Ambtelijk rapport / Verslag van werkzaamheden. Betreft de periode van 26 februari tot en met 8 maart 1920. Rapport
Speciale contrôle
Venten van Vaste Wijkloopers.
in Noord.
van 26 Febr. t/m. 8 Maart 1920.

Den Heer Inspecteur.

De controle in Noord, door de ambtenaren in burger Dijkema, Engelen en de Vries, met het speciale doel na te gaan of vaste-wijk-loopers (met groenten zoowel als met andere artikelen) niet tevens in het geheim venten, heeft het te verwachten negatieve resultaat opgeleverd. Verscheidene van deze straatkooplieden werden in hun doen en laten gadegeslagen, voor een deel op aanwijzing van Contr. Dijkema, overigens zooals het toeval deze menschen op onzen weg voerde.

In overleg met den Heer Inspecteur was beslist, om in alle gevallen, waarbij maar eenigszins van venten gesproken kon worden, proces-verbaal op te maken, teneinde een overzicht te verkrijgen van de grensgevallen (wat betreft venten of niet venten) die bij dergelijke vaste wijk loopers zouden kunnen optreden. Ofschoon dus het toezicht tot het uiterste werd verscherpt, werden toch geen andere ondervindingen opgedaan, dan die, welke bij de gewone contrôle reeds waren verkregen. Duidelijker nog dan anders, kwam de geheel verschillende werkwijze van Vaste-wijklooper en Venter naar voren. De eerste gebruikt veel tijd voor de klanten en haast zich van den een naar den ander; de venter trekt roepende in traag tempo door de straten en besteedt naar verhouding weinig tijd aan zijn klanten. De eerste, nogmaals die zich van klant tot klant spoedt om vroeg thuis te zijn. Tegenover den venter, die alleen vroeg "los" wil zijn.

Natuurlijk werd bij dit onderzoek terdege rekening gehouden met de mogelijkheid dat vaste wijk loopers door venten zouden trachten een wijk te vormen of uit te breiden. In het eerste geval moeten zij geheel ventende beginnen en bezitten daartoe vrijwel steeds een vergunning; terwijl zij, indien dit niet zoo is, door de contrôle dadelijk ontdekt, en in het oog gehouden worden. Gevallen dat venters zonder vergunning. Dit rapport beschrijft een gerichte opsporingsactie door ambtenaren in burger om te controleren of "vaste wijkloopers" (bezorgers met een vaste klantenkring) zich schuldig maakten aan illegaal "venten" (het op straat aanbieden van goederen aan willekeurige voorbijgangers).

De essentie van het rapport is het definiëren van het verschil tussen deze twee groepen:
1. De Vaste Wijklooper: Werkt gericht, besteedt tijd aan persoonlijk klantcontact en verplaatst zich snel tussen adressen.
2. De Venter: Verplaatst zich langzaam, maakt zichzelf kenbaar door te roepen en heeft weinig interactie met de klant buiten de transactie om.

De conclusie van de ambtenaren is dat de vrees voor grootschalige illegale praktijken ongegrond bleek; de wijkloopers hielden zich aan hun reguliere werkzaamheden. Het document is een mooi voorbeeld van de vroege 20e-eeuwse bureaucratische drang om economische activiteiten in de stad te reguleren en te categoriseren. In de vroege 20e eeuw was de straathandel in steden als Amsterdam (waarschijnlijk de locatie gezien de verwijzing naar "Noord") strikt gereguleerd via vergunningstelsels. Er bestond een spanningsveld tussen de gevestigde winkeliers, de vaste bezorgers (wijkloopers) en de losse straatverkopers (venters).

De politie en speciale controleurs hielden toezicht op de naleving van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Venten zonder vergunning werd gezien als oneerlijke concurrentie en een verstoring van de openbare orde. Het feit dat ambtenaren "in burger" opereerden, wijst erop dat men de handelaren onopgemerkt wilde observeren om eventuele heimelijke verkoop ('in het geheim venten') te kunnen constateren. Het jaar 1920 markeert een periode van toenemende professionalisering en controle op de ambulante handel in Nederland. Ambtenaren in burger Dijkema Engelen en de Vries; de Inspecteur (geadresseerde).