Getypte brief (kopie of doorslag). 1 juli 1940. B. Polak (namens een niet nader genoemde instantie, mogelijk een groothandelsorganisatie of veiling). 1 Juli 1940.

Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen,
Amsterdam-W.

Naar aanleiding van Uw verzoek laat ik hieronder eenige notities volgen inzake den verkoop van appelen en peren uit de wagon van Nieuwkerk.

Commissie
Inderdaad heb ik met den heer Nieuwkerk gesproken over de vergoeding voor de moeite, die de grossiers belast met den verkoop, in rekening zouden brengen. Een commissie-percentage is door mij niet genoemd en kon ook niet genoemd worden aangezien dit door de gezamenlijke grossiers bepaald moest worden. Aan den verkoop is echter heel veel moeite besteed en moesten in het belang der goederen vele kosten als loon en voor het lossen van den wagon, transportkosten naar het koelhuis, huur dekkleeden worden gemaakt. In de in rekening gebrachte 7% commissie is de vergoeding van deze extra kosten begrepen.

Koelloon.
Ik heb met den heer Nieuwkerk inderdaad de mogelijkheid besproken om aan koopers 10 cent koelloon in rekening te brengen omdat dezen dan het recht hadden de appelen nog 14 dagen in het koelhuis te bewaren. De koopers bleken achteraf echter niet geneigd deze 10 cent te betalen, daar ze de appelen direct na den verkoop uit het koelhuis hebben gehaald.

Opbrengst.
Het verbaast mij ten zeerste dat de heer Nieuwkerk over de opbrengst ontevreden is, daar hij mijns inziens een zeer hoogen prijs voor de appelen heeft gekregen. Deze hooge opbrengst heeft hij te danken aan één der bieders, die zelf appelen in het koelhuis had liggen en door het opdrijven van den prijs, prijsbederving van zijn eigen appelen wilde tegengaan. Eigenaardig is het ook, dat de heer Nieuwkerk tegen mij verklaard heeft zeer tevreden over de opbrengst te zijn, daar hij "ergens in Nederland" een anderen wagon had opgespoord, doch een leegen wagon had gevonden. Hij heeft voor de appelen meer ontvangen dan zij waard waren, daar vooral de "Jonathans" zeer slecht waren. De gemaakte koelhuiskosten heeft hij tienvoudig teruggekregen.

Wat de peren van De Weyert betreft verklaarde mij de heer Nieuwkerk, dat, toen De Weyert op 9 Mei deze peren voor export geladen had, hij (Nieuwkerk) hem er reeds op gewezen had, dat deze voor export niet geschikt waren. Nu deze wagon 12 dagen later hier was aangekomen hadden de peren, mede door het warme weer, zeer geleden. Mijns inziens kan de opbrengst onder deze ongunstige omstandigheden nog gunstig genoemd worden.

Hopende U voldoende te hebben ingelicht, teeken ik

Hoogachtend,
w.g. B. Polak De brief is een zakelijke weerlegging van klachten van een leverancier genaamd Nieuwkerk. De schrijver, B. Polak, verdedigt de ingehouden commissie van 7% door te wijzen op de gemaakte onkosten (logistiek en opslag).

Een opvallend punt in de analyse van de opbrengst is de vermelding van marktmanipulatie: een bieder zou de prijs kunstmatig hebben opgedreven om de waarde van zijn eigen voorraad in het koelhuis te beschermen. Polak stelt dat Nieuwkerk feitelijk meer heeft gekregen dan de marktwaarde van de kwalitatief slechte "Jonathans" appelen. Ook de peren brachten volgens Polak naar omstandigheden veel op, gezien hun slechte staat bij aankomst. De datum van de brief, 1 juli 1940, is historisch relevant. De brief is geschreven kort na de Duitse inval in Nederland (mei 1940). Dit verklaart de logistieke problemen die in de laatste alinea worden genoemd: de peren werden op 9 mei geladen (de dag voor de invasie) en kwamen pas 12 dagen later aan. Door de oorlogshandelingen en de daaropvolgende ontregeling van het spoorvervoer liep de zending enorme vertraging op, wat in combinatie met het warme weer leidde tot bederf van de handel. De brief geeft hiermee een inkijkje in hoe de handel en het Marktwezen in Amsterdam probeerden de draad weer op te pakken tijdens de eerste maanden van de bezetting.