Archiefdocument
Origineel
15 december 1939. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief no.72/67/3 M. d.d. 15 December 1939 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.
Aantal personen, aangetroffen zonder vergunning.(z.g.n.bedieners van vaste klanten)
| Wijk en Artikelen | Ventver. ingel.of inget r. | ventver. niet afgeh. | Nimmer v.v. gehad I.d.hand vóór 1934 | Nimmer v.v. gehad I.d.hand nà 1934 | Totaal | Totaal aant.venters incl.opk. Aan-tal | Totaal aant.venters incl.opk. % v. kl.b. | Totaal aant.venters excl.opk. Aan-tal | Totaal aant.venters excl.opk. % v. kl.b. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Oost | |||||||||
| Aard.gr.en fruit | 18 | 1 | 8 | 1 | 28 | ||||
| Zuurwaren | 1 | - | - | - | 1 | ||||
| Petroleum | 5 | - | 2 | 3 | 10 | ||||
| Boter,kaas en eieren | 2 | - | 1 | - | 3 | ||||
| Wild,gevogelte enz. | - | - | 1 | - | 1 | ||||
| 43 | 616 | ± 7 | 499 | ± 9 | |||||
| === | |||||||||
| West | |||||||||
| Aard.gr.en fruit | 20 | 3 | 8 | 3 | 34 | ||||
| Aardappelen | 1 | - | 2 | - | 3 | ||||
| Petroleum | - | - | - | 1 | 1 | ||||
| 38 | 812 | ± 5 | 675 | ± 6 | |||||
| === | |||||||||
| Zuid. | |||||||||
| Aard.gr.en fruit | 28 | 2 | 15 | 11 | 56 | ||||
| Aardappelen | 5 | - | 1 | 2 | 8 | ||||
| Boter,kaas en eieren | 3 | - | 15 | 1 | 19 | ||||
| Fruit | 1 | - | 3 | - | 4 | ||||
| Petroleum | 1 | - | - | 2 | 3 | ||||
| Koffie en thee | - | - | 1 | - | 1 | ||||
| 91 | 927 | ± 10 | 730 | ± 12 | |||||
| === | |||||||||
| Centrum. | |||||||||
| Aard.gr.en fruit | 13 | - | 10 | 11 | 34 | ||||
| Aardappelen | - | - | 1 | - | 1 | ||||
| Boter,kaas en eieren | 1 | - | 2 | 1 | 4 | ||||
| Petroleum | 2 | - | 3 | 4 | 9 | ||||
| Schoonmaakart. | - | - | - | 1 | 1 | ||||
| Zuurwaren | 1 | - | - | 1 | 2 | ||||
| 51 | 692 | ± 7 | 686 | ± 7 | |||||
| === | |||||||||
| Noord. | |||||||||
| Aard.gr.en fruit | 31 | - | 5 | 13 | 49 | ||||
| Aardappelen | - | - | 2 | 1 | 3 | ||||
| Boter,kaas en eieren | 1 | - | 12 | 4 | 17 | ||||
| Petroleum | 4 | - | 8 | 3 | 15 | ||||
| Huish.artikelen | - | - | 2 | 1 | 3 | ||||
| Visch | 1 | - | 3 | - | 4 | ||||
| Bloemen en planten | - | - | - | 2 | 2 | ||||
| Brandstoffen | 1 | - | 7 | 5 | 13 | ||||
| Snoepgoed | - | - | 1 | - | 1 | ||||
| Honden- en kattenvoer | - | - | 1 | - | 1 | ||||
| Manufacturen | 1 | - | - | - | 1 | ||||
| 109 | 315 | ± 35 | 290 | ± 38 | |||||
| === | |||||||||
| 332 | 3362 | ± 10 | 2880 | ± 11½ |
- Omvang van illegale handel: In totaal werden 332 personen aangetroffen die zonder geldige vergunning goederen aan het venten waren. De categorie "bedieners van vaste klanten" suggereert dat het hier vaak ging om mensen die een vaste bezorgroute hadden zonder de vereiste papieren.
- Dominante producten: De handel in aardappelen, groenten en fruit vormt in elke wijk de grootste groep overtreders. Ook petroleum en zuivelproducten (boter, kaas, eieren) worden veelvuldig zonder vergunning verhandeld.
- Regionale verschillen: Amsterdam Noord valt op met het hoogste aantal geconstateerde overtredingen (109), wat in verhouding tot het totaal aantal legale venters in die wijk (315) een zeer hoog percentage is (± 35%). In wijken als West en Zuid ligt dit percentage veel lager (respectievelijk ± 5% en ± 10%).
- Vergunningshistorie: Een aanzienlijk deel van de overtreders heeft "nimmer" een vergunning gehad, waarbij een scheidingslijn wordt getrokken bij het jaar 1934, wat duidt op een wijziging in de regelgeving of handhaving rond dat jaar. Het document dateert van 15 december 1939. Nederland bevond zich op dat moment in de periode van de Mobilisatie. Hoewel Nederland nog neutraal was, was de Tweede Wereldoorlog in de rest van Europa al begonnen.
De rol van de "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in deze periode cruciaal. De overheid probeerde de grip op de voedselvoorziening en distributie te verstevigen om prijsopdrijving, tekorten en de zwarte markt te voorkomen. De strenge controle door het Marktwezen op illegale straathandel moet in dit licht worden gezien: het was een poging om de informele economie te reguleren en ervoor te zorgen dat goederenstromen via officiële, belastbare en controleerbare kanalen liepen. De term "kl.b." in de tabelkoppen verwijst waarschijnlijk naar 'kleinbedrijf'.