Getypte brief (doorslag of kopie).
Origineel
Getypte brief (doorslag of kopie). 20 mei 1941. Gemeente Energiebedrijf (GEB), Amsterdam. Extra [handgeschreven]
HG. [getypt]
het Gemeente Energiebedrijf,
Tesselschadestraat 1,
Amsterdam-West.
Wijk 21.
7/13/5 M. 1 20 Mei 1941.
In bijlage dezes heb ik de eer U een formulier in drievoud te doen toekomen met verzoek de op dit formulier voorkomende verklaring te onderteekenen; daarna gelieve U mij het formulier weder te retourneeren.
De Directeur, Dit korte, zakelijke schrijven is een begeleidend schrijven bij een officieel formulier. De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U", "dezes"). De tekst bevat geen specifieke details over de inhoud van de verklaring die ondertekend moet worden, maar de dwingende toon ("verzoek de... verklaring te onderteekenen") wijst op een administratieve procedure die op dat moment voor alle medewerkers of betrokkenen van het Gemeente Energiebedrijf gold.
Het gebruik van "in drievoud" duidt op een uitgebreide administratieve verwerking, waarbij waarschijnlijk één exemplaar voor het GEB zelf was, één voor de gemeente en één voor een centrale instantie. De datum van de brief, 20 mei 1941, is cruciaal voor de historische context. Nederland was op dat moment ruim een jaar bezet door nazi-Duitsland. In deze periode voerde de bezetter, vaak via het ambtelijk apparaat, diverse maatregelen door om de controle op de bevolking te vergroten.
Hoewel de aard van de "verklaring" niet expliciet wordt genoemd, is de kans zeer groot dat dit de zogenaamde Ariërverklaring betrof, of een vergelijkbare loyaliteitsverklaring die door ambtenaren en personeel in publieke dienst (zoals bij het Gemeente Energiebedrijf) ondertekend moest worden. Dergelijke verklaringen werden gebruikt om Joodse burgers te identificeren en vervolgens uit hun functies te ontslaan. De Tesselschadestraat 1 in Amsterdam was inderdaad de plek waar het hoofdkantoor van het GEB gevestigd was. De handgeschreven notitie "Extra" zou kunnen duiden op een herinnering of een afwijkende categorie in de administratie.
Samenvatting
Dit korte, zakelijke schrijven is een begeleidend schrijven bij een officieel formulier. De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U", "dezes"). De tekst bevat geen specifieke details over de inhoud van de verklaring die ondertekend moet worden, maar de dwingende toon ("verzoek de... verklaring te onderteekenen") wijst op een administratieve procedure die op dat moment voor alle medewerkers of betrokkenen van het Gemeente Energiebedrijf gold.
Het gebruik van "in drievoud" duidt op een uitgebreide administratieve verwerking, waarbij waarschijnlijk één exemplaar voor het GEB zelf was, één voor de gemeente en één voor een centrale instantie.
Historische Context
De datum van de brief, 20 mei 1941, is cruciaal voor de historische context. Nederland was op dat moment ruim een jaar bezet door nazi-Duitsland. In deze periode voerde de bezetter, vaak via het ambtelijk apparaat, diverse maatregelen door om de controle op de bevolking te vergroten.
Hoewel de aard van de "verklaring" niet expliciet wordt genoemd, is de kans zeer groot dat dit de zogenaamde Ariërverklaring betrof, of een vergelijkbare loyaliteitsverklaring die door ambtenaren en personeel in publieke dienst (zoals bij het Gemeente Energiebedrijf) ondertekend moest worden. Dergelijke verklaringen werden gebruikt om Joodse burgers te identificeren en vervolgens uit hun functies te ontslaan. De Tesselschadestraat 1 in Amsterdam was inderdaad de plek waar het hoofdkantoor van het GEB gevestigd was. De handgeschreven notitie "Extra" zou kunnen duiden op een herinnering of een afwijkende categorie in de administratie.