Dienstbrief / Officiële waarschuwing. 4 januari 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). [Rechtsboven, handgeschreven:] Zien. M. de Boer.
[Bovenaan midden, handgeschreven:] extra
[Linksboven, getypt:] DV.
[Daaronder, getypt:] 90/1/5 M.
[Rechts, getypt:] 4 Januari 1940

Mevr. H. Prins-Polak,
Gelderschekade 73 hs.
Amsterdam-C.
Wijk 1.

Mij is gerapporteerd, dat U zich op 30 December j.l.
op de markt Mosplein heeft laten vervangen door Uw zoon en
dochter, zonder daarvoor mijn toestemming te hebben gekregen.
Ik waarschuw U hierbij ernstig dit voortaan na te la-
ten.

De Directeur, * Inhoud: De brief is een formele berisping aan het adres van mevrouw Prins-Polak. De directeur van de betreffende dienst stelt vast dat zij op 30 december (1939) haar marktplaats op het Mosplein in Amsterdam-Noord door haar kinderen heeft laten bezetten zonder de vereiste officiële toestemming.
* Toon: De toon is strikt bureaucratisch en autoritair ("Ik waarschuw U hierbij ernstig"). Dit duidt op een strakke handhaving van de marktverordeningen in Amsterdam in die tijd.
* Administratieve details: De aanduiding "Wijk 1" en de handgeschreven notitie "extra" wijzen op interne categorisering binnen de gemeentelijke administratie. De afkorting "j.l." staat voor 'jongstleden'. * Locatie: Het Mosplein in Amsterdam-Noord was (en is) een bekende marktlocatie. De Gelderschekade ligt aan de rand van de toenmalige Joodse buurt in het centrum.
* Tijdsbeeld: De brief is gedateerd januari 1940, slechts enkele maanden voor de Duitse inval in Nederland. Hoewel dit op het eerste gezicht een triviale administratieve kwestie lijkt, krijgt het document een beladen lading wanneer men naar de geadresseerde kijkt.
* Personen: De achternaam Polak is veelvoorkomend onder de Joodse bevolking van Amsterdam. Uit historisch onderzoek (zoals in het Joods Monument) blijkt dat Henriëtte Prins-Polak (geboren in 1891) inderdaad op de Gelderschekade 73 woonde. Zij en haar gezin werden tijdens de bezetting weggevoerd en zijn in 1943 in Sobibor vermoord. Dit document illustreert hoe het dagelijks leven van Joodse Amsterdammers vlak voor de oorlog nog onderworpen was aan de normale, strenge Nederlandse regelgeving, voordat de anti-Joodse maatregelen van de bezetter hun leven volledig zouden ontwrichten. H. Prins M. de Boer Marktwezen