Getypte begrotingsstaat of financieel overzicht van een Nederlandse gemeente.
Origineel
| Getypte begrotingsstaat of financieel overzicht van een Nederlandse gemeente. **Omschrijving | 1941 | 1942** |
|---|---|---|
| **Transport | $f$ | $f$** |
| 4. Netto ten laste der gemeente blijvende kosten verbonden aan de uitreiking van persoonsbewijzen | ” | ” |
| 5. Netto ten laste der gemeente blijvende kosten verbonden aan de inlevering van metalen | ” | ” |
| 6. Bestrijding van wandgedierte (Besluit 29/30 Januari 1941, B.Z. no. 1 V.) | ” | ” |
| 7. Uitkeeringen aan ambtenaren tot wier ontslag de gemeente verplicht werd | ” 7.144,50 | 7.695,- |
| 8. Kosten verbonden aan de vereveningsheffing 1941 | ” | ” |
| 9a. Instelling van het zevende leerjaar bij het lager onderwijs | ” | ” |
| 9b. Instelling van het leervak Duitsch | ” | ” |
| 9c. Uitbreiding van het leervak lichamelijke oefening | ” | ” |
| 9d. Voorschotten in verband met de inrichting van Joodsche scholen. | ” | ” |
| 9e. Verhooging der vergoedingen ingevolge art. 13 der L.O.-wet 1920 in verband met het bezoeken van Joodsche scholen. | ” | ” |
| 10. Verhooging der grondbelasting | 376,46 | 380,- |
| 11. Netto kosten van den distributiedienst | ” | ” |
| 12. Netto kosten der centrale keuken(s) | ” | ” |
| 13. Tijdelijke duurtetoeslag voor gemeentelijk personeel | ” 4.611,04 | 4.700,- |
| 14. Kosten voortvloeiende uit de invoering der Kinderbijslagwet of uit de in verband hiermede ingevoerde of gewijzigde gemeentelijke regeling | ” | ” |
| 15. Kosten verbonden aan het verleenen van medewerking aan de stichting "Winterhulp Nederland" | ” | ” |
| 16. Kosten verbonden aan het begraven van Engelsche militairen | ” | ” |
| 17. Kosten voortvloeiend uit de Wegenverkeersregeling van 16 September 1941 (nieuwe verkeersborden!) | ” | ” |
| 18. Uitgaven ten behoeve van de Duitsche weermacht en andere instanties der bezettende macht, welke niet voor vergoeding in aanmerking komen | ” | ” |
| 19. Andere uitgaven (afzonderlijk te specificeeren) | ” | ” |
| Meerdere uitgaven, welke voortvloeien uit de wijziging der omzetbelasting | 500,- | 1.250,- |
| Kosten verband houdende met de ariseering van de dag- en weekmarkten | P.M. | P.M. |
| **(Transporteeren) Totaal $f$ | $f$** |
--- Dit document is een kil maar zeer onthullend overzicht van de dagelijkse bestuurlijke realiteit in een bezet Nederland. Het is een financiële verantwoording van hoe een gemeente gedwongen werd mee te werken aan de Duitse bezettingspolitiek.
Enkele opvallende posten:
* Post 4 & 5: Kosten voor de invoering van het Persoonsbewijs en de metaalvorderingen (zoals de beruchte klokkenroof).
* Post 7: "Ontslag waartoe de gemeente verplicht werd" duidt zeer waarschijnlijk op het ontslag van Joodse ambtenaren of ambtenaren die weigerden de loyaliteitsverklaring te tekenen.
* Post 9b, 9d, 9e: De nazificatie van het onderwijs: verplicht Duits en de gedwongen segregatie (en daarmee financiering) van aparte Joodse scholen.
* Post 15: Directe steun aan Winterhulp Nederland, de nationaalsocialistische hulporganisatie.
* Post 16: Opmerkelijk is de post voor het begraven van "Engelsche militairen", wat wijst op neergeschoten geallieerde vliegers.
* Post 18: Directe kosten voor het onderhoud van het bezettingsleger die de gemeente zelf moest dragen.
* Laatste post: De "ariseering" van markten betekent het verwijderen van Joodse kooplieden en invloeden uit de openbare handel. De aanduiding "P.M." (Pro Memorie) suggereert dat de exacte kosten hiervan nog niet definitief waren of dat de post symbolisch was opgenomen.
--- Dit document stamt uit de jaren 1941-1942, de periode waarin de bezetter de greep op de Nederlandse samenleving verstevigde. Na de eerste schok van de invasie in 1940 werd het dagelijks leven vanaf 1941 systematisch "gelijkgeschakeld" aan de Duitse normen.
Gemeentebesturen stonden in deze periode voor onmogelijke keuzes. Ze moesten de stad draaiende houden (centrale keukens, distributiedienst), maar werden tegelijkertijd de uitvoerders van repressieve maatregelen. Het document toont aan dat de Holocaust en de onderdrukking niet alleen plaatsvonden via geweld en razzia's, maar ook via de koude, bureaucratische weg van gemeentelijke begrotingen en belastinggeld. De terminologie, zoals "ariseering", was in die tijd een geaccepteerde ambtelijke term binnen het door de nazi's gecontroleerde bestuursapparaat. Centrale Keuken Winterhulp