | 2 | - | - | - | - | - | - | 2 | - | - | 2 | - | - | - | - |
| | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - |
| | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | - | - | - | - |
| | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Militairen Dienst | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - |
| | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - |
| | - | - | - | 2 | - | - | - | - | - | 2 | - | 2 | - | - | - |
| 9 st. Totaal: | 5 | 1 | 1 | 2 | - | - | - | 2 | - | 4 | 5 | 5 | - | - | - |
| | | | | | | | | | | | | | | | |
| Niet geënq. in M.S. | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - |
| | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | 1 | - | - | - |
| | - | - | - | 5 | - | - | - | - | - | 5 | 5 | - | - | - | - |
| 8 st. Totaal | 1 | - | 1 | 6 | - | - | - | - | - | 7 | 7 | 1 | - | - | - |

(Opmerking: De tabel loopt onderaan door en bevat handgeschreven cijfers die de categorisering van de handelaren weergeven.) Het document biedt een gedetailleerde inkijk in de sociaal-economische realiteit van Amsterdamse (of een vergelijkbare grote stad) bloemenhandelaren aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

Enkele opvallende punten:
* Regelzucht versus Praktijk: Er is een spanningsveld tussen de officiële vergunningsplicht voor vervanging en de menselijke behoefte om 's avonds warm te eten. De kosten van één gulden voor een vervangingsvergunning werd door de handelaren als een grote barrière ervaren.
* Sociaal vangnet: Het document noemt expliciet de "Maatschappelijke Steun" (M.S.) en de "Militairen Dienst", wat wijst op de mobilisatieperiode van 1939-1940.
* Economische kwetsbaarheid: De tekst merkt op dat een mooie uitstalling bedrieglijk kan zijn; handelaren konden diep in de schuld staan bij commissionairs (leveranciers), waardoor zij feitelijk op krediet werkten.
* Methodologie: De enquêteurs categoriseerden handelaren op basis van visuele inspectie (materiaal, welstand), wat de subjectiviteit van dergelijke vroege statistische verslagen benadrukt. Dit document is geschreven in april 1940, slechts enkele weken voor de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. De genoemde "Militairen Dienst" refereert aan de algemene mobilisatie van het Nederlandse leger.

In deze periode was de straathandel strikt gereguleerd. De overheid probeerde grip te krijgen op de informele economie door middel van ventvergunningen en standplaatsgelden. De bloemenhandel was een belangrijke sector in de stedelijke economie, maar ook een sector met veel verborgen armoede. De "Maatschappelijke Steun" was de voorloper van de bijstand; dat 8 van de onderzochte handelaren hiervan afhankelijk waren, onderstreept de marginale positie van veel straatverkopers in die tijd. De tekst weerspiegelt de bureaucratische taal van een gemeentelijke dienst (waarschijnlijk de Marktwezen of Politie) die trachtte de 'clandestiene' praktijken van de kleine man in kaart te brengen.