Zakelijke brief (doorslag/archiefexemplaar). 1 juli 1940 De Directeur van het Marktwezen (W. Müller), Amsterdam. De Directie van de Nederlandsche Spoorwegen, Commercieele Afdeeling 8, Utrecht. M/HG.

60/5/517
~~5/20/7~~
n 2

1 Juli 1940.

de Directie van de Nederlandsche
Spoorwegen,
Commercieele Afdeeling 8,
U T R E C H T .

Naar aanleiding van de bespreking, die ik met Uwen heer Reiningh heb gehad terzake den verkoop van appelen en peren uit wagon no. 17029, heb ik de eer als bijlage dezes een brief te doen toekomen van den heer B. Polak, die in combinatie met andere grossiers, door mij met den verkoop van den inhoud van wagons werd belast, die op verzoek van den heer Stationschef van het station Oostenburgergracht in de eerste oorlogsdagen op de Centrale Markt werden verkocht.

Op mijn verzoek geeft de heer Polak in zijn brief eenige toelichtingen en maakt hij eenige opmerkingen verband houdende met den verkoop van peren en appelen ten behoeve van de heeren Nieuwkerk en De Weyert, die mijnerzijds geen nadere aanvulling behoeven.

Ten aanzien van de gemaakte prijzen deel ik U nog mede, dat in opdracht van Burgemeester en Wethouders door mij in de eerste oorlogsdagen een Prijzen-Commissie werd ingesteld, bestaande uit groot- en kleinhandelaren, die tot opdracht had angstvallig te waken voor prijsopdrijving. Het prijspeil van 9 Mei jl. moest in elk geval worden gehandhaafd. Maximumprijzen voor den verkoop door grossiers aan winkeliers werden daarom vastgesteld.

Ik ben dan ook van oordeel, dat de klachten van de heeren De Weyert en Nieuwkerk ongegrond zijn en dat zij, de buitengewone omstandigheden in aanmerking nemende, alleszins tevreden kunnen zijn over de behartiging hunner belangen. Het door Uwen heer Reiningh achtergelaten briefje no. 12 rood ontvangt U hierbij terug.

De Directeur,

[Handtekening: W. Müller] * Kernboodschap: De directeur van de Amsterdamse Centrale Markt verdedigt de prijzen die zijn behaald bij de verkoop van een wagonlading fruit tijdens de eerste dagen van de Duitse bezetting. Hij wijst klachten van handelaren (Nieuwkerk en De Weyert) over deze prijzen resoluut af.
* Context van verkoop: Vanwege de oorlogsdreiging en chaos in de "eerste oorlogsdagen" (mei 1940) werden wagons met bederfelijke waar op verzoek van de NS-stationschef (Oostenburgergracht) direct naar de markt gedirigeerd om verlies van voedsel te voorkomen.
* Prijsbeheersing: Er was direct een 'Prijzen-Commissie' ingesteld door de gemeente Amsterdam. Het prijspeil van 9 mei 1940 (de dag vóór de Duitse inval) gold als absolute limiet om oorlogswinsten en inflatie tegen te gaan.
* Betrokkenen:
* W. Müller: Directeur van het Gemeentelijk Marktwezen Amsterdam.
* B. Polak: Een Joodse grossier die door de marktmeester was ingeschakeld (gezien de datum 1 juli 1940 werkten Joodse ondernemers nog volledig mee, voordat de anti-Joodse maatregelen van de bezetter intensiveerden).
* Station Oostenburgergracht: Een voormalig goederenstation in Amsterdam, essentieel voor de voedselvoorziening. Dit document is een treffend voorbeeld van de bestuurlijke overgangsfase direct na de Nederlandse capitulatie. Hoewel de Duitse bezetting een feit was, functioneerden de Nederlandse instanties (zoals de NS en het Amsterdamse gemeentebestuur) nog volgens de bestaande hiërarchie. De brief illustreert de directe economische noodmaatregelen die werden genomen om de voedselvoorziening te waarborgen en prijs-speculatie te voorkomen in een tijd van grote onzekerheid. De "9e mei" referentie markeert het laatste moment van de 'oude orde' voor de inval. B. Polak Gemeente Amsterdam Marktwezen