Brief (mogelijk een concept of kopie voor het archief). 11 juli 1940 (gebaseerd op de handgeschreven annotatie rechtsboven). Onbekend (vermoedelijk een functionaris belast met markttoezicht of een lokaal beambte). Directie van de Nederlandsche Spoorwegen, Commercieele afdeeling 8, Utrecht. Aan de Directie van de
Nederlandsche Spoorwegen
Commercieele afdeeling 8
Utrecht

Naar aanleiding van de bespreking die ik
met uwen heer Reiningh heb gehad ter zake
van den verkoop van appelen en peren [uit] ingeladen
[gehouden] in den wagon No 17029, heb ik de eer
als bijlage dezes een brief te doen toekomen
van den heer B. Polak, die ~~in~~ in combinatie met
andere grossiers, door mij met den verkoop van den
inhoud van [ladingen van wagon] ~~van~~ wagons
werd belast, die [tijdig] op verzoek van den
heer Stationschef van het station Oldenzaal-grens
in de eerste oorlogsdagen op de Centrale Markt
[Werd] verkocht.

Ten aanzien van de gemaakte prijzen
deel ik U nog mede, dat in opdracht van Burgemeester
en Wethouders van mij in de eerste oorlogsdagen
een Prijzen-Commissie werd ingesteld, bestaande uit
groot- en kleinhandelaren, die tot opdracht had
angstvallig te waken voor prijsopdrijving. Het prijspeil
van 9 mei jl. moest in elk geval worden gehandhaafd.
Maximumprijzen voor den verkoop door grossiers aan winkeliers werden daarom vastgesteld.
[Ik had dan ook een oordeel dat al]
klachten van de heeren v. Wezel en Meerbeek
ongegrond zijn en dat zij, [alles] lettende op de
buitengewone omstandigheden en in aanmerking nemende
alleszins tevreden kunnen zijn over de betaling
hunner belangen. Het door den heer
Reiningh achter gelaten briefje No 12 wordt [u]
hierbij terug [ontvangen]. De brief dient als verantwoording voor de financiële afwikkeling van een lading bederfelijke goederen (appelen en peren) die bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in een spoorwegwagon (No 17029) bij de grenspost Oldenzaal vaststond.

De kernpunten uit de analyse zijn:
1. Noodverkoop: Vanwege de oorlogsomstandigheden en op verzoek van de stationschef van Oldenzaal-grens, is de lading fruit direct verkocht op de Centrale Markt om bederf en verlies te voorkomen.
2. Prijsbeheersing: De auteur benadrukt dat de verkoop niet willekeurig gebeurde. Er was direct een 'Prijzen-Commissie' ingesteld door het lokale bestuur (B&W) om prijsopdrijving (woekerwinsten) in de chaos van de eerste oorlogsdagen te voorkomen. Het prijspeil van 9 mei 1940 (de dag vóór de Duitse inval) diende als bindende referentie.
3. Conflict over opbrengst: Er is blijkbaar onenigheid over de uitbetaling. De heren Van Wezel en Meerbeek hebben klachten ingediend, waarschijnlijk omdat zij vonden dat de opbrengst te laag was. De auteur verwerpt deze klachten en stelt dat de prijs redelijk was gezien de "buitengewone omstandigheden". Dit document biedt een zeldzame blik op de logistieke en economische improvisatie in de allereerste dagen van de Duitse bezetting van Nederland (mei/juli 1940).

Toen de Duitsers op 10 mei binnenvielen, raakte het treinverkeer, zeker bij de grensstations zoals Oldenzaal, direct verlamd. Wagons met bederfelijke waar konden geen kant op. Lokale autoriteiten moesten razendsnel handelen om voedselverspilling te voorkomen en de markt te stabiliseren. Het instellen van Prijzen-Commissies was een directe reactie op de angst voor schaarste en zwarte handel.

De brief illustreert de frictie tussen de noodzaak van overheidsingrijpen in crisistijd en de private belangen van handelaren die zich door de gedwongen verkoop tegen vastgestelde prijzen benadeeld voelden. De datum van 11 juli 1940 laat zien dat de administratieve afwikkeling van de chaos in mei nog volop gaande was tijdens de vroege fase van de bezetting.