Twee handgeschreven pagina’s uit een verslagboek of rapportage. [Linker pagina]

ondanks een groot aantal bekeuringen, toch een vaste klanten-
wijk vormen zijn uit alle wijken bekend.
Dat dit mogelijk is, is voor een belangrijk deel te wijten
aan de lichte straffen, die vooral voor overtredingen en zelfs
worden gegeven. (overigens met het oog op de onbelangrijkheid der
vent verordening t. o. v. andere overtredingen en misdrijven zeer wel
begrijpelijk).
Voortbouwend ook op de ondervinding, bij de gewone
controle opgedaan, kan geconstateerd worden dat het uitbreiden
van een vaste wijk door venters, vrijwel uitsluitend geschiedt
in tijden, dat de prijzen van een van de massa artikelen,
door seizoens invloeden zich in dalende lijn bewegen. De
kooplieden loopen dan vooruit op de marktprijzen en venten
met hun artikelen tegen inkoop prijs, om goedkooper te
schijnen dan een concurrent. Ook deze feiten hebben echter
bij de gewone controle speciale aandacht en zijn dan ook over-
bekend (eierboeren, aardappel handelaren).
Verschillende vaste wijk loopers houden voor deze
speciale gevallen hun ventvergunning aan; anderen wagen
het er op en omdat het meest slechts om enkele weken te doen
is, betalen zij liever een paar gulden boete, dan, zooals zij zeggen
de rompslomp te hebben om op een ongelegen tijd hun ver-
gunning te doen verlengen. (welk bezwaar vooral de eerste jaren
gold) of om thans de ingetrokken vergunning weer opnieuw
aan te vragen. Vaste wijk loopers, die er regelmatig bij venten
en toch hun vergunning niet hebben afgehaald, komen in
de praktijk vrijwel niet voor en als dit wel zoo is, dan zijn zij
bekend en worden regelmatig geverbaliseerd.
Het feit dat elk jaar minder vergunningen worden
verlengd, vindt voor zoover het vaste wijk loopers betreft
zijn oorzaak daarin, dat bij het uitvaardigen der vent-
verordening niet bekend was hoever deze verordening zou
reiken. Ieder die met handel langs den weg was, vroeg dus,
om zich voor alle mogelijkheden te dekken, een vergunning aan,
venter of niet.
Bij de uitgifte der vergunningen, ten Stadhuize, werd
echter al dadelijk verzekerd dat voor het bedienen van vaste
klanten geen vergunning vereischt was, terwijl in de praktijk
door de jaren heen, steeds duidelijker bleek, de groote beperktheid
en onbelangrijkheid (voor het verkrijgen van bepaalde voordelen)

[Rechter pagina]

van de Ventverordening, bovendien is, door de groote soepelheid
bij het heruitgeven van ingetrokken en niet afgehaalde ver-
gunningen, de angst om een vergunning bij intrekking te
verliezen totaal verdwenen. Men weet nu dat men zich
slechts met het Raadhuis in verbinding heeft te stellen om
een verloopen vergunning weer terug te krijgen. Men is zich
er van bewust dat het zwaartepunt verplaatst is van de
regeling der straathandel naar de ontvangsten der ventgelden
en men lacht wat om sombere voorspellingen van de
ambtenaren van het Marktwezen over vergunningen die
niet meer opnieuw worden verleend. Men weet beter en
men vraagt zich af: waarom alle jaren ventgeld te betalen
als later, indien noodig, toch de vergunning weer klaar
ligt?"
Zoo is het dus voor een groot deel aan de soepele houding
der ambtenaren op het Stadhuis zelf te danken, dat thans
niemand van de vaste wijk loopers meer een vergunning
aanhoudt voor onbekende toekomst-mogelijkheden, dan mis-
schien een enkele bangelijke eenvoudige van geest.

Wat de controle zelf betreft kan vermeld worden dat
werden nagegaan bezorgers met aard. groenten en fruit 27.
" " met alleen aardappelen 4.
" " met brandstoffen 4.
" " met petroleum 3.
" " met versche visch 2.
" " met boter eieren en gevogelte 6.
In totaal dus 46 personen.

Bij al deze gevallen bleek de groote bekendheid met elkaar
van koopman en klant beiden: Hier riep een juffrouw nog
voor er gebeld was „vandaag niet”, daar ging dadelijk na
het bellen de deur open en verscheen een man met een olie-
kan, een eierboer toefde meer dan 10 minuten bij een klant
boven en had bij een volgende al evenmin haast. Een
groentenman liet zijn klompen buiten staan en bracht
zijn koopwaar het huis binnen; een olieman ging zonder
aankondiging een keuken achter het huis binnen, liet een volle
bus achter, nam de leege mee en vertrok zelfs zonder dat * Kernboodschap: De auteur signaleert een uitholling van de Ventverordening. Doordat de overheid (het Stadhuis) soepel omgaat met het herverstrekken van vergunningen en de straffen laag zijn, ervaren venters geen noodzaak meer om zich strikt aan de regels te houden. De focus lijkt verschoven van ordening naar het innen van leges.
* Economische aspecten: Er wordt beschreven hoe venters inspelen op seizoensgebonden prijsdalingen om onder de marktprijs te kunnen verkopen en zo concurrentievoordeel te behalen.
* Juridisch onderscheid: Er wordt een belangrijk onderscheid gemaakt tussen 'venten' (waarvoor een vergunning nodig is) en het bedienen van een 'vaste klantenkring' (waarvoor de regels minder streng zijn of niet gelden).
* Statistiek: Het document bevat een concreet overzicht van een controleactie bij 46 bezorgers, waarbij groente- en fruithandelaren de grootste groep vormden. Dit document biedt een waardevolle inkijk in de stedelijke distributie en sociale dynamiek van de vroege 20e eeuw in Nederland. In deze tijd was de straathandel (de eierboer, de olieman, de kolenboer) essentieel voor de dagelijkse behoeften van burgers.

Het verslag belicht de spanning tussen bureaucratische regelgeving en de informele praktijk op straat. De "bekendheid met elkaar van koopman en klant" die de schrijver observeert, getuigt van een grote sociale cohesie en vertrouwen (zoals de olieman die zonder aankondiging de keuken binnengaat). Tegelijkertijd spreekt er een zekere frustratie uit de tekst over de laksheid van zowel de venters als de ambtenaren die de vergunningen verstrekken, wat duidt op een periode van overgang waarin de overheid grip probeerde te krijgen op de informele economie.