Ambtsbericht/Rapportage (doorslag of stencil). 15 december 1939 (verzonden op 16 december 1939). Onbekende dienst (vermoedelijk een inspectiedienst voor handel of waren). [Handgeschreven rechtsboven:] ten. m. de haer [onduidelijk]

[Handgeschreven middenboven:] Verzonden 16/12 - 39.

VP/HG.

72/67/3 M.
n 3

15 December 1939.

Bedienen van
vaste klanten.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 30 Augustus jl. om advies ontvangen stuk heb ik de eer het navolgende te rapporteeren. In de eerste maanden van dit jaar had de inspecteur van mijn dienst, wetende, dat het bedienen van vaste klanten in de wijk Noord veel voorkomt, aan een met contrôle op de venters in die wijk belasten contrôleur opgedragen om speciaal ook te letten op de personen, die niet in het bezit eener ventvergunning zijn, omdat zij uitsluitend vaste klanten bedienen. Ten gevolge van deze opdracht betroffen in de bovenbedoelde periode een groot aantal (namelijk 21%) der in de wijk Noord verrichte contrôles de "bedieners van vaste klanten". Dit cijfer van 21 geeft natuurlijk niet het percentage aan, dat de "bedieners van vaste klanten" uitmaken van het totale aantal venters in de wijk Noord, evenmin als dit met de, in het in den aanhef bedoelde stuk, genoemde percentage-cijfers van de andere wijken het geval is; onder andere kan namelijk dezelfde persoon meermalen zijn gecontrôleerd.

Dezerzijds is thans een onderzoek ingesteld naar de werkelijke verhouding tusschen het aantal personen, die vaste klanten bedienen en het aantal venters in de verschillende wijken. Het bedoelde onderzoek vond plaats, doordien speciale contrôle op de "bedieners van vaste klanten" werd uitgeoefend; Dit document betreft een ambtelijke rapportage over de handhaving van de ventvergunningen in een niet nader genoemde stad (mogelijk Rotterdam, gezien de referentie naar "wijk Noord"). De kern van de zaak is de "grijze zone" van personen die goederen aan huis bezorgen bij vaste klanten zonder over de vereiste ventvergunning te beschikken.

De schrijver nuanceert een eerder genoemd statistisch gegeven: hoewel 21% van de uitgevoerde controles in de wijk Noord betrekking had op deze illegale of ongereguleerde bezorgers, betekent dit niet dat zij 21% van de beroepsgroep vormen. De statistiek is vertekend doordat dezelfde personen vaker zijn gecontroleerd. Er wordt aangekondigd dat er een diepgaander onderzoek loopt naar de werkelijke verhoudingen tussen legale venters en deze "bedieners van vaste klanten". De datum, december 1939, is historisch relevant. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was in de Tweede Wereldoorlog, was de mobilisatie in volle gang en heerste er grote bezorgdheid over de voedselvoorziening en distributie. De overheid probeerde de handel strakker te reguleren om grip te houden op de voorraden en eerlijke concurrentie te waarborgen.

De functie van "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in deze periode cruciaal. Het toezicht op venters was niet alleen een kwestie van openbare orde, maar ook van economische controle: venters die buiten het vergunningenstelsel werkten, onttrokken zich aan belastingen, leges en eventuele kwaliteitscontroles op levensmiddelen. Het document toont de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee men de informele economie in de wijken in kaart probeerde te brengen.