Getypte brief (doorslag/kopie). 1 juli 1940. B. Tolak (waarschijnlijk een inspecteur of functionaris binnen het marktwezen). De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam-W. (Opmerking: Weggevallen tekst aan de rechterzijde is tussen vierkante haken aangevuld op basis van context.)

1 Juli 1940.

Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen,
Amsterdam-W.

Naar aanleiding van Uw verzoek laat ik hieronder eenige no-
ties volgen inzake den verkoop van appelen en peren uit de wagon [van]
Nieuwkerk.

Commissie
Inderdaad heb ik met den heer Nieuwkerk gesproken over de [ver-]
goeding voor de moeite, die de grossiers belast met den verkoop, in [re-]
kening zouden brengen. Een commissie-percentage is door mij niet ge[noemd]
en kon ook niet genoemd worden aangezien dit door de gezamenlijke g[ros-]
siers bepaald moest worden. Aan den verkoop is echter heel veel moe[ite]
besteed en moesten in het belang der goederen vele kosten als loonen
voor het lossen van den wagon, transportkosten naar het koelhuis, h[uur]
L etc. dekkleeden worden gemaakt. In de in rekening gebrachte 7% commissie
is de vergoeding van deze extra kosten begrepen.

Koelloon.
Ik heb met den heer Nieuwkerk inderdaad de mogelijkheid be-
sproken om aan koopers 10 cent koelloon in rekening te brengen omda[t]
dezen dan het recht hadden de appelen nog 14 dagen in het koelhuis [te]
bewaren. De koopers bleken achteraf echter niet geneigd deze 10 cent [te]
betalen, daar ze de appelen direct na den verkoop uit het koelhuis [heb-]
ben gehaald.

Opbrengst.
Het verbaast mij ten zeerste dat de heer Nieuwkerk over [de]
opbrengst ontevreden is, daar hij mijns inziens een zeer hoogen pri[js]
voor de appelen heeft gekregen. Deze hooge opbrengst heeft hij te d[an-]
ken aan één der bieders, die zelf appelen in het koelhuis had ligge[n en]
door het opdrijven van den prijs, prijsbederving van zijn eigen app[elen]
wilde tegengaan. Eigenaardig is het ook, dat de heer Nieuwkerk tege[n]
mij verklaard heeft zeer tevreden over de opbrengst te zijn, daar h[ij]
"ergens in Nederland" een anderen wagon had opgespoord, doch een le[ge]
wagon had gevonden. Hij heeft voor de appelen meer ontvangen dan zi[j]
waard waren, daar vooral de "Jonathans" zeer slecht waren. De gemaa[kte]
koelhuiskosten heeft hij tienvoudig teruggekregen.

Wat de peren van De Weyert betreft verklaarde mij de heer
Nieuwkerk, dat, toen De Weyert op 9 Mei deze peren voor export gela[den]
had, hij (Nieuwkerk) hem er reeds op gewezen had, dat deze voor exp[ort]
niet geschikt waren. Nu deze wagon 12 dagen later hier was aangeko[men]
hadden de peren, mede door het warme weer, zeer geleden. Mijns inzi[ens]
kan de opbrengst onder deze ongunstige omstandigheden nog gunstig g[e-]
noemd worden.

Hopende U voldoende te hebben ingelicht, teeken ik

Hoogachtend,

w.g. B. Tolak. * Kern van het geschil: De heer Nieuwkerk heeft klaagbaar zijn ontevredenheid geuit over de opbrengst en de ingehouden kosten van een partij fruit. De schrijver van de brief weerspreekt dit punt voor punt.
* Financiële aspecten: Er is een commissie van 7% gerekend, die volgens de schrijver redelijk is omdat deze ook onkosten zoals transport en overslag dekt. Een extra 'koelloon' van 10 cent kon niet geïnd worden omdat de kopers de waar direct meenamen.
* Marktdynamiek: Een opvallend detail is de prijsvorming. De prijs voor de appelen werd kunstmatig hoog gehouden door een andere bieder die zijn eigen voorraad in het koelhuis wilde beschermen tegen prijsdaling (marktmanipulatie).
* Productkwaliteit: De "Jonathans" (een appelras) waren van slechte kwaliteit. De peren waren door vertraging en hitte nagenoeg bedorven. Dit document is gedateerd op 1 juli 1940, slechts enkele weken na de Nederlandse capitulatie in mei 1940. De brief bevat een cruciale historische verwijzing: de peren werden geladen op 9 mei 1940, de dag direct voorafgaand aan de Duitse inval in Nederland. De genoemde vertraging van 12 dagen ("12 dagen later hier was aangekomen") is een direct gevolg van de chaos en het stilgelegde treinverkeer tijdens de meidagen.

De brief geeft een inkijkje in de dagelijkse praktijk van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam tijdens de overgang naar de bezettingstijd, waarbij logistieke verstoringen en de houdbaarheid van bederfelijke waar zorgden voor zakelijke conflicten. De term "w.g." bij de handtekening staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een officieel afschrift is van een origineel document.