Ambtelijke brief / Rapportage betreffende energiebesparing. 13 december 1941. De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Het Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau (Dr. Van Soest), O.Z. Achterburgwal 213, Amsterdam. J/HG.

15/2/4 M.

13 December 1941.

het Hoofd van het Gemeentelijk
Materialenbureau,
O.Z. Achterburgwal 213,
Amsterdam-Centrum.

Ter bevestiging van het telefonische gesprek van den heer Dr. Van Soest met den heer Jonkman van mijn dienst en onder verwijzing naar het Besluit van den Burgemeester d.d. 24 October 1941 No. 49/3 d H.1941 doe ik U onderstaand opgave toekomen van de bezuiniging aan electrische stroom voor verlichtingsdoeleinden, welke bereikt werd op de Centrale Markt en het Hoofdkantoor Marktwezen.

Gedurende 1939 verbruik Centrale Markt 154.320 KWh
In periode 1/12/40 - 1/12/41 verbruik Centrale Markt 35.920 "
waarvan voor post luchtbescherming 17.725 "
dus voor Marktwezen 18.195 "
bespaard werd dus ± 88%.

Van het Hoofdkantoor verbruik 1939 2.157 KWh
van 1/12/40 - 1/12/41 " 551 "
besparing ± 75%

In totaal werden op de Centrale Markt en het Hoofdkantoor Marktwezen vervangen:
32 lampen à 1.000 W door lampen à 15 W.
8 " à 75 " " " à 15 "

verwijderd:
40 lampen à 750 W
165 " à 300 "
198 " à 75 "

buiten gebruik gesteld:
4 lampen à 300 W
16 " à 150 "
2 " à 100 "

De Directeur, Dit document legt de resultaten vast van een drastische bezuinigingsoperatie op het elektriciteitsverbruik bij de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de bezetting.

De cijfers laten een enorme reductie zien: het verbruik van de Centrale Markt daalde van ruim 154.000 KWh in 1939 naar slechts 35.920 KWh in het oorlogsjaar 1941. Opvallend is dat bijna de helft van het resterende verbruik (17.725 KWh) noodzakelijk was voor de 'Luchtbescherming'. De effectieve besparing voor de marktactiviteiten zelf bedroeg hiermee circa 88%.

De technische uitvoering van de besparing was rigoureus:
* Krachtige lampen van 1.000 Watt werden vervangen door zeer zwakke lampen van slechts 15 Watt.
* In totaal werden meer dan 400 lampen (van 75W tot 750W) simpelweg verwijderd of definitief buiten gebruik gesteld. De brief is geschreven in december 1941, een periode waarin de Duitse bezetter en het collaborerende Amsterdamse stadsbestuur (onder burgemeester Edward Voûte) strikte beperkingen oplegden aan het gebruik van schaarse middelen zoals kolen en elektriciteit.

De context is tweeledig:
1. Brandstofschaarste: De oorlogseconomie kampte met grote tekorten, waardoor de burgerbevolking en gemeentelijke diensten op rantsoen werden gezet.
2. Verduistering: Vanwege de geallieerde luchtaanvallen was de 'verduistering' (Luchtbeschermingsdienst-voorschriften) een absolute noodzaak. Grote verlichte oppervlakten zoals de Centrale Markt (gelegen aan de Jan van Galenstraat) moesten van buitenaf nagenoeg onzichtbaar zijn. De vervanging van 1.000W lampen door 15W 'pitjes' was direct verbonden aan deze veiligheidsvoorschriften. O.Z. Achterburgwal Marktwezen