Dienstbrief (officieel schrijven van een gemeentelijke instantie). 28 oktober 1941. Ir. B. de Kruijff, Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau. [Links boven: Stadswapen Amsterdam]
No 15/2/2 M.1041 29/10

Telefoon 43321, 43130
Toestellen 568, 569, 576

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No. 10/434 G.M.B.
Amsterdam, 28 October 1941
Bijlagen: -1/c- bl

Gemeentelijk Materialenbureau
Oudezijds Achterburgwal 213 Amsterdam (Centrum)

Aan:
m. Dir. Th Jonkman [handgeschreven]
Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

Naar aanleiding van het besluit van den Burgemeester van 26 September j.l. No. 49/3b H.1941, in zake het nemen van maatregelen, ten einde te komen tot een zoo groot mogelijke besparing op het verbruik van electriciteit voor verlichtingsdoeleinden, verzoek ik U beleefd mij zoo spoedig mogelijk een gespecificeerde opgave te verstrekken van hetgeen bij Uw Dienst, Bedrijf of Administratie op het verbruik van electriciteit bespaard kan worden door:

1. het verwijderen van alle electrische lampen welke niet strikt noodzakelijk zijn;
2. het overal voor zoover maar eenigszins mogelijk vervangen van lampen door lampen van geringere lichtsterkte;
3. het buiten gebruik stellen van electrische apparaten en werktuigen, welke niet absoluut benoodigd zijn.

F/O

Het Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau,
[Handtekening]
Ir. B. de Kruijff

C.S. Stadhuis,
A'dam, 10-'41
[Onderaan links: 2000-6-'41] [Onderaan rechts handgeschreven: 15]

--- * Toestand: Het document is een getypt doorslagje (carbonkopie) op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam. De tekst is paars/blauw van kleur, wat duidt op het gebruik van een schrijfmachine met kleurinktlint of een stencilproces.
* Inhoud: Het betreft een dwingend verzoek tot energiebesparing binnen de gemeentelijke diensten. Men vraagt om een concrete lijst met maatregelen (verwijderen lampen, lagere wattage, uitschakelen apparatuur).
* Taalgebruik: Formeel Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (zoals 'electriciteit', 'zoo', 'benoodigd').
* Handgeschreven annotaties: De brief is specifiek gericht aan een directeur Jonkman. Rechtsboven en onderaan zijn archiefnummers handmatig toegevoegd voor administratieve verwerking.

--- Dit document stamt uit oktober 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De schaarste aan brandstoffen (zoals kolen voor elektriciteitscentrales) dwong de overheid tot strikte rantsoenering en besparingsmaatregelen.

De verwijzing naar het besluit van de Burgemeester van 26 september 1941 is saillant: de toenmalige burgemeester was Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld. De maatregelen die hier worden beschreven (het letterlijk verwijderen van lampen) illustreren de overgang naar een totale oorlogseconomie waarbij de civiele infrastructuur tot het uiterste werd beperkt. Het 'Gemeentelijk Materialenbureau' speelde hierin een centrale rol als coördinator van schaarse middelen. B. de Kruijff C.S. Stadhuis G.M.B. Gemeente Amsterdam Stadhuis